ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 31
ΚΥΡΙΑΚΗ Ι΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
09-08-2026
Συνεχίζεται, ἀδελφοί μου, ἡ ἀναφορά μας γιά τά ἱερά σύμβολα
τῆς Ἐκκλησίας μας.

Η ΕΛΑΙΑ (Ή ΕΛΙΑ) Στόν χριστιανισμό «ἡ ἐλαία διά τόν καρπόν
τοῦ ἐλαίου, τήν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ μηνύει», σημειώνει ὁ ἱερός
Χρυσόστομος. Ἡ ἐλιά εἶναι σύμβολο ἀθανασίας ὡς δένδρο ἀειθαλές.
Τό κλαδί τῆς ἐλιᾶς ἦταν πάντοτε σύμβολο εἰρήνης. Περιστέρι μέ
κλάδο ἐλιᾶς στό ράμφος εἰκονίζει τήν θεία εὐσπλαχνία καί τήν
εἰρήνη μεταξύ οὐρανοῦ καί γῆς, ὅπως συνέβη στόν κατακλυσμό τοῦ
Νῶε. Ἡ καρποφορία τῆς ἐλιᾶς συμβολίζει τίς πλούσιες εὐλογίες τοῦ
Θεοῦ στή ζωή τῶν πιστῶν. «Ἐγώ δέ ὡσεί ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ
οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἤλπισα ἐπί τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τόν αἰῶνα καί εἰς
τόν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος», ἀναφωνεῖ ὁ Δαβίδ στόν ψαλμό του (51,10).
Ἡ πολύκαρπος ἐλιά συμβολίζει, εἰδικώτερα, τήν χριστιανή μητέρα,
πού μέ τούς καρπούς τῆς ἀγάπης της, τά παιδιά της, πλουτίζει τό
σπίτι της. «Ἡ γυνή σου ὡς ἄμπελος εὐθυνοῦσα ἐν ταῖς κλίτεσι τῆς
οἰκίας σου· οἱ υἱοί ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου»
(Ψαλμ. 127,3). Τό περιστέρι μέ τό κλαδί ἐλιᾶς στό ράμφος του
ἀπεικονίζει καί τίς ψυχές τῶν πιστῶν, πού ἀποχωροῦν ἐν εἰρήνῃ.
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παρομοιάζει τόν μή χριστιανό ἄνθρωπο,
μέ ἄγρια ἐλιά «ἀγριέλαιον», ἐνῶ τήν Ἐκκλησία μέ «καλλιέλαιον».
Ἡ «ἀγριέλαιος», ὅταν ἐμβολιασθεῖ μέ «καλλιέλαιον» τότε ἀποκτᾶ τίς
ἰδιότητες τῆς «καλλιελαίου» καί γίνεται ἥμερο δένδρο, γιατί
«δυνατός γάρ ὁ Θεός ἐστι πάλιν ἐγκεντρίσαι αὐτόν» (Ρωμ. 11,16-24).
Η ΦΟΙΝΙΚΙΑ. Ὁ συμβολισμός τῆς φοινικιᾶς εἶναι
ἀξιοσημείωτος. Συμβολίζει τήν ἀγαλλίαση, τήν δικαιοσύνη, τήν
φήμη, ἐπειδή ἀναπτύσσεται πάντα ὄρθια, τήν εὐλογία, τόν θρίαμβο
καί τήν νίκη. Οἱ κλάδοι τοῦ φοίνικα, κοινῶς βάγια, ἦταν σύμβολο
νίκης καί μέ αὐτούς στεφάνωσαν τούς νικητές. Ὁ Πλούταρχος
ἀναφέρει ὅτι «ἡ φοινικιά ποτέ δέν ρίχνει τό φύλλωμά της, εἶναι
πάντα στολισμένη μέ τό ἴδιο πράσινο. Αὐτή τήν δύναμη τοῦ δένδρου
οἱ ἄνθρωποι τήν θεωροῦν σύμφωνη καί κατάλληλη, γιά νά
ἀντιπροσωπεύει τήν νίκη». Τό ᾎσμα Ἀσμάτων στήν Παλαιά
Διαθήκη παρατηρεῖ: «Τό παράστημα σου εἶναι σάν τήν φοινικιά, τά
στήθη σου σάν τσαμπιό» (7,8). Στούς Ἑβραίους εἶναι σύμβολο τοῦ
δικαίου ἀνθρώπου καί ἔμβλημα τῆς Ἰουδαίας μετά τήν Ἔξοδο. Στόν
χριστιανισμό συμβολίζει τούς δικαίους πού θά «ἀνθίσουν σάν
φοίνικες». Πάνω στόν τάφο τοῦ μάρτυρα συμβολίζει τόν θρίαμβο.
Οἱ χριστιανοί συνοδεύουν τούς νεκρούς τους μέ κλάδους φοινίκων,
ψάλλοντες τόν στίχο τοῦ Ψαλμοῦ: «Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθίσει»
(Ψαλμ. 91,13), γιατί ἦταν σύμβολο νίκης καί θριάμβου κατά τοῦ
θανάτου, ἀλλά καί σύμβολο πίστεως στήν ἀθανασία. Ὁ κορμός τοῦ
φοίνικα εἶναι στενός, γυμνός, περιορισμένος καί συμπιεζόμενος ἀπό
τόν φλοιό. Ἀντίθετα ἡ κορυφή εἶναι καταστολισμένη ἀπό καρπούς
καί ἐλεύθερη νά ἀνεμίζει στούς ἀνέμους. Ἔτσι καί ἡ ζωή τοῦ δικαίου
ἀνθρώπου ἀρχίζει πάνω στή γῆ μέ ταπεινώσεις καί στερήσεις,
κορυφώνεται δέ στούς οὐρανούς μακάρια καί εὐτυχισμένη.
Ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου ἀναφέρει πώς «ὁ λευκοχειμονών ὄχλος»
δηλαδή ὁ ἀσπροφορεμένος ὄχλος πού στέκεται μπροστά στόν Θρόνο
τοῦ Ἀρνίου, φέρει στά χέρια του φοίνικες (Ἀποκ. 7,9). Ὁ ὄχλος τῶν
Ἰουδαίων, ὅταν ὁ Κύριος θριαμβευτικά εἰσῆλθε στά Ἱεροσόλυμα
κατά τήν Κυριακή τῶν Βαΐων, τόν ὑποδέχθηκε μέ κλάδους φοινίκων
λέγοντας: «Ὠσαννά εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Kυρίου,
ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ» (Ἰω. 12,13-14).
Ο ΣΙΤΟΣ (ΤΟ ΣΙΤΑΡΙ). Στούς ἀρχαίους Ἕλληνες καί Ρωμαίους
ὁ σῖτος ἦταν σύμβολο γονιμότητας, ἀφθονίας, ζωῆς. Ὁ καρπός τῶν
δημητριακῶν ἦταν τό κεντρικό σύμβολο τῶν Ἐλευσινίων μυστηρίων.
Στήν Ἁγία Γραφή γίνεται πολύς λόγος γιά τό σιτάρι. Στήν Παλαιά
Διαθήκη ἄλλοτε μέν ὀνομάζεται πυρός: «Ἐπορεύθη δέ Ρουβήμ ἐν
ἡμέρᾳ θερισμοῦ πυρῶν» (Γεν. 30,14), ἄλλοτε δέ σῖτος, «καί Γεδεών ὁ
υἱός αὐτοῦ ραβδίζων σῖτον ἐν λινῷ» (Κριτ. 6,11). Στήν Καινή Διαθήκη
ὀνομάζεται σῖτος: «σύ δέ πόσον ὀφείλεις; ὁ δέ εἶπεν· ἑκατόν κόρους
σίτου» (Λουκ. 16,7). Στήν Καινή Διαθήκη ὁ ὅρος αὐτός ἔχει
μεταφορική καί συμβολική σημασία γιά τόν Κύριο. Ὁ Ἰωάννης ὁ
Βαπτιστής λέγει γιά τόν Κύριο: «οὗ τό πτύον ἐν τῇ χειρί αὐτοῦ καί
διακαθαριεῖ τήν ἅλωνα αὐτοῦ, καί συνάξει τόν σῖτον αὐτοῦ εἰς τήν
ἀποθήκην, τό δέ ἄχυρον κατακαύσει πυρί ἀσβέστῳ» (Ματθ. 3,12).
Αὐτός δέ ὁ Κύριος λέγει: «Ἀμήν, ἀμήν λέγω ὑμῖν, ἐάν μή ὁ κόκκος τοῦ
σίτου πεσών εἰς τήν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτός μόνος μένει» (Ἰω. 12,24).
Εἰκόνες τόσο ἀπό τή σπορά, ὅσο καί τό θερισμό τοῦ σιταριοῦ
δανείστηκε ὁ Κύριος, προκειμένου νά διδάξει τήν παραβολή τοῦ
Σπορέως (Λουκ. 8,5), νά τονίσει τή συμβολική ἔννοια τοῦ
σπειρόμενου λόγου τοῦ Θεοῦ στίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων καί νά
διαβεβαιώσει τούς μαθητές του, ὅτι ὁ κόσμος εἶναι ἤδη ἕτοιμος νά
δεχθεῖ τήν σωτηρία του: «...Ἐπάρατε τούς ὀφθαλμούς ὑμῶν καί
θεάσασθε τάς χώρας, ὅτι λευκαί εἰσί πρός θερισμόν ἤδη» (Ἰω. 4,35).
Στήν λειτουργική πράξη τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ σῖτος ἔχει ἐξαιρετική
θέση καί σημασία. Πρῶτα - πρῶτα τό σιτάρι εἶναι σύμβολο τοῦ
Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας Του. Ὁ Χριστός παρομοίασε τόν λόγο Του
μέ κόκκο σιταριοῦ. Ὁ γεωργός σπέρνει τό σιτάρι στήν ἀγκαλιά τῆς
γῆς καί τρόπον τινά πεθαίνει. Μέ τόν θάνατο, ὅμως, αὐτό ἀρχίζει
μιά διαδικασία ζωῆς. Τήν λειτουργική αὐτή διαδικασία τοῦ σπόρου
χρησιμοποίησε ὁ Κύριος στόν συμβολισμό τοῦ θείου Πάθους Του καί
τῆς Ἀναστάσεώς Του (Ἰω. 12,24). Ἀπό τό σιτάρι παρασκευάζεται τό
ψωμί, πού γίνεται ὁ Ἄρτος τῆς θείας Εὐχαριστίας, τό Σῶμα τοῦ
Κυρίου, «ἡ τροφή τοῦ παντός κόσμου». Τό σιτάρι συμβολίζει τήν
Ἐκκλησία! Ὅπως τό σιτάρι, πού εἶναι ἁπλωμένο στό χωράφι,
συγκεντρώνεται καί γίνεται ἕνα ψωμί, ἔτσι καί οἱ πιστοί
διασκορπισμένοι σέ διάφορα μέρη, συγκεντρώνονται σ’ ἕνα τόπο,
στόν Ναό (ἰδιαίτερα τήν Κυριακή), καί συγκροτοῦν ἕνα σῶμα, τό
σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἀνάμεσα στόν Χριστό, πού εἶναι ὁ «κόκκος»
καί ὁ Ἄρτος τῆς ζωῆς, καί τούς πιστούς, τούς κόκκους τοῦ σιταριοῦ,
πού συγκροτοῦν τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, ὑπάρχει μιά στενή
λειτουργική καί σωτήρια σχέση, σχέση ζωῆς καί ἀνάστασης. Ἐπίσης,
βρασμένο σιτάρι χρησιμοποιεῖται στά μνημόσυνα τῶν κεκοιμημένων
ἀδελφῶν μας. Ὅπως τό σιτάρι, ὅταν φυτεύεται στή γῆ, δέν πεθαίνει
ἀλλά ἀπό αὐτό δημιουργεῖται ὁ νέος καρπός, ἔτσι καί τό σῶμα τοῦ
τεθνεῶτος ἀνθρώπου εἰσέρχεται στή γῆ. Ἐξ ἄλλου ἀπό αὐτή ἔχει
πλασθεῖ καί ἀναμένει τήν ἀνάστασή Του ἀπό τόν Κύριο στή Δευτέρα
Παρουσία.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!  

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 30
ΚΥΡΙΑΚΗ Θ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ
02-08-2026

Συνεχίζεται, ἀδελφοί μου, ἡ ἀναφορά μας στά ἱερά σύμβολα.
Εἴχαμε προείπει γιά τόν ΙΧΘΥ πού συμβολίζει τόν Χριστό.
Ὁ Τερτυλλιανός χαρακτηρίζει τούς πιστούς μικρά ψαράκια. «Ἰχθύδια
ἡμεῖς, κατά τό παράδειγμα τοῦ ἡμετέρου ἰχθύος, ἐγεννήθημεν ἐν τῷ
ὕδατι» καί μόνο ὅταν παραμένουμε στό νερό, δηλαδή στή Χάρη τοῦ
Βαπτίσματος, σωζόμεθα. Ὁ ἱερός Αὐγουστῖνος λέγει πώς ψάρι στό
κάρβουνο εἶναι σύμβολο τοῦ θείου Πάθους. Ψάρι φέρον στή ράχη του
πλοῖο εἶναι σύμβολο τοῦ Χριστοῦ, ὡς θεμελίου ἀσαλεύτου τῆς
Ἐκκλησίας. Τό ψάρι ὡς χριστιανικό σύμβολο χρησιμοποιήθηκε στίς
λυχνίες, στίς σφραγίδες καί στά δαχτυλίδια τῶν πιστῶν. Τό
καθαγιασμένο ψάρι μέ κρασί καί ἕνα πανέρι μέ ψωμί (ὅπως ὑπάρχει
στήν εἰκόνα τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου) ἀντιπροσωπεύει στήν χριστιανική
τέχνη τήν Θεία Μετάληψη ἀπό τόν Κύριο. Τά τρία ψάρια μέ ἕνα κεφάλι
συμβολίζουν τήν ἑνότητα τῆς Ἁγίας Τριάδος καί τρία δεμένα
συμβολίζουν τό Βάπτισμα στό ὄνομα τῆς Τριάδος. Ὁ Κλήμης ὁ
Ἀλεξανδρεύς παρατηρεῖ: «Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Ψαράς πού ψαρεύει καί
σώζει τούς ἀνθρώπους ἀπό τό πέλαγος τῆς κακίας.
Ο ΑΡΤΟΣ. Πάντοτε ὁ ἄρτος, ὡς βασικό στοιχεῖο τῆς τροφῆς τοῦ
ἀνθρώπου καί τῆς διατήρησης τῆς ζωῆς του, ἀπολάμβανε τήν
πρέπουσα τιμή στίς διάφορες θρησκεῖες. Στούς Ἑβραίους ἡ λέξη ἄρτος
δήλωνε στήριγμα (Γεν. 3,19, Λευϊτ. 26,26, Ἠσ. 3,1), καί ἡ φράση «ἐσθίειν
τόν ἄρτον» σήμαινε «τό γευματίζειν καί συντηρεῖσθαι». Στόν
χριστιανισμό θεωρήθηκε ὡς τό κατ’ἐξοχήν εὐλογημένο εἶδος
διατροφῆς: Εὐλογία τῶν πέντε ἄρτων (Ματθ. 14, 15-21), εὐλογία καί
κλάση τοῦ ἄρτου εἰς Ἐμμαούς (Λουκ. 24,30). Ὁ ἄρτος ἦταν σύμβολο
ζωῆς. Συμβολίζει τήν ἕνωση, ἀφοῦ συγκροτεῖται ἀπό πολλούς
σπόρους. Οἱ παραστάσεις: α) ψαριοῦ πού φέρει στίς ράχες του ἄρτους,
καί β) ἑπτά κοφίνων γεμάτων ἄρτους συμβολίζουν τήν Θεία
Εὐχαριστία. Στήν κατακόμβη τοῦ Ἁγίου Καλλίστου, «ὑπάρχει
παράστασις ἰχθύος», πού φέρει καλάθι μέ ἄρτους καί δοχεῖο μέ
κόκκινο κρασί. Εἶναι φανερή ἡ εὐχαριστιακή σημασία τοῦ περίφημου
αὐτοῦ συμβόλου πού σημαίνει τήν Θεία Εὐχαριστία» (Γ. Ἀντουράκη,
Χριστ. Ζωγραφική). Ὁ κοινός ἄρτος ἐθεωρεῖτο ἄξιος τιμῆς, λόγῳ τοῦ
συμβολισμοῦ αὐτοῦ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ «τοῦ ἄρτου τῆς ζωῆς» (Ἰω. στ΄,
35,51,41), «τοῦ ζῶντος ἄρτου» ἤ τοῦ «ἄρτου τοῦ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
καταβάντος», ἀλλά καί σύμβολο αὐτῆς τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία, ἐνῶ
ἦταν διεσπαρμένη καί διασκορπισμένη, ὅπως τό σιτάρι στά βουνά, διά
τοῦ Χριστοῦ ἑνώθηκε σέ ἕνα σῶμα, κατά τό βιβλίο τῆς Διδαχῆς (Β.Ε.Π.
σελ. 218). Ἐσχατολογικῶς θεωρήθηκε, ἐπίσης, σύμβολο τῆς
ἀδιάλειπτης κοινωνίας μετά τοῦ Χριστοῦ στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί
τῆς ἀδιάλειπτης συμμετοχῆς στά οὐράνια ἀγαθά, σύμφωνα μέ τό
εὐαγγελικό: «Μακάριος ὅς φάγεται ἄρτον ἐν τῇ Βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ»
(Λουκ. 14,15), ὅπου ἔχομε τήν βρώση τοῦ οὐράνιου ἄρτου,
τοποθετημένου στήν Τράπεζα τοῦ Κυρίου. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός
χαρακτηρίζει τόν ἑαυτό του «ὡς ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ», «ἄρτον Θεοῦ»
καί «ἄρτον ἀληθινόν», πού δίνει ζωή στόν κόσμο (Ἰω. 6,32-33).
Κατ’ ἀναλογίαν πρός τό «μάννα», ὅπου χαρακτηρίζεται «ὡς ἄρτος
ἀγγέλων» (Ψαλμ. 77,25) καί ὡς «ἄρτος ἐξ οὐρανοῦ» (Ἐξόδ. 16,4). Ὅμως,
«τό μάννα» δέν ἐξασφάλισε τήν ἀθανασία (Ἰω. 6, 48). Ὁ Γρηγόριος ὁ
Θεολόγος γράφει: «Ἰησοῦς εἶναι ὁ ἀληθινός ἄρτος καί τῆς ἀληθινῆς
ζωῆς αἴτιος». Ὁ λόγος αὐτός ἐφαρμόζεται στήν Θεία Εὐχαριστία, ὅπου
ὁ ὀρθόδοξος χριστιανός κοινωνεῖ Σῶμα Χριστοῦ «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν
καί ζωήν αἰώνιον».
Ο ΑΣΤΗΡ (ΑΣΤΕΡΙ, ΑΣΤΡΟ). Στό χριστιανισμό ὁ ἀστήρ εἶναι
σύμβολο θείας καθοδήγησης καί εὔνοιας καί χαρᾶς. «Καί ἰδού ὁ ἀστήρ
ὅν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ προῆγεν αὐτούς· ἰδόντες δέ τόν ἀστέρα
ἐχάρισαν χαράν μεγάλην σφόδρα» (Ματθ. 2,9-10). Δώδεκα ἄστρα
συμβολίζουν τίς δώδεκα φυλές τοῦ Ἰσραήλ καί τούς δώδεκα
Ἀποστόλους. Ὁ «ἀστήρ» εἶναι σύμβολο τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ. Στήν
Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννη ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀποκαλεῖται «ὁ ἀστήρ ὁ
λαμπρός ὁ πρωϊνός» (Ἀποκ. 22, 16). Ἀστέρες ἀποκαλοῦνται καί οἱ ἑπτά
Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, πρός τίς ὁποῖες ἡ Ἀποκάλυψη ἀπευθύνει
νουθεσίες. «Ἀστέρες πολύφωτοι τοῦ νοητοῦ στερεώματος»
χαρακτηρίζονται οἱ Πατέρες τῶν ἑπτά Οἰκουμενικῶν Συνόδων
(Δοξαστικό τῶν αἴνων). Στήν Θεία Λειτουργία ὁ «ἀστήρ - ἀστερίσκος»
χρησιμοποιεῖται σάν ἱερό σκεῦος. Ἔτσι, ὁ ἀστέρας μᾶς συνδέει μέ τό
γεγονός τῆς Ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου. «Προῆγεν αὐτούς» δηλαδή
ὁ ἀστήρ «ἕως ἐλθών ἔστη ἐπάνω οὗ ἦν τό παιδίον» (Ματθ. 2,9).
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προσδίδει στόν ἀστέρα κάι ἄλλη συμβολική
ἔννοια. Κάθε ἀστέρας, λέγει, διαφέρει ἀπό τόν ἄλλο, ὡς πρός τήν
λαμπρότητα. Ἔτσι καί οἱ ἄνθρωποι, οἱ πιστοί, στήν Βασιλεία τῶν
Οὐρανῶν θά ἔχουν διαφορετική λάμψη, ἀνάλογα μέ τό μέγεθος τῆς
ἀρετῆς καί τῆς ἁγνότητάς τους. (Α΄ Κορ. 15,41). Καί ὁ Προφήτης Ἰώβ
ἀναφωνεῖ: «Ὅτε ἐγεννήθησαν ἄστρα, ἤνεσάν με (μέ ὕμνησαν) φωνῇ
μεγάλῃ, πάντες οἱ ἄγγελοί μου» (Ἰώβ 38,7).
Η ΑΜΠΕΛΟΣ. Ἡ ἐκκλησιαστική ὑμνολογία παρομοιάζει τήν
Θεοτόκο, ὡς «ἄμπελον ἀληθινήν», γιατί βλάστησε τόν καρπό τῆς ζωῆς
καί οἱ πιστοί τήν παρακαλοῦν γιά τήν σωτηρία τους. Τό ἀμπέλι
τυγχάνει νά εἶναι ὄχι μόνο ἀρχαία, ἀλλά καί προσφιλέστατη
παράσταση, γιά τήν Ἐκκλησία καί τούς πιστούς. Ὁ λόγος εἶναι
προφανής, ἀφοῦ ἀπ’ αὐτό παράγεται ὁ «οἶνος» πού χρησιμοποιεῖται
στό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ἡ παράσταση αὐτή συναντᾶται
ἰδιαίτερα στήν γλυπτική, ζωγραφική, ὑμνολογία καί ρητορική.
Ἐξεικονίζει τήν Ἀληθινή Ἄμπελο, δηλαδή τόν Κύριο, τήν Θεία
Μετάληψη, τήν Ἐκκλησία καί τούς μαθητές τοῦ Κυρίου. «Ἐγώ εἰμι ἡ
ἄμπελος, ὑμεῖς τά κλήματα» (Ἰω. 15,5) ἀναφωνεῖ ὁ Κύριός μας. Στήν
λειτουργική καί ὑμνολογία ἔχομε τόν Ἀρχιερέα νά εὔχεται:«ἐπίβλεψον,
Κύριε, ἐπί τήν ἄμπελον ταύτην», τό χριστεπώνυμο πλήρωμα καί ἡ
Θεοτόκος νά ὑμνεῖται ὡς «ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή... τόν βότρυν τόν
πέπυρον ἡ γεωργήσασα». Τό σταφύλι εἶναι τό σύμβολο τῶν ζώντων
πιστῶν «ἐν Χριστῷ» (Γαλ. 2,20, Φιλιπ. 1,20, Ρωμ, 14,7, Τιμ. 1,1, Α΄ Ἰω. 1,1),
καί σύμβολο τῆς Θείας Μετάληψης. Πτηνό ἤ πτηνά, τά ὁποῖα
τσιμπολογοῦν σταφύλια, εἶναι σύμβολο τῶν πιστῶν πού κοινωνοῦν
τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων. Τό ἀμπέλι ὡς Δέντρο τῆς Ζωῆς μέ
περιστέρια πού ζοῦν στά κλαδιά του, συμβολίζει τίς ψυχές πού ζοῦν
στόν Χριστό καί τήν πνευματική καρποφορία. Στήν Παλαιά Διαθήκη
τό ἀμπέλι ἀντιπροσωπεύει τούς Ἰσραηλῖτες (Ψαλμ. 79, 9-15). Στήν
Θεία Λειτουργία «προσφέρων καί διαδιδόμενος» εἶναι Αὐτός ὁ Κύριος.
Ὁ πιστός πού παρακάθεται στό Δεῖπνο (Θεία Κοινωνία), ἐσθίει καί
πίνει τόν μυστηριακό οἶνο, ὁ ὁποῖος μεταγγίζει ζωή αἰώνιο καί χαρά
Θεοῦ. Ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων γράφει: «ἐφυτεύθη ἐν τῇ γῇ ἄμπελος,
ἵνα ἐκριζωθῇ ἡ διά τοῦ Ἀδάμ γενομένη κατάρα». Καί ὁ Σωτήρας μας
διαλαλεῖ: «Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, ὁ μένων ἐν ἐμοί καγώ ἐν αὐτῷ, οὗτος
φέρει καρπόν πολύν» (Ἰω. 14,5).
Θά συνεχίσουμε, ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 29
ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
26-07-2026

Συνεχίζεται, ἀδελφοί μου, ἡ ἀναφορά μας στά ἱερά σύμβολα.
Η ΛΥΡΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΦΕΑΣ. Ἡ λύρα εἶναι ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικό
ὄργανο. Ἡ λύρα εἶναι γνώρισμα τοῦ Ὀρφέα. Ὁ Ὀρφέας εἶχε τήν
ἱκανότητα νά μαγεύει ὄχι μόνο τά ἔμψυχα, ἀλλά ὅλη τήν φύση, μέ τόν
ἦχο τῆς λύρας του. Ἡ λύρα στά χέρια τοῦ Ὀρφέα συμβολίζει «τήν
ἑλκυστικήν τοῦ Εὐαγγελίου δύναμιν», τήν γλυκύτητα τοῦ κηρύγματος
καί τήν ἑλκυστική ἐπίδρασή του. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι τό μοναδικό
καί ἀκαταμάχητο ὅπλο τῆς Ἐκκλησίας γιά τήν ἐξάπλωση τοῦ
εὐαγγελικοῦ φρονήματος τῶν πιστῶν, τήν ἀναθέρμανση τῆς πίστεως,
τήν ἀνανέωση τῆς ἀγωνιστικότητος καί τήν ἑδραίωση τῆς ἐλπίδας
στήν ἐκπλήρωση τῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Ἐκκλησίας (π. Γ. Μεντιδάκη.
Τύπος καί συμβ. στήν ὀρθόδοξη λατρεία). Τό μυθικό αὐτό πρόσωπο τοῦ
Ὀρφέα εἰκονίζει τόν ἴδιο τόν Χριστό, πού μέ τόν θεῖό Του λόγο ἡμερεύει
τά ἔθνη καί τά προσελκύει στή Βασιλεία Του. Ὁ Κύριος λέγει:
«Τά ρήματα ἅ ἐγώ λαλῶ ὑμῖν, πνεῦμά ἐστι καί ζωή ἐστιν» (Ἰω. 6, 63).
Καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παρατηρεῖ: «Ζῶν γάρ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ
καί ἐνεργής καί τομώτερος ὑπέρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον (εἶναι
κοφτότερος ἀπό κάθε δίκοπο μαχαίρι)» (Ἑβρ. 4,12). Καί ὁ ἱερός
Χρυσόστομος λέγει: «Μή τοίνυν, ἐπειδή λόγον ἤκουσας, ἁπλῶς λόγον
νομίσης· μαχαίρας γάρ ἐστί, φησί τομώτερος (εἶναι καί ἀπό τό μαχαίρι
πιό κοφτερός). Ὁ Γ. Ἀντουράκης γράφει: «Ὁ Ὀρφέας σάν βοσκός,
θεωρεῖται σάν μιά ἄλλη μορφή τοῦ Καλοῦ Ποιμένα, σάν σύμβολο τοῦ
Χριστοῦ, πού μέ τήν μοναδική διδασκαλία Του γοητεύει τίς ψυχές τῶν
πιστῶν. Ἡ λύρα στά χέρια τοῦ Ὀρφέα παριστάνει τήν ἑλκυστική
δύναμη τοῦ Εὐαγγελίου» (Χριστ. Ζωγραφική).
Η ΑΓΚΥΡΑ. Ἡ ἄγκυρα ἦταν τό κυριώτερο σύμβολο τῆς ναυτικῆς
ζωῆς γιά τήν διασφάλιση καί στερέωση τῶν πλοίων στή θάλασσα.
Ἡ ἄγκυρα εἶναι τό ἔμβλημα τῆς ἐλπίδας σύμφωνα μέ τόν Ἀπόστολο
Παῦλο: «Ἰσχυράν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς
προκειμένης ἐλπίδος· ἥν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καί
βεβαίαν» (Ἑβρ. 6,18-19). Κατά τούς χρόνους τῶν διωγμῶν, ὁπότε τό
σκάφος τῆς Ἐκκλησίας κινδύνευε νά καταποντισθεῖ, τό μόνο
καταφύγιο τῶν πιστῶν ἦταν ἡ ἐλπίδα στό Θεό. Ὅταν, λοιπόν,
σχεδίαζαν τήν ἄγκυρα, διακήρυτταν: «Ἡ ἐλπίδα μου εἶναι ὁ Χριστός».
Ἡ ἐλπίδα προσφέρει τήν βεβαιότητα γιά τήν εἴσοδο τοῦ πιστοῦ «εἰς τό
ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος, ὅπου πρόδρομος ὑπέρ ἡμῶν εἰσῆλθεν
Ἰησοῦς» (Ἑβρ. 6,20). Ἡ ἐλπίδα καρπός τῆς πίστεως, συνδέει τόν
χριστιανό ἄνθρωπο μέ τήν ἀγάπη τοῦ Θεανθρώπου καί τόν ὁδηγεῖ
στήν «ἐν πνεύματι ἁγίῳ» ἕνωση μαζί Του. Ἡ ἐλπίδα μέσα στή Θεία
Λατρεία καί ἰδιαίτερα στή Θεία Λειτουργία, ὅπου ὁ πιστός ζεῖ τήν
παρουσία τοῦ Κυρίου, ἐνισχύεται καί ἐνδυναμώνεται ἀκόμη
περισσότερο. Ὁ Θεόδωρος Μοψουεστίας γράφει: «Ἄγκυρα ἐν βυθῷ
κεκρυμμένη, οὐκ ἐᾶ (δέν ἀφήνει) κλονεῖσθαι τάς ἡμετέρας ψυχάς».
Η ΝΑΥΣ (ΤΟ ΠΛΟΙΟ). Στόν χριστιανισμό, πλοῖο στή θάλασσα,
ἀνάμεσα στά κύματα, συμβολίζει τήν ἀνθρώπινη ζωή, ἡ ὁποία μέσα
ἀπό μόχθο κατευθύνεται στόν προορισμό της ἤ τήν Ἐκκλησία, πού
πορεύεται πρός τόν οὐρανό. Ὁ Ἰππόλυτος Ρώμης στό ἔργο του «Περί
τοῦ Χριστοῦ καί περί τοῦ ἀντιχρίστου «γράφει τά ἑξῆς: «Ὁ κόσμος εἶναι
θάλασσα, ὅπου ἡ Ἐκκλησία, σάν πλοῖο στό πέλαγος, ταλαιπωρεῖται,
ἀλλά δέν χάνεται. Γιατί ἔχει μαζί της, ὡς ἔμπειρο Κυβερνήτη, τόν
Χριστό. Στό κέντρο της ὑψώνεται τό σημεῖο τῆς νίκης, κατά τοῦ
θανάτου, πού εἶναι ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου. Ἡ πλώρη της εἶναι ἡ
ἀνατολή καί ἡ πρύμνη της ἡ δύση... Τό πηδάλιό της οἱ δύο διαθῆκες καί
τά τεντωμένα σχοινιά της, ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, πού ἀγκαλιάζει τήν
Ἐκκλησία καί ἡ ἀντλία της τό Βάπτισμα, μέ τό ὁποῖο ἀνανεώνονται
αὐτοί πού πιστεύουν. Σέ αὐτήν σάν φωτεινό καραβόπανο, βρίσκεται τό
Ἅγιο Πνεῦμα, μέ τό ὁποῖο σφραγίζονται ὅσοι πιστεύουν στόν Θεό.
Μαζί της φέρνει καί σιδερένιες ἄγκυρες, τίς ἅγιες ἐντολές τοῦ ἰδίου τοῦ
Χριστοῦ, πού εἶναι δυνατές σάν σίδερο. Δεξιά καί ἀριστερά της ἔχει καί
ναῦτες, τούς ἁγίους ἀγγέλους, μέ τούς ὁποίους πάντοτε στηρίζεται καί
φυλάγεται ἡ Ἐκκλησία. Σέ αὐτήν ὑπάρχει καί ψηλή σκάλα, πού ὁδηγεῖ
σέ σχῆμα σταυροῦ, στήν κορυφή τοῦ πλοίου, εἰκόνα τοῦ πάθους τοῦ
Χριστοῦ, πού τραβάει τούς πιστούς, γιά νά ἀνέβουν στόν οὐρανό. Στήν
κορυφή τῶν ἱστίων ὑπάρχουν οἱ φάροι πού ἑνώνονται καί ἀποτελοῦν
τούς χορούς τῶν Προφητῶν,τῶν Μαρτύρων καί τῶν Ἀποστόλων,
πού ἀναπαύονται στήν Βασιλεία τοῦ Χριστοῦ» (ΒΕΠ, τόμ. 5ος). Τό πλοῖο
αὐτό, ἄλλοτε φέρει ἱστία, καί σπεύδει πρός τόν φάρο τῆς σωτηρίας ἤ
πρός τό μονόγραμμα τοῦ Χριστοῦ, ἄλλοτε φέρει πάνω στό ἱστίο πτηνό,
σύμβολο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού κινεῖ τό πλοῖο. Ὑπάρχει καί ἡ
παράσταση τοῦ πλοίου μέ τούς μαθητές, πού σύρουν τά δίχτυα,
γεμάτα μέ ψάρια. Ἐδῶ συμβολίζεται ἡ ἀποστολή τῆς Ἐκκλησίας, πού
σκοπό ἔχει νά περιλάβει μέσα της ὅλους τούς ἀνθρώπους, γιά νά τούς
ὁδηγήσει στήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Δίδυμος ὁ τυφλός γράφει:
«Ἡ κιβωτός σώσασα τούς ἐν αὐτῇ εἰσφρήσαντας (εἰσελθόντας) εἰκών
τῆς σεπτῆς τυγχάνει Ἐκκλησίας». Ὁ καθηγητής Ἀντουράκης
σημειώνει: «Στούς χριστιανικούς χρόνους ἡ ναῦς (τό πλοῖο) πῆρε ἕναν
εὐρύτερο συμβολισμό. Συμβολίζει τήν ζωή τῶν χριστιανῶν, πού ἔχουν
κυβερνήτη τόν Χριστό καί ὁδηγοῦνται μέ ἀσφάλεια στό λιμάνι τοῦ
Παραδείσου. Συμβολίζει γενικῶς τήν σωτηρία τῶν πιστῶν ἀπό τίς
ποικίλες τρικυμίες τῆς ζωῆς» (Χριστ. Ζωγραφική).
Ο ΙΧΘΥΣ (ΤΟ ΨΑΡΙ). Στούς Ἑβραίους ἦταν τό καθαρό δεῖπνο τοῦ
Σαββάτου, ἡ τροφή τῶν εὐλογημένων στόν Παράδεισο, σύμβολο του
οὐράνιου συμποσίου τῆς μελλοντικῆς ζωῆς καί εὐτυχίας. Ψάρια εἶναι
οἱ πιστοί τοῦ Ἰσραήλ, στό πραγματικό στοιχεῖο τους, πού εἶναι τά
ὕδατα τῆς Τορᾶ. Στόν χριστιανισμό υἱοθετήθηκε ὡς σύμβολο τοῦ
Χριστοῦ. Ἡ δημοτικότητά του μάλιστα ἐξηγεῖται ἀπό τό γεγονός ὅτι
εἶχε τετραπλό συμβολισμό. Πρῶτα τά πέντε συστατικά γράμματα τῆς
λέξης συνέπιπταν μέ τά ἀρχικά γράμματα τῶν λέξεων «Ἰησοῦς.
Χριστός. Θεοῦ. Υἱός. Σωτήρ» (Ι-Χ-Θ-Υ-Σ) καί ἔτσι ἀναπαριστοῦσαν
τόν Ἀρχηγό τῆς πίστεως σέ ὅλο τό πλήρωμα τῆς Θεότητός Του.
Δεύτερον ἡ λέξη ἔχει ἀναγωγική ἔννοια τοῦ μυστηρίου τῆς Θείας
Εὐχαριστίας στήν παράσταση «ἰχθύς» μέ ἄρτους στήν ράχη. Τρίτον
συμβόλιζε τόν «βεβαπτισμένον». Τέταρτον ἦταν σημεῖο ἀναγνώρισης
μεταξύ τῶν πιστῶν, σέ συνδυασμό μέ ἄλλα σύμβολα. Ἀπό ἐπιγραφές,
ἀλλά καί μαρτυρίες Πατέρων, συνάγεται ὅτι «ὁ ἰχθύς» ἦταν σύμβολο
τοῦ Χριστοῦ καί συνεπῶς τοῦ χριστιανοῦ. Ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς
χαρακτηρίζει τόν Σωτῆρα «ἰχθύν δελεάζοντα τούς ἁγνούς πρός
γλυκεράν ζωήν».
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

 Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου