ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 34
ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΓ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ
30-08-2026
«Τά πρῶτα τῆς Ἁγιογραφίας ψελλίσματα συναντῶμεν, ἀδελφοί μου,
εἰς τάς κατακόμβας, διά νά ἀποδειχθῆ ποίαν ἐκτίμησιν θά ἀπέδιδεν
εἰς τήν εἰκόνα ὁ χριστιανισμός, ἀφοῦ, καί εἰς τούς διωγμούς του ἀκόμη,
εὗρε τρόπον νά τήν φυτεύση καί νά τήν καλλιεργήση» γράφει
ὁ π. Κωνστ. Καλλίνικος. Στήν ἱστορία τῆς χριστιανικῆς τέχνης ἔγινε
εὐρύτατη χρήση τῶν χριστιανικῶν συμβόλων, τά ὁποῖα σεμνοπρεπῶς
παρουσιάσαμε στίς προηγούμενες ἀναφορές μας. Ἀπομένουν ὀλίγα
ἀκόμη γιά τήν ὁλοκλήρωση τῆς ὅλης ἑνότητός μας. Αὐτά εἶναι τά
ἀκόλουθα:
Ο ΑΕΤΟΣ. Στήν Ἁγία Γραφή γίνεται λόγος γιά τόν ἀετό. Εἶναι ὁ
βασιλιᾶς τῶν πτηνῶν καί στήν Παλαιά Διαθήκη γίνεται λόγος γιά τό
μεγάλο ὕψος καί τήν ἰσχυρή πτώση του (Ἰώβ 39,27), τήν ὁρμητική φορά
του (Δευτερ. 28,49), τήν ταχύτητα καί ἐλαφρότητά του (Β΄Βασιλ. 1,23), τήν
λαιμαργία του (Ἀββακ. 1,8), τήν στοργή πρός τά τέκνα του (Ἐξόδ. 19,4),
καί τήν ἀνανέωση τῶν πτερῶν του (Ψαλμ. 102,5 καί Ἠσ. 40,31). Ὁ ἱερός
ψαλμῳδός μέλπει στόν ψαλμό του: «Ὕμνει τόν Κύριο, ὁ ὁποῖος χορταίνει,
μέ ὅλα τά καλά, τίς ἀγαθές ἐπιθυμίες τῆς ψυχῆς σου, ὥστε ἡ νεανική σου
ἡλικία νά ἀνανεώνεται πάντοτε, ὅπως τοῦ μακροβίου ἀετοῦ» (Ψαλμ.
102,5). Στήν Καινή Διαθήκη γίνεται λόγος γιά τόν ἀετό ἀπό τόν Κύριο
στήν διδασκαλία Του περί τῶν σημείων, τά ὁποῖα θά προηγηθοῦν τῆς
Δευτέρας Παρουσίας (Ματθ. 24,28 καί Λουκ. 17,37) καί στήν Ἀποκάλυψη,
ὅπου ὁ Κύριος ἀποκαλεῖται «ὁ ἀετός ὁ μέγας» (Ἀποκ. 12,14). Ἀετός
ὀνομάζεται καί ἡ παράσταση μέ πόλη, τρεῖς ποταμούς νά διασχίζουν τήν
πόλη καί ἀετός νά πετᾶ ἐπάνω της. Πάνω στήν παράσταση αὐτή πατοῦσε
κατά τήν χειροτονία του ὁ Ἐπίσκοπος. Σύμφωνα μέ τόν Συμεών
Θεσσαλονίκης ἡ πόλη σήμαινε τήν ἐπισκοπή, οἱ ποταμοί τήν κατάρτιση
τοῦ χειροτονούμενου Ἐπισκόπου καί ὁ ἀετός τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος (PG 155.408). Ὑπάρχει παράσταση ἀετοῦ νά βουτᾶ γιά νά
πιάσει ψάρια στή θάλασσα. Εἶναι σύμβολο τοῦ Χριστοῦ, σώζοντος τίς
ψυχές ἀπό τήν θάλασσα τῆς ἁμαρτίας. Ἐπειδή ὑπῆρχε ἡ πίστη ὅτι ὁ ἀετός
ἀνανεώνει τό πτέρωμά του πετῶντας πρός τό ἥλιο καί μετά βουτῶντας
στήν θάλασσα, γιά τόν λόγο αὐτό συμβόλιζε τήν ἀνάσταση καί
τήν νέα ζωή στό βάπτισμα. Χρησιμοποιεῖται στά ἀναλόγια, ἐπειδή
ἀντιπροσωπεύει τήν ἔμπνευση τῶν Εὐαγγελίων. Τό πιάσιμο τοῦ φιδιοῦ
στά νύχια του, εἶναι ἡ νίκη πάνω στήν ἁμαρτία. Ὁ ἀετός εἶναι ἕνα ἀπό τά
τέσσερα σημεῖα τῆς Ἀποκαλύψεως (Ἀποκ. 12,14). Σάν δικέφαλος ἀετός,
συμβολίζει τήν διπλή ἰδιότητα τοῦ Αὐτοκράτορα, δηλαδή τῆς κοσμικῆς
καί τῆς ἱερατικῆς ἐξουσίας. Αὐτό σημαίνει: Ὑπερασπιστής, ὑπέρμαχος
καί προστάτης τῶν δύο αὐτῶν ἐξουσιῶν. Γενικά ὁ ἀετός εἶναι σύμβολο
τῆς ψυχῆς, πού, ἐλεύθερη ἀπό τά πάθη, φέρεται πρός τόν Θεό. Ἐποπτεύει
τά γήινα πράγματα, χωρίς νά ἐπηρεάζεται ἀπ’ αὐτά.
Ο ΑΛΕΚΤΩΡ (Ο ΠΕΤΕΙΝΟΣ). Στόν χριστιανισμό ὁ πετεινός εἶναι
σύμβολο τῆς ἐγρήγορσης, τῆς ἐπαγρύπνησης καί τῆς ἑτοιμότητας, πού
πρέπει νά διακρίνει τόν χριστιανό ἄνθρωπο, στόν πνευματικό του ἀγῶνα.
Ἐπειδή μοιράζεται τήν τροφή του μέ τίς κότες συμβολίζει τίς «ψυχές τῶν
δικαίων πού περιμένουν τήν αὐγή». Ἡ παράσταση δύο πετεινῶν πού
κοκορομαχοῦν, εἰκονίζει τήν σύγκρουση, τήν πάλη τοῦ καλοῦ κατά τοῦ
κακοῦ, τῆς ἀρετῆς κατά τῆς κακίας καί τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν.
Ὁ πετεινός ἐνσαρκώνει τήν ἐξέγερση ἀπό τήν νύκτα τῆς ἁμαρτίας
(Λουκ. 22, 60-61), καί ὑπενθυμίζει τήν τρίτη ἄρνηση τοῦ Πέτρου
(Ματθ. 26,35). Εἶναι ἐπίσης σύμβολο κήρυκα, πού ἀγρυπνεῖ στό σκοτάδι
τῆς ἁμαρτίας «ἀλεκτοροφωνῶν».
Η ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ (ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ). Μέ τήν ἰδιότητα τοῦ ἀγγελιοφόρου
τῆς εἰρήνης τοῦ Θεοῦ τό βρίσκουμε στήν Παλαιά Διαθήκη μετά τόν
κατακλυσμό (Γεν. 8,8). Εἶναι, ὅμως, καί σύμβολο σωτηρίας καί προτύπωση
τοῦ μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος. Ὁ Τερτυλλιανός γράφει: «Ἡ περιστερά
πού στάλθηκε ἀπό τήν κιβωτό καί ἐπέστρεψε μέ ἕνα κλαδί ἐλιᾶς,
ἀνήγγειλε τήν εἰρήνη στή γῆ» (Γεν. 8,11). Ὁ Ἅγιος Ἱερώνυμος γράφει:
«Ἡ περιστερά τοῦ κατακλυσμοῦ ἐμφανίζεται σάν νά παριστάνει τήν
ἄφιξη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Ἡ ἀκεραιότητα τοῦ περιστεριοῦ καί
ἡ ἀκακία του, ἐπισημαίνεται καί στήν Καινή Διαθήκη. «Γίνεσθε οὖν
φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καί ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί» (Ματθ. 10,16).
Περιστέρι φέρον δάφνη ἤ στεφάνι συμβολίζει τήν δικαιωθεῖσα ψυχή. Ἕνα
ἤ περισσότερα περιστέρια πίνοντα νερό ἀπό φιάλη ἤ πηγή συμβολίζουν
τόν δροσισμό τῆς ψυχῆς ἤ τήν συμμετοχή τῶν πιστῶν στήν Θεία
Κοινωνία. Στήν Καινή Διαθήκη φανερώνει τό Ἅγιο Πνεῦμα, τό ὁποῖο ὁ
Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, «ὡσεί περιστεράν» εἶδε νά κατέρχεται καί νά μένει
ἐπί τόν Ἰησοῦν (Ματθ. 5,16). Τό περιστέρι εἶναι σύμβολο τῆς ἁγνότητας
καί τῆς καθαρότητας τῶν πιστῶν. Ἕνα λευκό περιστέρι εἶναι μιά ψυχή
πού ἔχει σωθεῖ, σέ ἀντίθεση μέ τόν μαῦρο κόρακα τῆς ἁμαρτίας. Δύο
περιστέρια μαζί συμβολίζουν τήν συζυγική πίστη καί ἀγάπη. Καί ὁ
Ἰωσήφ ἡ μνήστωρ καί ἡ Παρθένος Μαρία, ὅταν εἰσήγαγαν τό Βρέφος
Ἰησοῦ νά τό προσφέρουν στό Ναό, προσέφεραν καί δύο ζεύγη νεοσσῶν
περιστερῶν σύμβολα τῆς καθαρότητας καί τῆς ἁγνότητας (Λουκ. 2,24).
Τέλος, ὁ ἱερός Χρυσόστομος γράφει: «Ὅπου καταλλαγή Θεοῦ,
περιστερά... σύμβολον τῆς του Θεοῦ φιλανθρωπίας».
Ο ΤΑΩΣ (ΤΟ ΠΑΓΩΝΙ). Οἱ χριστιανοί παρέλαβαν τό παγώνι ἀπό
τούς ἀρχαίους Ἕλληνες καί τοῦ ἔδωσαν διάφορες συμβολικές σημασίες.
Κυρίως, ὅμως, ὑπῆρξε προσφιλές θέμα στήν χριστιανική τέχνη. Ἔτσι, τό
παγώνι εἶναι σύμβολο: 1) τῆς ἀθανασίας τῶν ψυχῶν, γι’αὐτό καί συχνά
χρησιμοποιεῖται σέ τάφους. Ἐπίσης, ὅταν ἔχει ἀνοικτό τό μεγαλοπρεπές
φτέρωμά του, συμβολίζει τήν ἀθανασία τῶν σωμάτων. 2) Τῆς
ἀναστάσεως, γιατί κατά τήν ἄνοιξη ἀνανεώνει τό πτέρωμά του. 3) Τῆς
Θείας Χάριτος πού κατέρχεται ἀπό τόν οὐρανό στόν βαπτιζόμενο καί τήν
ἀναγέννηση ἀπό τό Βάπτισμα. 4) Τῆς ἀφθαρσίας τοῦ σώματος, γι’αὐτό
εἰκονίζεται σέ θωράκιο τέμπλων, ἐπιστήλιο καί ὑπέρθυρα. 5) Ὅταν
εἰκονίζεται μέ ἀστέρια συμβολίζει τόν ἔναστρο οὐρανό καί τήν ψυχή τοῦ
δικαίου στόν οὐρανόν. 6) Ὅταν βρίσκεται πάνω σέ γήινη σφαῖρα
συμβολίζει τόν οὐρανό καί τήν γῆ καί τήν σύνθεση τοῦ ἀνθρώπου (ψυχή
καί ὕλη). 7) Καί τέλος, ὅταν ἐμφανίζεται νά πίνει νερό ἀπό φιάλη, τότε
συμβολίζει τόν πιστό πού κοινωνεῖ τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων.
Ο ΦΟΙΝΙΞ (ΜΥΘΟΛΟΓΟΥΜΕΝΟ ΠΤΗΝΟ). Ἀντιπροσωπεύει τήν
τρυφερότητα, τήν εὐγένεια καί τήν μοναδικότητα. Στόν χριστιανισμό, γιά
τόν μυθολογούμενο Φοίνικα ἔχουν γράψει οἱ Ἀποστολικές Διαταγές, τό
βιβλίο τῶν Ἀποστολικῶν χρόνων. «Γιατί ἰσχυρίζονται, πώς ὑπάρχει
κάποιο ἄγριο πτηνό, σύμβολο τῆς ἀνάστασης. Καί, ἀφοῦ σταθεῖ πρός
ἀνατολάς, αὐτόματα φλέγεται ἀπό τόν ἥλιο καί γίνεται σκόνη καί ἀπό
τήν σκόνη σχηματίζεται σκώληκας, καί αὐτός ὅταν ζεσταθεῖ
διαμορφώνεται σέ καινούργιο φοίνικα» (Ε.Π.Ε. τόμ. 2ος, σελ. 80). Αὐτό τό
πτηνό σάν σύμβολο τοῦ ἀναγεννωμένου ἀπό τήν τέφρα Ἑλληνικοῦ
Κράτους χρησιμοποιήθηκε ἀπό τήν Φιλική Ἑταιρεία καί ἐπί σημαίας, τήν
ὁποία ὕψωσε ὁ Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης τόν Φεβρουάριο τοῦ 1821 στή
Μονή τῶν τριῶν Ἱεραρχῶν στό Ἰάσιο. Ὁ δέ Καποδίστριας ἐθέσπισε τόν
φοίνικα, σάν ἐπίσημο ἔμβλημα τοῦ Κράτους καί χρησιμοποιήθηκε στά
νομίσματα καί στίς ἐπίσημες σφραγῖδες.
Θά συνεχίσουμε, ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἕπομενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!
Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου




















