ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ Ε΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
05-07-2026

Στήν κορυφή τοῦ τρούλλου τοῦ Ἱ. Nαοῦ, ἀδελφοί μου, εἰκονίζεται ὁ
Παντοκράτορας. Ὁ ἀείμνηστος ἁγιογράφος Φώτης Κόντογλου σημειώνει:
«Ἀπό ὅλα τά χαρακτηριστικά τοῦ Κυρίου ἐκπέμπεται ΄΄ὀσμή
εὐωδίας πνευματικῆς΄΄ ἀπό τήν ἀκήρατον κορυφήν Του καί ἀπό τά
μαλλιά Του βγαίνει σεμνή μεγαλοπρέπεια. Ἀπό τά ὄμματά Του ἀγάπη,
ἀλλά καί αὐστηρότης ΄΄τοῦ ἐτάζοντος καρδίας καί νεφρούς΄΄. Ἀπό τήν
μύτην εὐθύτης καί ἔλεος. Ἀπό τό στόμα εἰρήνη καί συγγνώμη. Ἀπό τά
μηλομάγουλά Του ἁπλότης καί ἀγαθότης. Ἀπό τόν λαιμόν καί ἀπό τό
στῆθος ἔλεος καί εὐσπλαχνία. Ἀπό τήν δεξιάν χεῖρα εὐλογία καί
χρηστότητα. Ἀπό τήν ἀριστεράν, ὅπου κρατεῖ τό ἅγιον Εὐαγγέλιον,
ἐκπορεύεται Νόμος ζωοποιός, ἀνακουφίζων τούς κοπιῶντας καί
πεφορτισμένους. Τό γυριστόν σιαγόνι Του φανερώνει ἡμερότητα καί
μακροθυμίαν. Ἀπό τόν πώγωνά Του στάζει μύρον ἁγιότητας. Ἀπό τόν
μανδύα Του, ὁ ὁποῖος Τόν τυλίγει, ὡσάν τό σύγνεφον ὅπου κρύβει τόν
ἥλιον, διαχύνεται ἡ μεγαλοπρέπεια τοῦ παντός».
Κύκλω τοῦ Παντοκράτορος βλέπομε τίς Ἀγγελικές τάξεις, σύμφωνα
μέ τό ὅραμα τοῦ Προφήτη Ἠσαΐα, ὅπου λέγει: «Εἶδον τόν Κύριον
καθήμενον ἐπί θρόνου ὑψηλοῦ καί ἐπηρμένου, καί πλήρης ὁ οἶκος τῆς
δόξης Αὐτοῦ... Καί ἐκέκραγεν ἕτερος πρός ἕτερον καί ἔλεγον, ἅγιος,
ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης Αὐτοῦ« (Ἠσ.
6,10). Ὁ Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης γράφει: «Ἡ ἱερά αὕτη δορυφορία τῶν
Ἀγγελικῶν τάξεων εἰκονίζεται... διά νά ἀνεβάσουν τόν νοῦν μας ἀπό τά
ὑλικά εἰς τά ἄϋλα, «δι’αὐτῶν ἀνάγεσθαι πρός τάς ἀΰλους ἀρχετυπίας».
Ἀνάμεσα στίς Ἀγγελικές τάξεις βλέπομε τήν Θεοτόκο πρός ἀνατολάς καί
τόν Τίμιο Πρόδρομο πρός δυσμάς, γιατί ἡ μέν Παναγία εἶναι «τιμιωτέρα
τῶν Χερουβείμ καί ἐνδοξοτέρα ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ», ὁ δέ
Πρόδρομος εἶναι ὁ ἁγιώτερος ἀπό ὅλους τούς ἀνθρώπους, «ἐν γεννητοῖς
γυναικῶν μείζων» καί ὁ τελευταῖος καί μεγαλύτερος τῶν Προφητῶν.
Μετά βλέπομε τούς Προφῆτες, γιατί ὡς ἄλλοι «Ἄγγελοι Κυρίου» (Ἀγγαῖος
1,13) καί «στόματα Θεοῦ» (Ἰερεμ. 15,19), μίλησαν καί κήρυξαν τόν λόγο
τοῦ Θεοῦ στούς ἀνθρώπους, προφήτευσαν γιά τόν Μεσσία καί
προετοίμασαν τόν ἐρχομό Του στόν κόσμο.
Στήν συνέχεια, καί μάλιστα στά τέσσερα τρίγωνα, πού σχηματίζουν
οἱ καμάρες πού βαστάζουν τόν τροῦλλο, ὑπάρχουν οἱ τέσσερις
Εὐαγγελιστές, γιατί ὑπῆρξαν οἱ πιό αὐθεντικοί μάρτυρες τῆς ζωῆς, τῆς
διδασκαλίας καί τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἡ συμβολή τους στήν
θεμελίωση τῆς Ἐκκλησίας ἦταν ἀποφασιστική.
Ἡ Ἐκκλησία ὑπῆρξε στό ξεκίνημά της καί θά παραμείνει γιά πάντα
«ἀποστολική», δηλαδή θεμελιωμένη πάνω στήν μοναδική καί
ἀντικατάστατη ἐμπειρία τῶν Ἀποστόλων. Ἀλλά καί γιατί οἱ τέσσερις
κολῶνες, πού στηρίζουν τόν τροῦλλο, συμβολίζουν τούς τέσσερις
Εὐαγγελιστές καί στό σημεῖο αὐτό συναντᾶται ἡ Παλαιά μέ τήν Καινή
Διαθήκη, οἱ Προφῆτες ἀπό ἄνω πρός τά κάτω μέ τούς Εὐαγγελιστές καί
τἀνάπαλιν ἀπό κάτω, πρός τά ἄνω οἱ Εὐαγγελιστές - Ἀπόστολοι μέ τούς
Προφῆτες: Ὅπως ὁ «Χριστός Παντοκράτωρ» ὑπάρχει στόν τροῦλλο τῆς
Ἐκκλησίας ἔτσι καί ἡ Παναγία «Πλατυτέρα» εἰκονίζεται μέσα στήν κόγχη
τοῦ ἱεροῦ Βήματος καί στό ἄνω μέρος, πού σχεδιάζει ἡμικύκλιο. Ἡ κόγχη
συμβολίζει τά ἐπουράνια κάι ἡ Παναγία «Πλατυτέρα» ἀγκαλιάζει τό
σύμπαν, πάντοτε στά δεξιά τοῦ Υἱοῦ καί Θεοῦ καί πάντοτε μεσίτρια πρός
τόν φιλάνθρωπο Θεό, ὑπέρ τῶν ἀγαπημένων τέκνων της, πάντοτε
γέφυρα καί κλίμακα μεταξύ οὐρανοῦ καί γῆς (Γ. Ἀντουράκη, Χριστ.
Ἀρχαιολογία).
Ἀκολουθοῦν, πρός τά κάτω, ἡ παράσταση τῆς Θείας Κοινωνίας καί
οἱ Μεγάλοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, πού ἱερουργοῦν, κατέχοντες
εἰλητάρια μέ λειτουργικές Εὐχές, γιατί ὅπως λέγει ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης «τό ἅγιον βῆμα τά Ἅγια τῶν Ἁγίων τυποῖ, τά ὑπεράνω τῶν
οὐρανῶν καί τόν οὐρανόν. Ἡ ἱερά Τράπεζα τοῦ Θεοῦ τόν θρόνον καί τήν
Ἀνάστασιν Χριστοῦ καί τό σεβάσμιον μνῆμα... καί τό θυσιαστήριον, τόν
θρόνον τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀνάπαυσιν, καί αὐτόν τυποῖ τόν Χριστόν,
ἐσφαγμένον καί ζῶντα καί νοητῶς ἐκεῖσε θυόμενον κείμενον, καί
ἀπαύστως ἱερουργούμενον καί τόν κατά ἀνατολάς ὑφ’ὑψηλοῦ θρόνου
Θεοῦ, τήν εἰς οὐρανούς καθέδραν Χριστοῦ ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός
σημαίνοντα»(PG 115 σ 292).
Τό τέμπλο εἶναι ἕνας χῶρος ἰδιαίτερος, πού χωρίζει τόν κυρίως ναό,
ἀπό τό ἱερό βῆμα καί οἱ εἰκόνες πού ὑπάρχουν ἐκεῖ ἔχουν τήν ἑξῆς
διάταση καί σημασία. Ὅπως κοιτάζουμε πρός τό Ἱερό, δεξιά τῆς Ὡραίας
Πύλης, εἶναι ἡ εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, γιατί εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης, ὁ ἱδρυτής
τῆς Ἐκκλησίας καί γιατί ἡ Ἐκκλησία μας πάντοτε εἶναι χριστοκεντρική.
Ἀριστερά τῆς Ὡραίας Πύλης βρίσκεται ἡ εἰκόνα τῆς Παναγίας. Ἡ θέση
αὐτή, κατά τήν τάξη τῆς Ἐκκλησίας, εἶναι δεξιά του Κυρίου, γιατί ἡ
Παναγία πάντοτε βρίσκεται δεξιά τοῦ Υἱοῦ της, «παρέστη ἡ Βασίλισσα ἐκ
δεξιῶν Σου...», παραπλεύρως τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ εἰκόνα τοῦ Προδρόμου,
λόγῳ τῆς σημασίας τοῦ ρόλου καί τοῦ ἔργου του στόν ἐρχομό τοῦ
Κυρίου, καί τέλος παραπλεύρως τῆς Παναγίας βρίσκεται ἡ εἰκόνα τοῦ
Ἁγίου πού εἶναι ἀφιερωμένος ὁ ναός, γιατί εἶναι τό τιμώμενο ἅγιο
πρόσωπο. Βεβαίως, στά παραβήματα, στή συνέχεια τοῦ τέμπλου,
ὑπάρχουν καί ἄλλες ἱερές εἰκόνες. Πάνω ἀπό τήν Ὡραία Πύλη, συνήθως
ὑπάρχει τό «μάτι» τοῦ ἐπιβλέποντος Θεοῦ· ὑπεράνω αὐτοῦ εἰκονίζεται ὁ
Μυστικός Δεῖπνος καί ἑκατέρωθεν οἱ εἰκόνες τοῦ Δωδεκάορτου πού
εἶναι: «Ὁ Εὐαγγελισμός, ἡ Γέννησις, ἡ Ὑπαπαντή, ἡ Βάπτισις, ἡ
Μεταμόρφωσις, ἡ ἔγερσις τοῦ Λαζάρου, ἡ Βαϊοφόρος, ἡ Σταύρωσις, ἡ
Ἀνάστασις, ἡ Ἀνάληψις, ἡ Πεντηκοστή καί ἡ Κοίμηή: Ισις τῆς Θεοτόκου. Μᾶς
θυμίζουν τίς Δεσποτικές κυρίως γιορτές καί Θεομητορικές, γιατί τά θεῖα
αὐτά γεγονότα εἶναι σταθμοί στή λατρευτική ζωή τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς
σωτηρίας μας γενικώτερα. Ὁ καθηγητής Κ. Καλοκύρης ἀνακεφαλαιώνει:
Τό δωδεκάορτο ἐμφανίζει εἰς τούς πιστούς, ἐν ὅλῳ, τήν ἐπί γῆς
παρουσίαν τοῦ Σωτῆρος». Πάνω καί στό κέντρο τοῦ τέμπλου ὑπάρχει ὁ
Σταυρός «τό Κυριακόν Σημεῖον», τό ὁποῖο σκέπει τόν ναό καί μέσα στίς
τέσσερις κεραῖες του ἀπεικονίζεται ἡ ἱστορία τοῦ Κυρίου καί «παρέχει
εἰς τούς κάτωθεν ἱσταμένους πιστούς τήν ὑψηλήν αἴσθησιν ὅτι
κυριαρχοῦνται ἀπό τό κατ’ἐξοχήν ἱερόν σύμβολον, ὅτι εὑρίσκονται ὑπό
τήν σκέπην Του» (Κ. Καλοκύρη, Θρησκ. καί Ἠθ. Ἐγκυκλοπαίδεια).
Θά συνεχίσωμε, ὅμως, Θεοῦ θέλοντος, στό ἑπόμενο κήρυγμα.
ΑΜΗΝ!    Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου