ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 25
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
28-06-2026

Συνεχίζουμε τήν ἀναφορά μας, ἀδελφοί μου, στούς ὑπόλοιπους
«τύπους» καί στίς «εἰκόνες» τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, πού
προτυπώνουν γεγονότα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἔχουν σχέση μέ τόν
χριστιανικό Ναό, διότι ἀπεικονίζονται στίς τοιχογραφίες του.
ιβ) Τό ὅραμα τοῦ Ἰεζεκιήλ μέ τήν συναρμολόγηση καί
νεκρανάσταση τῶν ξηρῶν ὀστῶν. Αὐτό εἶναι τύπος τῆς ἀναστάσεως
τῶν νεκρῶν, κατά τήν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου. «Καί ἐγένετο
ἐπ’ ἐμέ χείρ Κυρίου, καί ἐξήγαγέ με ἐν πνεύματι Κύριος καί ἔθηκέ με
ἐν μέσῳ τοῦ πεδίου, καί τοῦτο ἦν μεστόν ὀστέων ἀνθρωπίνων»
(Ἰεζεκ. 37, 1). Ὁ Δανιήλ στό λάκκο τῶν λεόντων γίνεται προτύπωση
τῶν Ἁγίων Μαρτύρων (Δαν. 31 Βηλ. καί Δράκων). Οἱ τρεῖς παῖδες,
Σεδράχ, Μισάχ καί Ἀβδεναγώ, στό καμίνι, γίνονται τύποι τῶν
Μαρτύρων, οἱ ὁποῖοι «διά πυρός καί σιδήρου» ἐμαρτύρησαν
(Δαν. 3,23). Τέλος, ὁ Προφήτης Ἰωνᾶς, τριήμερος στό κῆτος εἶναι
σύμβολο τῆς τριημέρου ταφῆς τοῦ Κυρίου, τό δέ κῆτος, στενόμακρο,
προτυπώνει τόν «ἀρχέκακον ὄφιν» (Ἰωνᾶ 2, 1).
Καινή Διαθήκη: Στήν Καινή Διαθήκη ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ
γίνεται «σάρξ», ἀποκαλύπτεται πραγματικά καί ὄχι συμβολικά.
Αὐτό, ὅμως, δέν καταργεῖ τόν συμβολικό λόγο τῆς Γραφῆς. Ὁ Ἰησοῦς
Χριστός μιλᾶ «ἐν παραβολαῖς» καί ἡ Ἐκκλησία διατυπώνεται
«ἐν εἰκόνι», παρουσιάζεται δέ ὡς «φυτεία», «οἰκοδομή», «στῦλος τῆς
ἀληθείας» ἤ ὡς «οὐράνιος Ἱερουσαλήμ». Πέραν τούτων ἡ
προσκύνηση τῶν μάγων (Ματθ. 2,11) εἶναι τύπος ἐκείνων πού θά
προσέλθουν ἀπό τόν ἐθνικό κόσμο στόν Χριστιανισμό. Τό θαῦμα ἐν
Κανᾷ εἶναι εἰκόνα τῆς Θείας Μεταλήψεως (Ἰωάν. 2,1-3). Ὁ Κύριλλος
Ἱεροσολύμων, μέ ἀπορία, ἐρωτᾶ: «Τό ὕδωρ ποτέ εἰς οἶνον
μεταβέβληκεν οἰκείῳ αἵματι, ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, καί οὐκ
ἀξιόπιστός ἐστιν οἶνον μεταβαλών εἰς Αἷμα;» (Κατηχ. Δ΄, 2 Migne 33
1097). Τό θαῦμα τοῦ χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων μέ πέντε
ἄρτους εἶναι τύπος θρέψεως τῆς ψυχῆς ἀπό τήν Δεσποτική σάρκα
(Ματθ. 14,20). Ἡ ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου εἶναι τύπος τῆς
ἀναστάσεως τῶν ψυχῶν κατά τήν Β΄Παρουσία τοῦ Κυρίου (Ἰω. 11,44).
Ἡ θριαμβευτική εἴσοδος τοῦ Κυρίου στά Ἱεροσόλυμα, τήν Κυριακή
τῶν Βαΐων, εἶναι εἰκόνα τῆς μελλοντικῆς δόξας τοῦ Βασιλέως τῶν
ὅλων (Ἰω. 12,13). Τόσον οἱ εἰκόνες, τό σύμβολο καί οἱ τύποι τῆς
Παλαιᾶς Διαθήκης, ὅσο καί οἱ εἰκόνες τῆς Καινῆς, κάτω ἀπό τό φῶς
τῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ, βεβαιώνουν,
πώς τό σύμβολο, βιβλικά – θεολογικά δέν ταυτίζεται μέ τήν
ἀλληγορία, ἡ ὁποία ἀγνοεῖ τήν ἱστορία κάι τήν μεταβάλλει σέ
ὑπόθεση. Τό σύμβολο στήν Ἐκκλησία εἶναι ἔντονα ρεαλιστικό καί
θεωρεῖται μιά ἑνωμένη πραγματικότητα μέ τήν ἀλήθεια. Πάντως
ὅσο πραγματικό καί νά εἶναι ἕνα σύμβολο, ὅσο ἐπιτυχημένα καί ἄν
μᾶς μεταδίδει αὐτή τήν ἄλλη πραγματικότητα, σκοπός του δέν εἶναι
νά μᾶς ξεδιψάσει, ἀλλά νά μᾶς μεγαλώσει τήν δίψα «Δίδου ἡμῖν
ἐκτυπώτερον σοῦ μετασχεῖν ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας
σου» (Κανών τοῦ Πάσχα, ᾠδή θ΄). Τότε πού «πᾶσα σκιά καί ἅπας
τύπος καί τά νῦν σύμβολα καταπαύσουσι καί καθαροί καθαρῶς τοῦ
καθαρωτάτου θύματος αἰωνίως ἐπαπολαύσωμεν» θά προσθέσει ὁ
Συμεών Θεσσαλονίκης. Ὁ καθηγητής Ἀντουράκης στό ἔργο του
(Χριστ. Ζωγραφική), κάνει λόγο γιά τίς βιβλικές παραστάσεις τόσο
τῆς Παλαιᾶς, ὅσο καί τῆς Καινῆς Διαθήκης καί ἀναφέρεται σέ
κατακόμβες, σαρκοφάγους, παλαιούς ναούς, κ.λ.π.
Η ΕΙΚΟΝΑ. Ὅπως ὅλη ἡ λατρεία, ἔτσι κάι ἡ εἰκόνα, εἶναι μιά
ἀποκάλυψη τοῦ αἰωνίου μέσα στό χρόνο. Ὁ Μ. Βασίλειος γράφει:
«Ὅ,τι ὁ λόγος μεταδίδει διά τῆς ἀκοῆς, ἡ ζωγραφική τό δεικνύει
σιωπηρῶς μέ τήν παράστασιν» (PG 31,500). Οἱ εἰκόνες εἶναι
πραγματικά σύμβολα τῆς πίστεως, γιατί συμβάλλουν στήν
κατανόηση τῆς πραγματικότητας πού ἐπιχειροῦν νά ἐκφράσουν,
συμβάλλουν στήν φανέρωση τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ καί τῶν
Ἁγίων, ὡς μελῶν τοῦ σώματός Του (καθ. Τσεδεκίδης). Τό ὁρατό καί
τό ἀόρατο, τό ὑλικό καί τό πνευματικό συνενώνονται σέ μιά
ἀδιάσπαστη ἑνότητα στίς εἰκόνες (καθ. Βασιλειάδης). Ἡ τιμή τῶν
εἰκόνων ὀφείλεται στό γεγονός ὅτι τό συμβολιζόμενο πρόσωπο εἶναι,
κατά χάριν παρόν στό σύμβολο (εἰκόνα) καί ὅτι τό σύμβολο μετέχει
στή συμβολιζόμενη πραγματικότητα. Γι’αὐτό κάι οἱ πιστοί μποροῦν
νά συναντοῦν καί αἰσθητά τά εἰκονιζόμενα πρόσωπα. Στόχος τῶν
εἰκόνων καί τῶν συμβόλων γενικά στήν Ἐκκλησία εἶναι αὐτή
ἀκριβῶς ἡ μαρτυρία τῶν ἔργων τῆς σωτηρίας, πού ἔχει ἡ
ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ. Ὁ π. Παῦλος Εὐδοκίμωφ γράφει:
«Ἡ εἰκόνα εἶναι ἕνα θαῦμα πίστεως. Ὁ γήινος ἄνθρωπος, γίνεται
ἄνθρωπος οὐράνιος. Τά μεγαλωμένα μάτια, μέ τό προσηλωμένο
βλέμμα, βλέπουν τό ἐπέκεινα. Ἀπό τά λεπτά χείλη ἀπουσιάζει κάθε
αἰσθησιασμός, ὑπάρχουν γιά νά ψάλλουν τόν αἶνο, νά δέχονται τήν
Εὐχαριστία καί νά δίδουν τό φίλημα τῆς εἰρήνης. Ἡ μύτη δέν εἶναι
παρά μία λεπτότατη καμπύλη, τό μέτωπο πλατύ καί ψηλό, καί ἡ
ἐλαφριά παραμόρφωσή του τονίζει τήν κυριαρχία τοῦ στοχασμοῦ.
Κάθε ἀνησυχία καί ἀγωνία σβήνουν ἐμπρός στήν ἐσωτερική γαλήνη
καί εἰρήνη. Ἡ Ἐκκλησία ὡς θεϊκό παλάτι, εἶναι στολισμένη μέ τίς
ἅγιες εἰκόνες. Ἡ ἁγιογραφία μαζί μέ τίς ἄλλες ἱερές τέχνες,
συμβάλλει στή εὐπρέπεια τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ». Ὁ Χριστός, ὡς
«κεφαλή τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας» (Κολασ. 1,18), ἱστορεῖται στήν
κορυφή τοῦ τρούλλου, πού παριστάνει τόν οὐρανό, κατά τόν Συμεών
Θεσσαλονίκης. Ζωγραφίζεται, «ὁ Χριστός Παντοκράτωρ», στό
ὑψηλότερο μέρος τοῦ ναοῦ, γιατί ἀπ’ Αὐτόν ἐκπορεύονται καί
ζωοποιοῦνται καί ἀθανατίζονται ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας, ὅλοι οἱ
Ἅγιοι, πού εἰκονίζονται μέσα στό ναό, ἀπό τόν τροῦλλο μέχρι τῶν
θεμελίων. «Ὁ Παντοκράτωρ Κύριος» ἀπό τό χῶρο αὐτό, εἶναι σάν νά
προβάλλει ἀπό τόν οὐρανό, ἐπιβλέποντας τούς ἀνθρώπους. Εἶναι
ὁ ἐνανθρωπήσας Λόγος τοῦ Θεοῦ καί, συγχρόνως, Θεός, πού κρατεῖ
καί ἐξουσιάζει τά σύμπαντα, ὁ Παντοκράτωρ.
Ἡ συνέχεια, ὅμως, στό ἑπόμενο κήρυγμα, Θεοῦ θέλοντος. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 24
ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
21-06-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου, Θεοῦ θέλοντος, τήν ἀναφορά μας
σχετικά μέ τούς χριστιανικούς τύπους καί συμβολισμούς, πού
προτυπώνουν γεγονότα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.
δ) Ἡ Ἐκκλησία μας στίς δοκιμασίες καί στή δόξα τοῦ παγκάλου
Ἰωσήφ, εἶδε τά Πάθη καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (Γέν.
37,28). Ὁ Ἰωσήφ ἦταν ἀγαπητός υἱός τοῦ Ἰακώβ. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός
εἶναι ἀγαπητός Υἱός τοῦ Θεοῦ (Ματθ. 3,17). Τόν Ἰωσήφ φθόνησαν
καί κακομεταχειρίσθηκαν τά ἀδέλφια του, τόν Ἰησοῦ Χριστό
παρέδωσαν οἱ Ἀρχιερεῖς ἀπό φθόνο στόν Πιλάτο (Μάρκ. 15,10).
Ὁ Ἰωσήφ πειράζεται ἀπό τόν σατανᾶ, ἀλλά τόν νίκησε (Δευτερ. 6,
16-180. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἄφησε τόν σατανᾶ νά τόν βάλει σέ
πειρασμό, ἀλλά τόν νίκησε (Ματθ. 4, 1-11).
ε) Τό ὅραμα τοῦ Μωϋσῆ μέ τή φλεγόμενη καί μή καιόμενη
βάτο, ὅπου ὁ Μωϋσῆς λύνει τά σανδάλιά του, γίνεται τύπος τοῦ
χριστιανοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐν ὥρᾳ προσευχῆς, ἀποβάλλει κάθε
μέριμνα βιοτική. «Μωϋσῆ, μήν πλησιάσεις ἐδῶ· βγάλε τά σανδάλιά
σου ἀπό τά πόδια σου· γιατί ὁ τόπος ὅπου στέκεσαι εἶναι ἱερός
(Ἔξοδ. 3, 4).
στ) Τό Πάσχα τῶν Ἑβραίων προεικονίζει τό Χριστιανικό Πάσχα.
Ἐκεῖνο ἐλευθέρωσε τούς Ἑβραίους ἀπό τήν αἰχμαλωσία τῶν
Αἰγυπτίων. Τό χριστιανικό Πάσχα χάρισε σπουδαιότερη
ἀπελευθέρωση.Ἔσπασε τά δεσμά τῆς ἁμαρτίας καί μᾶς ὁδήγησε στή
Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. «Καί γάρ τό Πάσχα ἡμῶν ὑπέρ ἡμῶν ἐτύθη
Χριστός» (Α΄ Κορ. 5, 7). «Αὕτη ἡ ἡμέρα, ἥν ἐποίησεν ὁ Κύριος
ἀγαλλιασώμεθα καί εὐφρανθῶμεν ἐν αὐτῇ» (Ψαλμ. 117, 24). Στό
Ἰουδαϊκό Πάσχα τό αἷμα τοῦ ἀμνοῦ ἔσωσε τούς Ἰσραηλῖτες. Στό
χριστιανικό Πάσχα λυτρωθήκαμε μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ (Α΄Πέτρ.
1,19). Κατά τό Πάσχα τῆς Ἐξόδου (Ἔξ. 12, 1-28) μόνο Ἰσραηλῖτες
ἔφαγαν ἀπό τόν πασχαλινό ἀμνό. Στό χριστιανικό Πάσχα μόνο
μέλη τῆς Ἐκκλησίας καί καθαροί στήν ψυχή κοινωνοῦν τό Σῶμα καί
τό Αἷμα τοῦ Κυρίου. Κατά τό Πάσχα τῆς Ἐξόδου τῶν Ἑβραίων τά
ὀστᾶ τοῦ ἀμνοῦ δέν ἔσπασαν. Στή σταύρωση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ «οὐ
κατέαξαν αὐτοῦ τά σκέλη..., ἵνα ἡ γραφή πληρωθῇ, ὀστοῦν οὐ
συντριβήσεται αὐτοῦ (Ἰω. 19,33-36).
ζ) Ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς θάλασσας συμβολίζει τό μυστήριο
τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος (Α΄Κορ. 10,1-2). «Νεφέλη ποτέ καί θάλασσα
θείου προεικόνιζε Βαπτίσματος τό θαῦμα... θάλασσα δέ ἦν τύπος
ὕδατος καί νεφέλη τοῦ Πνεύματος...» (Ἀπό τήν ὑμνολογία τῶν
Θεοφανείων). «Σήκωσε τό ραβδί σου καί ἅπλωσε τό χέρι σου πάνω
ἀπό τή θάλασσα καί κόψε την στά δύο»(Ἔξ. 14,16). Οἱ Ἰσραηλῖτες
δόξασαν τόν Θεό, πού ἔγινε βοηθός καί σκεπαστής τους...
Ἡ Μαριάμ, ἀδελφή τοῦ Μωϋσῆ καί τοῦ Ἀαρών, κρατῶντας τό
τύμπανο, δοξολόγησε τόν Θεό «Ψάλτε στόν Κύριο, γιατί δοξάστηκε
θριαμβευτικά. Τόν ἵππο καί τόν ἀναβάτη ἔρριξε στήν θάλασσα»
(Ἔξ. 15, 21). Ὕστερα ἀπό αἰῶνες, ἡ Μαριάμ τῆς Καινῆς Διαθήκης,
ἡ Παναγία, θά ψάλλει τόν ὕμνο: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τόν
Κύριον...» (Λουκ. 1,46-55). Οἱ ἁμαρτίες μας, σάν ἄλλα ὑδάτινα τείχη,
μᾶς ἐμπόδισαν νά περάσουμε ἀπό τήν αἰχμαλωσία τῆς ἁμαρτίας
στήν Χαναάν τῆς Χάρης τοῦ Θεοῦ. Ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ Ἰησοῦς
Χριστός, ὅπως ὁ Μωϋσῆς, ἄνοιξε τό δρόμο τῆς σωτηρίας μας.
η) Τό θαῦμα στή λίμνη Μερρᾶ, ὅπου ὁ Μωϋσῆς μέ διαταγή τοῦ
Θεοῦ, γλύκανε τά νερά ἐκεῖνα βυθίζοντας ἕνα κομμάτι ξύλο
(Ἔξ. 15, 25). Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας εἶδαν τόν Τίμιο Σταυρό, πού
ἁγιάζει τό νερό τοῦ Ἁγιασμοῦ καί τοῦ Βαπτίσματος. Στήν εὐχή τοῦ
Μεγάλου Ἁγιασμοῦ ὁ ἱερέας λέγει: «Σήμερον τό πικρόν ὕδωρ, τό ἐπί
Μωϋσέως τῷ λαῷ εἰς γλυκύτητα μεταποιεῖται τῇ τοῦ Κυρίου
παρουσίᾳ ...». Ἀλλά καί τό μάννα εἶναι σύμβολο τῆς Θείας
Εὐχαριστίας. Ὁ Κύριος διαβεβαίωσε ὅτι εἶναι «ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ
οὐρανοῦ καταβάς» (Ἰω. 6, 31).
θ) Ἡ μάχη μέ τούς Ἀμαληκῖτες (Ἔξ. 17, 8), ὅπου ὁ Μωϋσῆς,
πάνω στόν λόφο, εἶχε τά χέρια ἁπλωμένα, μέ τήν βοήθεια τοῦ
Ἀαρών καί τοῦ Ὤρ, σέ σχῆμα σταυροῦ, εἶναι τύπος τῆς Σταυρώσεως
τοῦ Κυρίου. «Καί καθώς Μωϋσῆς ὕψωσε τόν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως
ὑψωθῆναι δεῖ τόν Υιόν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν
μή ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχει ζωήν αἰώνιον» (Ἰω. 3,17). Ὁ Τερτυλλιανός
γράφει: «Ὁ Μωυσῆς προσευχόταν μέ ἁπλωμένα τά χέρια, γιατί καί
ὁ Κύριος ἔπρεπε νά ἁπλώσει τά χέρια Του στό Σταυρό, μέ τόν ὁποῖο
νίκησε τόν σατανᾶ». «Μωϋσῆς προετύπουν σε, χεῖρας ἐκτείνας εἰς
ὕψος, καί κατατροπούμενος, Ἀμαλήκ τόν τύραννον, Σταυρέ τίμιε»
(Ὑμνολογία Ὕψώσεως Τιμίου Σταυροῦ.
ι) Ὁ Δαβίδ ἔγινε ὁ τύπος τοῦ ἰδανικοῦ Βασιλέα, τοῦ Μεσσία. Τόν
προεφήτευσε καί περιέγραψε τά παθήματα καί τή δόξα Του μέ τούς
Ψαλμούς του. Πολλά ἀπό τά συμβάντα τῆς ζωῆς τοῦ Δαβίδ ἔχουν
ἀναφορά καί στή ζωή τοῦ Κυρίου. Γεννήθηκε στή Βηθλεέμ.
Καταδιώχθηκε ἄδικα ἀπό τόν Σαούλ. Ἀγαποῦσε τούς ἐχθρούς του
καί εἰλικρινά τούς συγχωροῦσε. Τά βάσανα τόν κατέληξαν σέ δόξα.
Ἦταν Βασιλέας, Κριτής καί Προφήτης. Οἱ Πατέρες λέγουν ὅτι ὁ 23ος
Ψαλμός μέ τούς στίχους «Ἄρατε πύλας...» κηρύττει τήν Ἀνάληψη τοῦ
Χριστοῦ. «Κύριε, ἀναλαμβανομένου σου ὅθεν οὐκ ἐχωρίσθης, αἱ
στρατιαί τῶν ἀγγέλων... ἐν ἀγαλλιάσει ἐβόων... Ἄρατε πύλας οἱ
ἄρχοντες ὑμῶν, καί εἰσελεύσεται ὁ Βασιλεύς τῆς Δόξης» (Ὑμνολογία
τῆς Ἀναλήψεως). Καί ὁ Σολομών συμβολίζει τήν δόξα τοῦ Ἰησοῦ
Χριστοῦ (Γ΄Βασιλ. 3,7-9).
ια) Ὁ Προφήτης Ἠλίας εἶναι τύπος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἠλίας
ὁ Θεσβίτης ἦταν Προφήτης. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι Προφήτης σέ
ἀπόλυτο βαθμό. Ὁ Ἠλίας ἀνάστησε τόν υἱό τῆς χήρας στήν πόλη
Σάρεπτα (Γ΄ Βασιλ. 17,21-22). Ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἀνάστησε τόν υἱό τῆς
χήρας στήν Ναΐν (Λουκ. 7,11-17). Ὁ Ἠλίας πολλαπλασίασε τό ἀλεύρι
καί τό λάδι. Ὁ Κύριος πολλαπλασίασε τούς ἄρτους (Ματθ. 14,13-21
καί 15,32-39). Ὁ Ἠλίας καταδιώχθηκε καί μισήθηκε μέχρι θανάτου.
Ὁ Κύριος λέγει: «Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, ἕως θανάτου» (Ματθ.
26,38). Ὁ Ἠλίας ἐνισχύθηκε ἀπό τόν ἄγγελο. Στόν Κύριο «ὤφθη
αὐτῷ ἄγγελος ἀπ’οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν» (Λουκ. 22,43). Τέ
ὁ Ἠλίας ἀναλήφθηκε μέ πύρινη ἅμαξα στόν οὐρανό ἐνώπιον τοῦ
διαδόχου του Ἐλισσαίου. Καί ὁ Κύριος κατά τήν εἰς τούς οὐρανούς
Θεία Ἀνάληψη, «ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτόν αὐτούς διέστη
ἀπ’ αὐτῶν καί ἀνεφέρετο εἰς τόν οὐρανόν» (Λουκ. 24,51).
Θά συνεχίσωμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 23
ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
14-06-2026

Συνεχίζουμε μέ τήν βοήθεια τοῦ Θεοῦ, ἀδελφοί μου, τήν ἀναφορά
μας στό σωτήριο σύμβολο τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ:
η) Τό χάλκινο ὁμοίωμα ὄφεως, τό ὁποῖο ὁ Μωϋσῆς ὕψωσε σέ
κοντάρι καί αὐτό σέ ὕψωμα, γιά νά προβλέπουν καί νά σώζονται
ἀπό τά δηλητηριώδη φίδια (Ἀριθμ. 21,6) οἱ Ἰσραηλῖτες, εἶναι
τύπος τοῦ ξύλου τοῦ Σταυροῦ. Τό συμβάν αὐτό ὑπενθύμισε ὁ Ἰησοῦς
στούς ἀκροατές του λέγοντας: «Καθώς Μωϋσῆς ὕψωσε τόν ὄφιν
ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τόν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πᾶς
ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν μή ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχει ζωήν αἰώνιον»
(Ἰω. 3, 14-15). Ὁ ἱερός Χρυσόστομος λέγει ὅτι ὁ Σταυρός τυγχάνει
«τό τοῦ Πατρός θέλημα, τοῦ μονογενοῦς δόξα, τό τοῦ Πνεύματος
ἀγαλλίαμα, ὁ τῶν ἀγγέλων κόσμος, τῆς Ἐκκλησίας ἡ ἀσφάλεια, τό
καύχημα τοῦ Παύλου. Μέ τό Σταυρό γίναμε ἀπό δοῦλοι ἐλεύθεροι,
συρθήκαμε ἀπό τό βυθό τῆς ἁμαρτίας στόν οὐρανό, πατήσαμε τίς
κορυφές τῆς ἁγιότητος, κατατροπώσαμε τό σατανᾶ, γίναμε ὅμοιοι
τῶν ἀγγέλων» (PG 36.653). Ὁ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνός
ὑπογραμμίζει λέγοντας: «Κανένα θαῦμα δέν εἶναι παρόμοιο μέ
τό θαῦμα τοῦτο τῆς σωτηρίας μας. Λίγες σταγόνες αἵματος
ἀναπλάθουν καί σώζουν ὅλο τόν κόσμο» (PG 36,653). Ἡ πατερική καί
ποιητική γλῶσσα τοῦ Ἀνδρέα Κρήτης ὑμνεῖ τόν Σταυρό μέλποντας:
«Σταυρός, χριστιανῶν ἐλπίς, ἀπεγνωσμένων σωτήρ, νενεκρωμένων
ζωή... Σταυρός, κλίμαξ εἰς οὐρανόν ἄγουσα, ὁδός πρός ἀρετήν
ὁδηγοῦσα, ζωῆς πρόξενος, θανάτου λύσις, φθορᾶς ἀλλοτρίωσις...
Σταυρός φύλαξ ἐν νυκτί, ἐν ἡμέραις πύργος, ἐν σκότει χειραγωγός,
ἐν εὐθυμίᾳ χαλινός, ἐν ἀθυμίᾳ ψυχαγωγός, διαλακτήριος, ἱκέσιος,
φiλιος, συνήγορος, προασπιστής, ἐπίκουρος» (PG 97.1020).
Ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός γράφει: «Προσκυνοῦμεν καί τόν τύπον
τοῦ Τιμίου καί Ζωοποιοῦ Σταυροῦ «εἰ καί ἐξ ἑτέρας ὕλης γεγένηται
οὐ τήν ὕλην τιμῶντες (μή γένοιτο), ἀλλά τόν τύπον, ὡς Χριστοῦ
σύμβολον» (PG 94.1132). Καί ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς διαπιστώνει
λέγοντας: «Κατηλλάγημεν τῷ Θεῷ τῆς τοῦ Σταυροῦ δυνάμεως».
Καί συνεχίζει: «Οὐ μόνον ὁ λόγος τοῦ Σταυροῦ καί τό μυστήριον,
ἀλλά καί ὁ τύπος θεῖος καί προσκυνητός, σφραγίς ὤν ἱερά καί
αἰδέσιμος, ἁγιαστική τε καί τελεστική τῶν ἐκ Θεοῦ τῷ γένει τῶν
ἀνθρώπων ὑπειργμένων ὑπερφυῶν καί ἀπορρήτων ἀγαθῶν» (PG
151.125 καί 144). Ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ φρίκη καί ὁ τρόμος
τοῦ διαβόλου, «φρίττει γάρ καί τρέμει μή φέρων καθορᾶν αὐτοῦ τήν
δύναμιν». «Τῷ γάρ σημείῳ τοῦ Σταυροῦ καί μόνον ὁ ἄνθρωπος
χρώμενος ἀπελαύνει τούτων τάς ἀπάτας» παρατηρεῖ ὁ Μέγας
Ἀθανάσιος. Γι’αὐτό καί ὁ Παῦλος γεμᾶτος ἐνθουσιασμό, φωνάζει
πρός τόν ἐξουθενωμένο ᾃδη: «Ποῦ σου, θάνατε, τό κέντρον; Ποῦ
σου, ᾃδη τό νῖκος;» (Α’ Κορ. 15,55). Τώρα πιά «κατεπόθη ὁ θάνατος
εἰς νῖκος». Καί ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος διαλαλεῖ: «Καί γάρ τούτῳ
τῷ σημείῳ πλήθη πολεμίου στρατιᾶς ὑπεχώρει, τούτῳ θεομάχων
μεγαλαυχίαι καθηροῦντο, τούτῳ δυσφήμων καί δυσσεβῶν γλῶτται
κατεσυχάζοντο, τούτῳ βάρβαρα φῦλα καθυπετάττετο, τούτῳ
δυνάμεις ἀφανῶν δαιμόνων ἠλαύνετο». Τέλος, ὁ Σταυρός θά εἶναι τό
σημεῖο τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Κυρίου, πού θά φανεῖ «πολύ
φαιδρότερον ἀπό τάς ἡλιακάς ἀκτῖνας, ὅπως ἐξηγεῖ ὁ ἱερός
Χρυσόστομος. Ὁ ἀείμνηστος καθηγητής Γεώργιος Ἀντουράκης
ἀνακεφαλαιώνει: Τό σύμβολο τοῦ Σταυροῦ κατέλαβε τήν πρώτη
θέση μεταξύ ὅλων τῶν χριστιανικῶν συμβόλων καί ἔγινε τό
κατ’ἐξοχήν σύμβολο τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων μέ τή σταυρική
θυσία τοῦ Χριστοῦ (Χριστ. Ζωγραφική σελ. 30).
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ. Στήν Παλαιά
Διαθήκη ὑπάρχουν πολλοί «τύποι» καί «εἰκόνες», πού προτυπώνουν
γεγονότα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἡ Καινή Διαθήκη ἀποτελεῖ
ἐκπλήρωση καί πραγμάτωση τῶν συμβόλων αὐτῶν καί τό γεγονός
αὐτό τονίζει τήν θεοπνευστία καί τῶν δύο Διαθηκῶν. «Πᾶσα
γραφή θεόπνευστος...» (Β΄ Τιμ. 3,16). Ἡ ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας περί
σαρκώσεως τοῦ Λόγου, ἀποτελεῖ τήν βάση τῆς θεολογίας τοῦ
συμβόλου. Βεβαίως τά αἰσθητά πράγματα, τά ὁποῖα ὡς σύμβολα
γίνονται «χειραγωγία καί ὁδός» (Διονυσίου Ἀρεοπαγίτου PG 3,397),
πρός τά νοητά, δέν εἶναι παρά κτιστά δημιουργήματα καί αἰσθητά
προϊόντα τῆς θείας δημιουργίας, πού εἶναι «καλά λίαν» καί μέ τή
θεία ἐνανθρώπηση γίνονται ἰδιότυποι «φορεῖς» καί «ἀγωγοί» τῆς
σωτηριώδους χάριτος. Εἶναι τά ὁρατά σημεῖα τῆς ἀόρατης χάρης:
«ὧν εἶδες τά σύμβολα, τούτων ἀποδέχου τά πράγματα» θά πεῖ ὁ
Μέγας Ἀθανάσιος (PG 28). Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τονίζει: «τά γάρ
ἀόρατα αὐτοῦ ἀπό κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα
καθορᾶται ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καί θειότης» (Ρωμ. 1,20).
Καί ὁ Μ. Φώτιος ὁμολογεῖ: «Τά ἀόρατα καί νοούμενα τοῦ Θεοῦ ἐστί·
ταῦτα δέ καθορᾶται ἀπό τῆς αἰσθητῆς κάι ὁρατῆς (χάριτος)
(PG 102,136). Τύποι καί εἰκόνες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης πού
μελλοντικά ἐκπληρώνονται ὡς «ἀντίτυπα» καί μᾶς προετοιμάζουν
γιά τήν ἀλήθεια καί τό καινούργιο τῆς Νέας Διαθήκης εἶναι οἱ ἑξῆς:
α) Ἡ θυσία τοῦ Ἄβελ (Γεν. 4,4) ἀλλά καί ἡ θυσία τοῦ ἱερέα
Μελχισεδέκ μέ ἄρτους καί οἶνο (Γεν. 14,18).
β) Ὁ Νῶε, διασωζόμενος στήν κιβωτό, εἶναι τύπος τοῦ πιστοῦ
πού μέ τό Βάπτισμα ἀπολυτρώνεται (Γεν. 7, 21-23). Καί ὁ Νῶε εἶναι
τύπος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κήρυξε μετάνοια στούς ἀνθρώπους. Ἡ
κιβωτός εἶναι σύμβολο τῆς Ἁγίας μας Ἐκκλησίας. Οἱ ἄνθρωποι πού
εἶναι ζωντανά μέλη της καί τρέφονται ἀπό τά μυστήριά της,
σώζονται ἀπό τόν κατακλυσμό τῆς ἁμαρτίας. Μέ τό Ἅγιο Βάπτισμα
ἐνταφιάζομε τήν προπατορική ἁμαρτία, ὅπως στά νερά τοῦ
κατακλυσμοῦ ἐνταφιάστηκαν οἱ ἁμαρτωλοί ἄνθρωποι. Ἐπίσης, ἡ
κιβωτός ζωγραφίζεται στενότατη, γιά νά εἶναι εἰκόνα τῆς
χριστιανικῆς κολυμβήθρας, τῆς ὁποίας «ἀντίτυπον» στάθηκε ἡ
σωστική κιβωτός, σύμφωνα μέ τήν θεολογία τοῦ Ἀπόστολου Πέτρου
(Α΄Πέτρου 3,21).
γ) Ἡ θυσία τοῦ Ἰσαάκ, κατά τούς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας εἶναι
εἰκόνα τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Κυρίου καί ὁ Ἰσαάκ, τύπος τοῦ
Ἰησοῦ Χριστοῦ (Ρωμ. 8, 32), (Γέν. 22, 10). Ὁ Ἰσαάκ ἦταν μονογενής
υἱός τοῦ Ἀβραάμ καί τῆς Σάρρας. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός εἶναι Μονογενής
Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ (Ἰωάν. 1,1 καί 3,16). Ὁ Ἰσαάκ μετέφερε
στούς ὤμους του τά ξύλα τῆς θυσίας. Ὁ Ἰησοῦς Χριστός: «καί
βαστάζων τόν σταυρόν αὐτοῦ ἐξῆλθεν εἰς τόν λεγόμενον κρανίου
τόπον... ὅπου αὐτόν ἐσταύρωσαν» (Ἰωάν. 19,17). Ὁ Ἰσαάκ μέ ὑπακοή
δέχτηκε νά θυσιαστεῖ ἀπό τόν πατέρα του Ἀβραάμ. Ὁ Ἰησοῦς
Χριστός ἔγινε «ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δέ σταυροῦ»
(Φιλιπ. 2, 8).
Θά συνεχίσωμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 22
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ
07-06-2026

Μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, ἀδελφοί μου, εἰσερχόμεθα σέ νέα ἑνότητα,
ἡ ὁποία καί ἀναφέρεται στά:
ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΛΑΤΡΕΥΤΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ
ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Τί εἶναι σύμβολο: «Σύμβολον. Ἔμβλημα, γνώρισμα ἤτοι
(δηλαδή) αἰσθητόν τι ἀντικείμενον ἤ γεγονός, ὅπερ (τό ὁποῖον)
ἐμφαίνει ζωηρῶς ἤ ἐκφράζει ἀφηρημένον τι, καί δή ἰδέαν
ὑπεραισθητόν, πνευματικόν τι. Ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτοῦ ταύτης, τό
σύμβολον χρησιμοποιεῖται ἐν τῇ θρησκείᾳ, ἐν τοῖς μυστηρίοις...»
γράφει στό λεξικό τῆς φιλοσοφίας ὁ καθηγητής Ἀνδροῦτσος καί
συνεχίζει. «Οὕτω ἐν τῷ χριστιανισμῷ σύμβολον εἶναι οὐ μόνον πᾶν ὅ,τι
ἐκφράζει ἤ ἀναπαριστᾶ πνευματικήν τινα ἰδέαν ἤ ἀλήθειαν, οἷον
(ὅπως) ἡ ναῦς, ὁ ἰχθύς, τό σημεῖον τοῦ Σταυροῦ κ.λ.π. ἀλλά κατά τά
συγγράμματα Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτη, σύμβολα καλοῦνται καί
αὐτά τά μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ὡς ὄντα καί ταῦτα σημεῖα ὁρατά
τῆς ἀοράτου χάριτος»(Χρ. Ἀνδρούτσου. Συμβολική). Ὁ π. Γεώργιος
Μεντιδάκης γράφει: Σύμβολα στήν Ὀρθόδοξη λατρευτική ζωή, εἶναι
παραστάσεις, εἶναι ἀντικείμενα ἤ γεγονότα εἴτε ἀπό τήν Ἁγία Γραφή,
ἤ τήν καθημερινή ζωή, τά ὁποῖα ἐκφράζουν ἀλήθειες τῆς πίστεώς μας
καί συμβολίζουν ὑπεραισθητά καί πνευματικά γεγονότα θείας
οἰκονομίας καί θείας Ἀποκαλύψεως. Τά πρωτοχριστιανικά σύμβολα
ἔχουν σκοπό ἁπλό καί ἄμεσο· κηρύσσουν τή σωτηρία καί σχεδιάζουν
τά ὄργανά της μέ κρυπτογραφικά σημεῖα. Τά σύμβολα ἄρα (ἀπό τό
συν(μ)βάλλω) συμβάλλουν στή κατανόηση «τῶν ἀποκεκαλυμμένων
θείων ἀληθειῶν» καί βοηθοῦν τά μέγιστα στήν προσέγγιση τοῦ
μυστηρίου τῆς πίστεώς μας. Εἶναι ὁρατά – αἰσθητά σημεῖα θείας
διδασκαλίας καί χριστιανικῆς ταυτότητος, εἶναι δοχεῖα θείας γνώσεως
καί κοινωνίας «μετά τοῦ ζῶντος Θεοῦ». Τά σύμβολα ἀποτελοῦν
«τήν κρυπτογραφομένην» Θεολογίαν τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης γράφει: «Τά ἱερά Σύμβολα ἐγκρύπτουν ἀληθείας καί
δύναται ὁ ἄνθρωπος νά γνωρίσῃ, ὅσον δυνατόν καί, ἐφ’ὅσον ζητεῖ νά
εὕρῃ, καί ἐν περιεννοίᾳ νά καταστῇ τοῦ πνευματικοῦ νοήματος αὐτῶν.
Διά συμβόλων, ἄλλωστε, ἱερῶν διδάσκει τά ὑπέρ ἔννοιαν ἡ Ἐκκλησία».
Καί συνεχίζει: «Πᾶσα τελετή καί πᾶν ἐπί μέρους στοιχεῖον αὐτῆς καί τό
πλέον ἔτι φαινομενικῶς μικρόν καί ἀσήμαντον εἶναι σύμβολον καί
ἐγκρύπτει τήν ὑπέρ λόγον ἀλήθειαν, τήν ὁποίαν συμβολίζει, καί ὡς ἐκ
τούτου ἔχει δύναμιν καί λόγους καί σημασίαν» (PG 155, 208, 256). Κάθε
χριστιανός ἔχει καθῆκον καί χρέος νά γνωρίζει τό νόημα τῶν ἱερῶν
Συμβόλων τῆς θείας λατρείας του. Γιατί, ὅσο περισσότερο ὁ πιστός
γνωρίζει τό συμβολισμό καί τό βαθύτερο νόημα τους, τόσο
περισσότερο κατανοεῖ τό ὕψος τῆς ὀρθόδοξης λατρείας. Αἰσθάνεται τό
μεγαλεῖο κάι τήν ὡραιότητα τῆς ὀρθόδοξης ζωῆς καί ἐπιτυγχάνεται ὁ
σκοπός τῆς λατρείας, πού εἶναι ὁ ἁγιασμός τῆς ψυχῆς. Ἡ τέχνη
συμβάλλει στήν «ἀναγωγή τοῦ νοῦ» ἀπό τά φθαρτά στά ἄφθαρτα καί
χρησιμεύει «ὡς θεραπαινίδα» τοῦ ἁγιασμοῦ. Ἡ ἄμπελος π.χ. γιά τόν
πιστό ἄνθρωπο εἶναι ἡ καλύτερη ἀνάμνηση τῆς Ἀληθινῆς Ἀμπέλου,
δηλαδή τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, μέ κλῆμα αὐτό τοῦτο τόν πιστό
ἄνθρωπο. Οἱ πρῶτες μαρτυρίες περί Συμβόλων προέρχονται ἀπό τόν
Τερτυλλιανό (160-220), τόν Κλήμεντα Ἀλεξανδρείας (150-215) καί
κυρίως ἀπό τά διασωθέντα λείψανα τῆς ἀρχαίας τέχνης».
Ο ΣΤΑΥΡΟΣ, ΤΟ ΚΑΤ’ ΕΞΟΧΗΝ ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.
Ὁ Ἅγιος Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως γράφει: «Ὁ Σταυρός εἶναι τό
πανσύμβολο· εἶναι ὄχι μόνο τό ἱερώτερο, ἀλλά καί τό πολυτιμότερο καί
τό πιό σεβαστό ἀπό ὅλα τά χριστιανικά σύμβολα· εἶναι τό ἔνσημο τῆς
χριστιανικῆς ζωῆς. Ὁ Σταυρός εἶναι ἡ σημαῖα τοῦ Χριστοῦ, εἶναι
ὁλόκληρο τό ἱερό Εὐαγγέλιο στενογραφημένο σέ δύο μόνο τεμνόμενες
γραμμές. Εἶναι τό σύμβολο τῆς κακοπάθειας (P.G. 98 σ. 396).
Ὁ Σταυρός ἦταν γνωστός στούς Ἀρχαίους ἱστορικούς λαούς. Ἦταν
ὄργανο θανατικῆς ἐκτέλεσης, ὄργανο φρίκης καί θανάτου. Βεβαίως,
κατά τήν ἐποχή αὐτή, ὁ Σταυρός εἰκόνιζε κάποια βαθύτερη ἔννοια, καί
κυρίως θρησκευτική. Ἔτσι π.χ. στούς Αἰγυπτίους συμβόλιζε καί τή
μέλλουσα ζωή, στούς Φοίνικες καί Ἀσσυρίους τή δύναμη τοῦ ἥλιου
«τήν πάντα ζωογονοῦσαν», στούς δέ βουδιστές καί Ἰνδούς ἔχει
βαθύτερη συμβολική κάι θρησκευτική σημασία. Πέραν τούτων ὁ
Σταυρός στήν Παλαιά Διαθήκη συσχετίστηκε μέ γεγονότα πολλά τῶν
ὁποίων θεωροῦνται ὡς ὁ τύπος καί ἡ προεικόνιση τῆς Καινῆς
Διαθήκης. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, σέ ὁμιλία του γιά τό Σταυρό,
λέγει: «Ὁ τοῦ Χριστοῦ Σταυρός προεκηρύττετο καί προετυποῦτο ἐκ
γενεῶν ἀρχαίων» (P.G.151,124). Τά σημεῖα ἐκεῖνα πού προεικονίζουν
τό Σταυρό εἶναι τά ἑξῆς:
α) Τό ξύλο στόν Παράδεισο (Γεν. 1,2).
β) Ἡ θυσία τοῦ Ἀβραάμ, ὅπου τόσο τά ξύλα, ὅσο καί ὁ Ἰσαάκ,
θεωροῦνται ὡς ὁ τύπος τοῦ Σταυροῦ καί τοῦ Κυρίου. Σχετικά ὁ
Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀναφέρει ὅτι ὁ Θεός «ἐν.... τῷ Ἀβραάμ τό
μυστήριον ἐνήργει τοῦ Σταυροῦ, ὁ δέ αὐτοῦ υἱός ἦν τύπος τοῦ
σταυρωθέντος ὕστερον Χριστοῦ».
γ) Ἡ προσκύνηση καί ἡ εὐλογία του Πατριάρχη Ἰακώβ
(Γεν. 47,31), γιά τήν ὁποία ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός γράφει: «Ἰακώβ...
προσκυνήσας τό ἄκρον τῆς ράβδου Ἰωσήφ, τόν σταυρόν εἰκόνισε καί
ἐνηλλαγμέναις χερσί τούς υἱούς αὐτοῦ εὐλογήσας, τό σημεῖον τοῦ
Σταυροῦ διέγραψε σαφέστατα».
δ) Ὁ Πάγκαλος Ἰωσήφ, γιά τόν ὁποῖο ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς
γράφει: «Ὁ υἱός τοῦ Ἰακώβ, αὐτός ἦν τύπος καί μυστήριον τοῦ
σταυρωθησομένου μετά ταῦτα θεανθρώπου Λόγου».
ε) Ἡ ράβδος τοῦ Μωϋσῆ, μέ τήν ὁποία κτύπησε τήν Ἐρυθρά
Θάλασσα «καί ἐσχίσθη τό ὕδωρ καί εἰσῆλθον οἱ υἱοί Ἰσραήλ» (Ἐξόδου
14,15-25), εἶναι προτύπωση τοῦ Σταυροῦ. Ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός
ἐπισημαίνει: «Ράβδος μωσαϊκή σταυροτύπως τήν θάλασσαν πλήξασα,
τόν σταυρόν προεικονίζει».
στ) Τό Ξύλο πού ὁ Κύριος ἔδειξε στό Μωϋσῆ «καί ἐνέβαλεν αὐτό
εἰς τό ὕδωρ καί ἐγλυκάνθη τό ὕδωρ» (Ἐξόδου 15,25), στή λίμνη Μερρᾶ,
θεωρεῖται τύπος τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ.
ζ) Ἐπίσης, τά τεταμένα χέρια τοῦ Μωϋσῆ, ὥστε νά διαγράφεται
τό σχῆμα τοῦ Σταυροῦ, στόν ἀγῶνα κατά τῶν Ἀμαληκιτῶν, εἶναι
εἰκόνα τοῦ σταυροῦ. Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέγει τά ἑξῆς:
«Ἀναζωγράφησον παρ’ ἑαυτῷ χεῖρας ἡπλωμένας, ἵνα ἴδης τοῦ
προσκυνητοῦ Σταυροῦ λάμπουσαν τήν εἰκόνα».
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 21
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ
31-05-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου, τήν ἀναφορά μας στά ἱερά σκεύη:
ΤΟ ΜΥΡΟΔΟΧΕΙΟ. Αὐτό εἶναι φιαλίδιο ἐπενδυμένο μέ μέταλλο,
στό ὁποῖο φυλάσσεται τό ἅγιο μύρο, μέ τό ὁποῖο χρίει ὁ ἱερέας μετά τή
βάπτιση τούς νεοφώτιστους. Ἐπίσης, προσφέρεται καί γιά ἄλλες
προβλεπόμενες ἀπό τήν ἐκκλησιαστική τάξη χρήσεις, ὅπως ἐγκαίνια
ναῶν. Στό πόμα του εἶναι προσαρμοσμένο εἰδικό ἄλειπτρο. Τό ἅγιο
μύρο παρασκευάζεται περίπου κάθε δέκα χρόνια μέ εἰδική τελετή στό
Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο στή Κωνσταντινούπολη, προεξάρχοντος τοῦ
Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, καί ἀπό ἐκεῖ ἀποστέλλεται σέ ὅλες τίς
ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες σέ ἱκανή ποσότητα γιά τίς ἀνάγκες τους. Εἶναι
ἁγιασμένο ἔλαιο ἀποτελούμενο ἀπό 57 ἀρωματικές οὐσίες (ἀνάμεσά
τους καί ἡ χιώτικη μαστίχα), καί καθαγιάζεται τή Μεγάλη Πέμπτη.
Ὁ ὀρθόδοξος χριστιανός χρίεται μέ τό ἅγιο μύρο μία φορά στή ζωή του,
στή τελετή τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος. Ἡ χρήση τοῦ μύρου εἶναι γνωστή
ἀπό τούς Ἑβραίους. Στήν Πεντάτευχο ἀναφέρεται ὁ τρόπος
κατασκευῆς καί σύνθεσής του ἀπό εἰδικό τεχνίτη, τόν «μυρεψό»
(Ἔξοδος 30,25). Μέ αὐτό ἐχρίοντο οἱ ἱερεῖς, ἡ σκηνή τοῦ μαρτυρίου, τά
ἱερά σκεύη κατά τόν καθαγιασμό. Ἐχρίοντο καί οἱ Προφῆτες καί οἱ
Βασιλεῖς πού ἦταν «χριστοί» Κυρίου (Ἰ. Φουντούλη - Ἅγιο Μύρο Θ.Η.Ε.).
Τό μύρο συμβολίζει κατά τόν Συμεών Θεσσαλονίκης τά χαρίσματα τοῦ
Ἁγίου Πνεύματος [ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης,
ἀγαθωσύνη, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια] (Γαλ. 5, 22, Πράξ. 8, 14-17).
Μυροδοχεῖο λέγεται καί αὐτό πού ραίνει τόν ἐπιτάφιο ὁ ἱερέας.
ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ. Αὐτοί εἶναι ποικίλου μεγέθους ἐπιχρυσωμένοι ἤ
ἐπασημωμένοι, ἤ καί κάνιστρα, χρησιμοποιούμενοι ἄλλοι μέν γιά τή
συλλογή χρηματικῶν προσφορῶν ἀπό τό λαό, κατά τήν ὥρα τῶν
συνάξεων, ἄλλοι δέ γιά τήν τοποθέτηση, ὕψωση καί διανομή τοῦ
ἀντιδώρου, ὅπως καί οἱ δίσκοι τῆς Σταυροπροσκυνήσεως καί τῆς
Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.
ΤΟ ΧΕΡΝΙΒΟΞΕΣΤΟ. Αὐτό εἶναι λεκάνη καί ὑδροχόη (κανάτα)
γιά τή νήψη τῶν χειρῶν τῶν λειτουργῶν πρό τῆς Θείας Λειτουργίας καί
μετά τή Θεία Κοινωνία. «Νήψιμον» προσφέρει στόν ἀρχιερέα καί ὁ
ὑποδιάκονος κατά τήν χειροθεσία του. Ἐπίσης, τό κρατοῦν ἔμπροσθεν
τῆς Ὡραίας Πύλης οἱ ἱερόπαιδες γιά νά νήψει τάς χεῖράς του ὁ
ἀρχιερέας πρό τοῦ χερουβικοῦ ὕμνου.
ΤΟ ΔΙΣΚΕΛΙΟ. Αὐτό εἶναι πτυσσόμενο φορητό ἀναλόγιο
προοριζόμενο γιά τήν τοποθέτηση τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου κατά τίς ἱερές
ἀκολουθίες καί γιά τήν ἐκεῖθεν ἀνάγνωση αὐτοῦ, ἤ τῶν λοιπῶν
ἀναγνώσεων, ἤ γιά τήν τοποθέτηση εἰκόνων πρός προσκύνηση ἤ τοῦ
δίσκου μέ τόν Τίμιο Σταυρό καί τά ἄνθη κατά τήν Ὕψωση, τήν
Σταυροπροσκύνηση ἤ τήν πρόοδό Του. Ὑπάρχουν καί παραδοσιακά
ξυλόγλυπτα ἀναλόγια μέ μορφή περιστερᾶς, ἐκτός δέ πάσης
περιγραφῆς εἶναι τά νεώτερα μεταλλικά ἀναλόγια τῶν βιομηχανικῶν
ἐκκλησιαστικῶν σκευῶν μέ ἠλεκτρονική καί μικροφωνική
ἐγκατάσταση (Καθηγητής Ἰωάννης Φουντούλης).
ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΚΩΔΩΝΕΣ. Γι’αὐτά ἔγινε ἐκτενέστερη
ἀναφορά σέ προηγούμενη ἀναφορά μας. Θά ἐπαναλάβουμε σέ γενικές
γραμμές τήν ἱερή τους χρήση. Οἱ κώδωνες ἤ καμπάνες εἶναι
τοποθετημένες στά κωδωνοστάσια ἤ καμπαναριά. Προσκαλοῦν τούς
πιστούς μέ τήν κρούση τους στίς ἱερές ἀκολουθίες, πρίν τήν ἔναρξή
τους καί σέ ὁρισμένα σημεῖα τους, ὅπως Καταβασίες, Δοξολογία,
καθαγιασμός Τιμίων Δώρων, κ.λ.π., καθώς, ἐπίσης, καί κατά τίς
λιτανεῖες, τίς ἐκφορές νεκρῶν, κυρίως στά χωριά, καί κατά τή Μεγάλη
Παρασκευή μέ εἰδικό βραδύ ρυθμό εἰς ἔνδειξη πένθους ἤ καί χαρᾶς σέ
ἄλλες περιπτώσεις. Παράλληλα πρός τίς καμπάνες στά μοναστήρια,
παλαιότερα δέ καί στίς Ἐνορίες, γίνεται χρήση τοῦ ἀρχαιότερου τρόπου
εἰδοποίησης γιά τήν ἔναρξη καί πορεία τῶν ἀκολουθιῶν μέ διαφόρων
τύπων σήμαντρα, ἀναρτημένα ἤ φορητά, ξύλινα ἤ σιδηρά
(χειροσήμαντρα, βαρέες, σιδηρά). Τά τυπικά τῶν Μονῶν καί ἡ
προφορική παράδοση καθορίζει λεπτομερῶς τόν χρόνο καί τόν τρόπο
σήμανσης (Καθ. Ἰ. Φουντούλης).
ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ. Αὐτές εἶναι ἁγιογραφημένες σέ ξύλο ἤ στούς
τοίχους τοῦ ναοῦ. Εἰκονίζουν τό πρόσωπο τοῦ Κυρίου, τῆς Παναγίας
καί τῶν Ἁγίων. Λεπτομερής ἀναφορά θά γίνει σέ προσεχῆ ἑνότητα - ἡ
ἱερογραφία τοῦ χριστιανικοῦ ναοῦ.
ΟΙ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΕΣ. Αὐτές εἶναι κατασκευασμένες ἀπό εὐγενῆ
μέταλλα κάι περιέχουν λείψανα Ἁγίων, τά ὁποῖα καί κατασπάζονται οἱ
πιστοί, πρός ἐνίσχυσή καί ἁγιασμό τους, βέβαια ὑπάρχουν καί
ξυλόγλυπτες λειψανοθῆκες.
ΤΑ ΑΝΑΘΗΜΑΤΑ Η΄ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ. Ὁ π. Κων. Καλλίνικος
σημειώνει: Ἀντίθετα μέ τή λέξη ἀνάθεμα, ἡ ὁποία δηλώνει τό νά
ἀναθέσεις κάτι στό διάβολο, ἡ λέξη ἀνάθημα δηλώνει νά ἀναθέσεις
κάτι στό Θεό. Αὐτό σέ γενική ἔννοια εἶναι κάθε τί ὑλικό ἀντικείμενο,
τό ὁποῖο ἡ ἀνθρώπινη εὐλάβεια ἀφιερώνει στόν Θεό τῶν πάντων.
Σέ μερική ἔννοια φανερώνει τά ὁποιαδήποτε ἀντικείμενα, ὅπως
κοσμήματα ἤ ἐκτυπώματα ἰαθέντων ἀνθρωπίνων μελῶν, τά ὁποῖα
ἀφιερώνει ὁ χριστιανός ἐνώπιον τῶν ἱερῶν εἰκόνων, πρός ἀνάμνηση
καί ὁμολογία δεήσεων καί χαρίτων πού εἰσακούσθησαν ἀπό τόν Θεό.
Ὁ Βασιλιᾶς Δαβίδ προσφέρει στίς νικηφόρες ἐκστρατεῖες του στό ναό
τίς λόγχες καί τίς ἀσπίδες. Ὁ ἱερός Θεοδώρητος στούς πρώτους
χριστιανικούς αἰῶνες μαρτυρεῖ: Τά ἀναθήματα τῶν πιστῶν τήν
λατρεία δηλώνουν. Οἱ μέν γάρ ὀφθαλμῶν, οἱ δέ ποδῶν, ἄλλοι δέ
χειρῶν προσφέρουσιν ἐκτυπώματα· οἱ μέν ἐκ χρυσοῦ, οἱ δέ ἐξ ὕλης
ἀργύρου πεποιημένα... Δηλοῖ δέ ταῦτα προκείμενα τῶν παθημάτων
τήν λύσιν· ταῦτα δέ κηρύττει τῶν κειμένων τήν δύναμιν· ἡ δέ τούτων
δύναμις τόν τούτων Θεόν ἀληθινόν ἀποφαίνει Θεόν (Migne 83,1032).
Ὁ αὐτοκράτορας Μαυρίκιος (582-602) τό πολύτιμο στέμμα του
«ὑπεράνωθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης» στήν Ἁγία Σοφία στή βασιλεύουσα
προσφέρει. Δίπλα ὑπάρχει καί τό στέμμα τοῦ Ἡρακλείου. Χρυσᾶ
ἀναθήματα προσφέρει ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος σέ ναούς τῆς
βασιλεύουσας. Ἀνάθημα ἦταν καί ἡ ἱερή στολή, τήν ὁποία ὁ
πανεύφημος βασιλεύς τήν Ἐκκλησία τῶν Ἱεροσολύμων λαμπρύνει.
Ἀναθήματα: Ἀναθήματα ἦσαν καί τά ἱερά βιβλία καί ἄλλα κειμήλια
καί λαμπρά ἐνδύματα μέ τά ὁποῖα ὁ Βασίλειος ὁ Μακεδών, ἐκόσμησε
τή Μονή τοῦ Ἁγίου Διομήδους (Migne 109,332). Καί καταλήγει ὁ
π. Καλλίνικος: Τά ἀναθήματα σέ ὁποιαδήποτε ἐξωτερική ὄψη
παρουσιάζονται καί ὁσονδήποτε βαρύτιμα καί ἄν εἶναι, τότε μόνο
ἀποκτοῦν στόν χριστιανισμό ἀληθινή σημασία, ὅταν εἶναι φυσική
καί παιδομίμητος ἐκδήλωση βίου θεοφιλοῦς.
Ἡ συνέχεια, ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 20
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ
Α΄ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
24-05-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου τήν ἀναφορά μας στά ἱερά σκεύη,
ὅπως τά παρουσιάζει ὁ ἀείμνηστος Λειτουργιολόγος Ἰωάννης
Φουντούλης. Βέβαια, σέ προηγούμενες ἑνότητες ἔγινε λόγος σέ
ὁρισμένα ἀπ’αὐτά.
ΤΑ ΛΑΒΑΡΑ. Εἶδος ἱερῶν σημαιῶν, πού κατασκευάζονται ἀπό
ὕφασμα ἤ καί μέταλλο καί ἔχουν ἐγχάρακτες, κεντητές ἤ
ζωγραφισμένες ἀμφιπρόσωπες παραστάσεις ἁγίων πολιούχων τοῦ
ναοῦ, δεσποτικῶν ἑορτῶν κ.λ.π. καί συνοδεύουν τίς ἐκτός τοῦ ναοῦ
λιτανεῖες. Εἶδος λαβάρου εἶναι καί ἡ «ἀνάστασις», εἰκόνα δηλαδή
τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ, πού φέρεται σέ κοντάριο καί
χρησιμοποιεῖται κατά τίς τελετές καί λιτανεῖες τοῦ Πάσχα, γιά
ἀνάδειξη τοῦ γεγονότος. Ὁ ἱστορικός Εὐσέβιος στό «βίο τοῦ
Μεγάλου Κωνσταντίνου» σημειώνει: Τό πρῶτον λάβαρον βεβαίως
εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ Μ. Κωνσταντῖνος κατεσκεύασε κατά θείαν
ἐπίπνοιαν, ὅτε κατά τοῦ δυσσεβοῦς Μαξεντίου ὁδήγει ἀριθμητικῶς
ἥσσονα στρατόν του. Μεσημβριναί ὧραι ἦσαν, ὅτε ὁ βασιλεύς, ὁ
λιπαρῶς τόν Θεόν ἱκετεύων πρός εὐόδωσιν τοῦ δυσχεροῦς ἔργου του,
βλέπει εἰς τόν οὐρανόν στῦλον φωτός σταυροειδῆ, περί τόν ὁποῖον
τά γράμματα ΕΝ ΤΟΥΤῼ ΝΙΚΑ ἠκτινοβόλουν. Ἔκπληκτος ἐπί τῇ
θεοσημείᾳ κατεκλίθη τήν νύκτα καί ὁρᾷ καθ’ ὕπνους τόν Χριστόν
κελεύοντα αὐτῷ νά κατασκευάσῃ σημαίαν κατά τόν τύπον τοῦ
ὀφθέντος σημείου καί ταύτην ὡς τρόπαιον νά μεταχειρισθῇ κατά
τῶν ἐχθρῶν (Migne 20, 944).
ΤΑ ΘΥΜΙΑΤΗΡΙΑ. Τά θυμιατήρια εἶναι κινητά πύραυνα μέ
κάλυμμα ἤ χωρίς κάλυμμα, ἐπιχρυσωμένα ἤ ἐπασημωμένα μέ
δώδεκα κωδωνίσκους πού συμβόλίζουν τούς Ἀποστόλους. Μέ αὐτά
προσφέρεται τό θυμίαμα καί θυμιῶνται εἰκόνες, ἱερά ἀντικείμενα
καί ὁ λαός, κατά τίς ἱερές ἀκολουθίες, τά μυστήρια καί τίς ἱερές
τελετές, λιτανεῖες κ.λ.π., ὅπου καί ὅταν τό τυπικό τό καθορίζει.
Παράλληλα ὑπάρχουν καί ἁπλούστερα θυμιατήρια χωρίς ἁλυσίδες,
τά «κατσία» ἤ «κατζία», πού, πάλι κατά τίς προδιαγραφές τοῦ
τυπικοῦ, χρησιμοποιοῦνται γιά τή θυμίαση σέ ὁρισμένες ἀκολουθίες
π.χ. τῶν ὡρῶν κ.λ.π.). Καί αὐτά εἶναι ἐφοδιασμένα μέ κωδωνίσκους
καί λειτουργοῦν ὡς εἶδος κυμβάλου πού συνοδεύει τήν ψαλμῳδία.
Ὁ Ἅγιος Γερμανός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως γράφει:
«τό θυμίαμα ὑπομιμνῆσκον τόν ἀρωματισμόν τοῦ Κυριακοῦ
σώματος καί τόν λίβανον τῶν μάγων καί τούς λόγους τοῦ
Ἀποστόλου Παύλου περί τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων ὡς Χριστοῦ
εὐωδία», ἐνῶ ἀλλοῦ σημειώνει τό ἑξῆς: «Ὁ θυμιατήρ ὑποδεικνύει τήν
ἀνθρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, τό πῦρ τῆς θεότητος, καί ὁ εὐώδης
καπνός μηνύει τήν εὐωδίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος προπορευομένην.
Ἡ γαστήρ τοῦ θυμιατηρίου νοηθῇ ἡ ἡγιασμένη μήτρα τῆς ἁγίας
Παρθένου καί Θεοτόκου φοροῦσα τόν θεῖον ἄνθρακα Χριστόν, ἐν ᾧ
κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς, διό καί τήν
ὀσμήν τῆς εὐωδίας ἀναδίδωσιν εὐωδιάζον τά σύμπαντα. Ἤ πάλιν ἡ
γαστήρ τοῦ θυμιατηρίου δηλοῖ τήν κολυμβήθραν τοῦ Ἁγίου
Βαπτίσματος, ἐν ἄνθρακι τοῦ θείου πυρός τῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος
ἐνεργείας τήν εὐώδη τῆς θείας Χάριτος υἱοθεσίαν διά τῆς πίστεως
ἑαυτῇ εἰσοικίζουσα καί δι’αὐτῆς εὐωδιάζουσα» (Μigne 98,400).
Η ΚΙΒΩΤΟΣ. Κυτίο ἤ ναϋδριόσχημο σκεῦος, στό ὁποῖο τίθεται
τό θυμίαμα καί φέρεται στόν ἀριστερό ὦμο τῶν διακόνων κατά τή
θυμίαση, γιά τήν ἀνανέωσή του κατά τίς μακρές θυμιάσεις, τίς
λιτανεῖες κ.λ.π..Ἔτσι εἰκονίζονται στίς τοιχογραφίες οἱ ἅγιοι
διάκονοι. Ἡ πράξη αὐτή διατηρεῖται σέ πανηγυρικές συνάξεις στίς
μονές καί ἀλλοῦ, κατά τή τοπική συνήθεια (Ἰ. Φούντουλης).
ΤΑ ΚΗΡΟΠΗΓΙΑ. Αὐτά εἶναι μεταλλικές βάσεις,
διακοσμημένες ἀπό εὐγενῆ μέταλλα ἤ σμάλτα, γιά τή στήριξη
λαμπάδων πού ἀνάβονται γιά φωτισμό ἤ ἔνδειξη τιμῆς καί
εὐλαβείας στήν Ἁγία Τράπεζα καί στή Προσκομιδή. Εἶδος
κηροπηγίων εἶναι καί τά μικρά μανουάλια μιᾶς λαμπάδας πού
προηγοῦνται κατά τίς εἰσόδους (εἰσοδικό) ἤ τό πεντάκηρο τῆς
ἀρτοκλασίας καί τά ὑψηλότερα καί μόνιμα τριμερῆ ἐνώπιον τῆς
Ὡραίας Πύλης καί τά συνθετώτερα γιά τό ἄναμμα τῶν κεριῶν ἀπό
τούς πιστούς. Τό φῶς τους συμβολίζει τό φῶς τοῦ Χριστοῦ πού
πρέπει νά φαίνει στή ζωή μας. Τό ἴδιο καί οἱ κανδῆλες, οἱ ὁποῖες
καίουν μέ ἐλαιόλαδο ἐνώπιον τῶν ἱερῶν εἰκόνων. Ὁ Γρηγόριος ὁ
Θεολόγος ἀναφωνεῖ: Γενώμεθα φῶς παρά τοῦ Μεγάλου Φωτός (τοῦ
Χριστοῦ). Γεννώμεθα φωστῆρες ἐν κόσμῳ, λόγον ζωῆς ἐπέχοντες.
Ὁδεύσωμεν πρός τήν λάμψιν αὐτοῦ, πρό τοῦ προκόψαι τούς πόδας
ἡμῶν ἐπί ὄρη σκοτεινά καί πολέμια.
Η ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ. Μεταλλικό δοχεῖο σέ σχῆμα
κολυμβήθρας, μέ βάση ἤ χωρίς βάση, γιά τήν τέλεση τῶν ἁγιασμῶν,
πού πρέπει νά ἔχει κατάλληλο βάθος, ὥστε νά ἐμβαπτίζεται ὄρθιος
ὁ σταυρός, ὅπως ἀπαιτῆ ἡ τυπική διάταξη.
Η ΚΟΛΥΜΒΗΘΡΑ. Αὐτή εἶναι μαρμάρινη σταθερή ἤ
μεταλλική φορητή μέ βάση γιά τή Βάπτιση τῶν νηπίων, πού πρέπει
νά πληροῖ τίς τυπικές προδιαγραφές τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος, τήν
πλήρη δηλαδή κατάδυση τοῦ σώματος τοῦ νηπίου. Οἱ ἐνήλικοι
βαπτίζονται σέ εἰδικά βαπτιστήρια, πού πρέπει νά ἐξασφαλίζουν
τούς ἴδιους ὅρους, εἰδεμή στή θάλασσα ἤ σέ ποταμούς ἤ σέ
δεξαμενές (Καθ. Ἰ. Φουντούλης). Ὁ π. Δανιήλ Γεωργόπουλος στό
βιβλίο του «Ἱερατική Ἀνθολογία» σημειώνει: Ἡ ἁγία κολυμβήθρα ὡς
πρός τήν ἀναγέννηση, φέρει τόν τύπο μήτρας, ὡς πρός τήν κάθαρση
σημαίνει λουτρό καί ὡς πρός τήν ταφή συμβολίζει τόν τάφο τοῦ
παλαιοῦ ἀνθρώπου, γιά τήν ἀναγέννηση τοῦ νέου χριστιανοῦ.
Ἡ κολυμβήθρα κατασκευάζεται ἀπό χαλκό ἤ ὀρείχαλκο καί ἔχει
σχῆμα κρατήρα. Αὐτή στηρίζεται σέ ἕνα κυκλικό πόδι, τό ὁποῖο
καταλήγει σέ εύρεία βάση. Συμβολίζει τόν Ἰορδάνη ποταμό, ὅπου
βαπτίσθηκε ὁ Κύριος (Ματθ. 3,13). Οἱ βαπτιζόμενοι στό ὄνομα τοῦ
Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπαλλάσσονται
ἀπό τό προπατορικό ἁμάρτημα, καθαρίζονται ἀπό κάθε μολυσμό
(Πράξ. 2,38) καί ἀνανεώνονται πνευματικά (Ἰωάν. 3,3-6), (Γαλ. 3,27).
Ἄς θυμηθοῦμε τή κολυμβήθρα τοῦ Σιλωάμ (Ἰωάν. 9,7-12) καί τή
Βηθεσδά (Ἰωάν. 5,2).
Θά συνεχίσουμε, ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 19
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ
17-05-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου, τήν ταπεινή ἀναφορά μας στά ἱερά
σκεύη τῆς Ἐκκλησίας.
ΤΟ ΙΕΡΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ. Ἀπό τό «εὖ» καί «ἀγγέλω» πού σημαίνει
τήν χαρμόσυνη εἴδηση. Τό Εὐαγγέλιο περιέχει τήν ὅλη βιοτή καί
διδασκαλία τοῦ Θεανθρώπου, ἀποτελεῖ θεμέλιο λίθο, ἐπί τοῦ ὁποίου
στηρίζεται ἡ χριστιανική πίστη καί θεμελιώθηκε καί στηρίχθηκε ἡ
χριστιανική θρησκεία. Εἶναι ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, τόν ὁποῖο ὁ
ἀνθρωπος καλεῖται νά τηρεῖ καί νά σέβεται γιά τή σωτηρία του. Γιά
τόν λόγο αὐτό ἡ Ἐκκλησία ἔχει δώσει πρέπουσα τιμή καί ἐξαιρετική
θέση στό Εὐαγγέλιο κατά τή θεία λατρεία . Τοποθετεῖται πάντοτε
στό κέντρο τῆς Ἁγίας Τραπέζης. «Τάς δέ θείας τῶν πανιέρων
βιβλίων ἀναγνώσεις, τάς θείας καί μακαρίας τοῦ παναγίου Θεοῦ
βουλήσεις τε καί βουλάς ὑπεμφαίνειν» θά πεῖ ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ
Ὁμολογητής. Τό κάλυμμα τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου εἶναι διακοσμημένο
μέ πολύτιμα μέταλλα καί χρυσοποίκιλτα στολίδια. Στή μπροστινή
ὄψη ἀναπαριστάνεται ἡ Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου πλαισιωμένη ἀπό
τούς τέσσερις Εὐαγγελιστές, ἐνῶ στήν ὀπίσθια εἶναι φιλοτεχνημένη
ἡ Σταύρωση.
Ο ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ. Ὁ Νικήτας Στηθάτος γράφει:
«Ὁ Σταυρός ἐπί τοῦ ὁποίου προσέφερε ὁ Θεάνθρωπος τόν ἑαυτό
Του θυσία, γιά νά ἀπελευθερώσει τόν ἄνθρωπο ἀπό τά δεσμά τῆς
ἁμαρτίας εἶναι τό μέσον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων ἀπό τή
φθορά καί τό θάνατο». “Πάντα διά τοῦ Σταυροῦ ἡμῖν τά χαρίσματα”.
Ἡ Ἐκκλησία ἔκανε τό Σταυρό σύμβολο τῆς χριστιανοσύνης, γιά νά
εὐλογεῖ παντοῦ τούς ἱερούς χώρους λατρείας, τά στήθη τῶν πιστῶν
καί τῶν ἱερωμένων, τίς ἀσπίδες τῶν στρατιωτῶν, τά ἐθνόσημα
τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, τίς ταυτότητές μας, τή Σημαία τοῦ
Ἔθνους μας. Κοσμεῖ κάθε ἱερό σκεῦος καί δεσπόζει σέ τρούλλους
καί κωδωνοστάσια ὡς ὁ ἀκοίμητος φρουρός τῆς πίστεως. Ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης γράφει: «Ὄπισθεν τοῦ θυσιαστηρίου ἵσταται ὁ Τίμιος
Σταυρός... καί τῷ ὑψηλῷ τῆς δόξης καί τῷ βάθει τῆς πτωχείας τῆς
ταπεινώσεως, καί τῷ πλάτει τοῦ ἐλέους καί τῆς ἀγάπης ἡμᾶς
ἀναπλάσαντα καί ἐκ τοῦ ᾃδου ἐγείραντα, καί ἀντί ἐπιγείων
ἐπουρανίους ἡμᾶς ποιήσαντα (ὁ σταυρωθείς Λυτρωτής)». Ὁ Τίμιος
Σταυρός προηγεῖται στίς λιτανεῖες καί σέ κάθε θρησκευτική
πανήγυρη. Τά Θεοφάνεια γίνεται ἡ κατάδυσή του στή θάλασσα
κατά τή διάρκεια τελετῆς καί ἁγιάζονται μέ αὐτόν τά ὕδατα. Μέ
αὐτόν γίνεται ὁ Μικρός καί ὁ Μεγάλος Ἁγιασμός. Μέ αὐτόν ὁ ἱερέας
ἁγιάζει τούς πιστούς (Ἰ. Φουντούλη Λειτουργική). Τήν Κυριακή τῆς
Σταυροπροσκυνήσεως περιφέρεται στολισμένος μέ πολύχρωμα
ἄνθη. Τήν 14η Σεπτεμβρίου, ἑορτή τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου
Σταυροῦ, περιφέρεται ἐντός τοῦ ναοῦ μέσα σέ κλάδους βασιλικοῦ.
Μέ αὐτόν εὐλογεῖ ὁ ἀρχιερέας τό ἐκκλησίασμα καί τόν δίνει πρός
ἀσπασμόν. Τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ εἶδε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, μέ
τήν προτροπή «ἘΝ ΤΟΥΤῼ ΝΙΚΑ». Ἀνάλογα μέ τή λειτουργική του
χρήση ἔχουμε: Τόν Σταυρό τοῦ ἁγιασμοῦ. Στηρίζεται σέ βάση,
εἰκονίζει ἐκατέρωθεν τήν Σταύρωση καί τήν Βάπτιση τοῦ Κυρίου καί
εἶναι διακοσμημένος μέ πολύτιμα στολίδια. Ἔχουμε, ἐπίσης, καί τόν
Σταυρό εὐλογίας καί εἶναι καί αὐτός διακοσμημένος χωρίς βάση πού
ἀπόκειται στήν Ἁγία Τράπεζα δίπλα στό Εὐαγγέλιο καί μέ αὐτόν
δίνονται οἱ εὐλογίες ἀπό τόν ἀρχιερέα ἤ ἱερέα. Στήν κόγχη τοῦ ἱεροῦ
Βήματος δεσπόζει ὁ Ἐσταυρωμένος Κύριος σέ μεγάλο Σταυρό. Τήν
Μεγάλη Πέμπτη λιτανεύεται καί τοποθετεῖται στό κέντρο τοῦ ναοῦ.
Τή Μεγάλη Παρασκευή τό Σῶμα τοῦ Κυρίου ἀποκαθηλοῦται καί
ἐνδύεται σέ σινδόνα συμβολίζοντας τήν πράξη τοῦ εὐσχήμονος
Ἰωσήφ. Ὁ Σταυρός τοποθετεῖται πάλι στή κόγχη τοῦ ἱεροῦ, χωρίς τό
Σῶμα, τό ὁποῖο καί πάλι ἐπαναφέρεται σέ 40 ἡμέρες, στόν ἑσπερινό
τῆς Ἀναλήψεως.
Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ. Ὕφασμα μέ κεντημένο ἤ ζωγραφισμένο τόν
Χριστό νεκρό μετά τήν ἀποκαθήλωση. Ἐδῶ ὑπάρχει τό ἱερό πρόσωπο
τῆς Θεοτόκου, τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀπό Ἀριμαθαίας, τοῦ Νικοδήμου, τῶν
Μυροφόρων γυναικῶν, τῶν Ἀγγέλων σέ «ἐπιτάφιο θρῆνο». Ὁ
Ἐπιτάφιος λιτανεύεται κατά τά ἀπόστιχα τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς
Μεγάλης Παρασκευῆς καί, μαζί πάντα μέ τό Εὐαγγέλιο, ἀποτίθεται
στό μέσον τοῦ ναοῦ σέ εἰδικό τραπέζι. Ἐδῶ δέχεται τίς προσκυνήσεις
τῶν πιστῶν (ἄνθη, μύρα κ.λ.π.) μέχρι τήν ὥρα τῆς εἰκονικῆς
«ταφῆς», μετά τό τέλος τῆς «νεκρωσίμου ἀκολουθίας» - ὄρθρου τοῦ
Μεγάλου Σαββάτου (ἀκολουθία τοῦ Ἐπιταφίου Θρήνου). Τό τραπέζι
μέ τό ὅλο κουβούκλιο πού ἐναποτίθεται ὁ Ἐπιτάφιος συμβολίζει τόν
λίθο πάνω στόν ὁποῖο κατά τήν παράδοση τό Σῶμα του Κυρίου
δέχθηκε τίς μεταθανάτιες περιποιήσεις (καθ. Φουντούλη).
ΤΑ ΕΞΑΠΤΕΡΥΓΑ. Εἶναι ἐπιχρυσωμένοι ἤ ἐπασημωμένοι
δίσκοι καί βρίσκονται πάνω σέ κοντάρια. Στά ἑξαπτέρυγα
εἰκονίζονται τά τάγματα τῶν ἀγγέλων, τῶν Χερουβείμ καί τῶν
Σεραφείμ, πού ἔχουν ἕξι πτέρυγες. Ἀπό αὐτό τό συμβολισμό πῆραν
καί τό ὄνομα τους. Τοποθετοῦνται στά ἄκρα τῆς Ἁγίας Τραπέζης.
Παλαιότερα ἔφεραν βιβλικές παραστάσεις ὅπως τῆς Ἀποκάλυψης
τοῦ Ἰωάννη (βλ. Δ΄ 6,8), τῆς ὀπτασίας τοῦ Ἠσαΐα (ΣΤ΄ 1-20). Κατά τήν
ὀπτασία αὐτή ὁ Κύριος κάθεται σέ θρόνο ὑψηλό σέ πλήρη δόξα, καί
Σεραφείμ καί Χερουβείμ μέ ἕξι πτέρυγες βρίσκονται σέ κύκλο γύρω
Του. Ἀρχικά τά ἑξαπτέρυγα ἦσαν ριπίδια, κατασκευαζόταν ἀπό
ὑμένες ἤ πτερά καί σκοπό εἶχαν νά ἐκδιώκουν τά ἔντομα,
ἐπισειόμενα ὑπό διακόνου, ἐπάνω ἀπό τά τίμια δῶρα, ὅταν ἦταν
ἀκάλυπτα. Ἡ πράξη αὐτή ἔχει ἁπλουστευθεῖ καί ὁ «ριπισμός τῶν
δώρων» γίνεται μέ τόν ἀέρα. Τά ἑξαπτέρυγα χρησιμοποιοῦνται σέ
ὁρισμένες στιγμές τῆς θείας λατρείας, ὅπως στή Μικρή καί στή
Μεγάλη Εἴσοδο τῆς Θείας Λειτουργίας ἤ σέ λιτανεῖες. Τά συνοδεύει
καί ὁ Σταυρός ἀπό τό ἴδιο εὐγενές μέταλλο, στηριζόμενος σέ κοντάρι
στό ἴδιο ὕψος μέ τά δύο πρῶτα. Στή μιά ὄψη εἰκονίζεται ἡ Σταύρωση
καί στήν ἄλλη ἡ Ἀνάσταση.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 18
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ
10-05-2026

ΤΟ ΛΕΒΗΤΑΡΙΟ Η΄ ΖΕΟΝ. Τό λεβητάριο, ἀδελφοί μου, εἶναι
ὑποκοριστικό τοῦ λέβητος. Αὐτό εἶναι ἕνα μικρό μετάλλινο σκεῦος,
πού χρησιμοποιεῖται γιά τήν μεταφορά θερμοῦ ὕδατος, τό ὁποῖο,
κατά τήν ὥρα τῆς Θείας Μεταλήψεως, ὁ λειτουργός ἐκχέει στό ἅγιο
Ποτήριο.
Ὁ Γερμανός Κων/λεως γράφει: «Τότε δέ κομίζεται ὕδωρ
θερμότατον εἰς μικρόν λεβητάριον, καί κιρνῶσιν ἐξ αὐτοῦ τά
προκείμενα ἐν τῇ ἁγίᾳ Τραπέζῃ εἴτε κρατῆρες, εἴτε ποτήρια εἶεν»
(Μυστ. θεωρ. PG 98, 449β). Καί ὁ Συμεών Θεσ/νίκης κάνει λόγο γιά
τό «ζέον ὕδωρ». «Εἶτα καί ζέον ὕδωρ, (ὁ ἱερεύς) ἐκχέει τῷ ποτηρίῳ»
(Περί τοῦ ἱ. ναοῦ PG 155 σ. 711). Ὁ καθηγητής Ἰωάννης Φουντούλης
γράφει: «Ἡ πράξη αὐτή ὑφίσταται μόνον στό βυζαντινό λειτουργικό
τύπο». (Λειτουργική Α΄ σελ. 50). Ὁ Γερμανός, ὄχι μόνον πρῶτος
μνημονεύει «τό θερμότατον ὕδωρ καί τό μικρόν λεβητάριον», ἀλλά
καί συμβολίζει τήν πράξη αὐτή λέγοντας ὅτι «τό θερμότατον ὕδωρ»
στό καιρό τῆς μεταλήψεως «τέλειον τόν τύπον τοῦ μυστηρίου
ἀναπληροῖ» «καθώς αὐτοί, πού μεταλαμβάνουν ἀπό τό χεῖλος τοῦ
Ποτηρίου, εἶναι σάν νά ἐγγίζουν τήν ἴδια τήν ζωοπάροχον πλευράν».
Καί συνεχίζει λέγοντας: «Ταῦτα καί θύρα τίς ἐστι, πρός τήν τῆς
Τριάδος πίστιν τε καί ἐπίγνωσιν», γιατί «τρεῖς εἰσίν οἱ μαρτυροῦντες,
τό πνεῦμα, τό ὕδωρ καί τό αἷμα». Ἐπίσης λέγει ὅτι «καί διά τήν
θερμότητα δηλοῖ τήν ζέσιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος». Τήν ἴδια ἀνάλυση
καί μυστική ἔννοια δίνει καί ὁ Θεόδωρος Ἀνδίδων. Ὁ Νικόλαος
Καβάσιλας βλέπει στήν ἔκχυση τοῦ ζεστοῦ ὕδατος «τά στοιχεῖα τοῦ
μυστηρίου νά σημαίνεται» δηλαδή «ἡ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐπιδημία
εἰς τήν Ἐκκλησίαν». Καί συνεχίζει: «Τό ὕδωρ αὐτό, μέ τό νά εἶναι
ὕδωρ ἀκριβῶς καί νά μετέχῃ τοῦ πυρός σημαίνει τό Ἅγιον Πνεῦμα...
Ἡ στιγμή αὐτή τῆς λειτουργίας σημαίνει τή στιγμή ἐκείνη τῆς
Πεντηκοστῆς». Ἐδῶ ὁ Καβάσιλας βλέπει τήν τελετουργία τοῦ
ζέοντος ὕδατος, ὡς εὐχαριστηριακή Πεντηκοστή (τό ζέον ὕδωρ =
ὕδωρ καί πῦρ, εἰκόνες τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μέσα στό Ποτήριο, πρίν
ἀπό τή Μετάληψη). Ὁ Παῦλος Εὐδοκίμωφ γράφει: «Στήν καρδιά
κάθε μυστηρίου βρίσκεται ἡ Πεντηκοστή του, ἡ κάθοδος τοῦ Ἁγίου
Πνεύματος. Εἶναι ἡ ὁμολογία τῆς ὀρθόδοξης πίστεως, γιά τό ρόλο
τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, στήν οἰκονομία τῆς σωτηρίας καί τῆς
τριαδικῆς ἰσορροπίας». Ὁ κ. Φουντούλης συμπληρώνει: «Ἡ πράξη
αὐτή ἀποσκοπεῖ στό νά ἐξάρει εἴτε τήν ἀφθαρσία τοῦ σώματος τοῦ
Κυρίου, εἴτε τήν ζέση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἴτε τήν ἐκ νεκρῶν
ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ - σῶμα καί αἷμα ζῶντος Χριστοῦ». Τέλος
ὁ Ἰ. Μεσολορᾶς γράφει: «Τό ζέον ὕδωρ συμβολίζει τήν θέρμην τῆς
ψυχῆς, μεθ’ ἧς δέον νά κοινωνήσωσιν οἱ πιστοί τῶν Ἀχράντων
Μυστηρίων» (Ἐγχειρ. Λειτουργικῆς σελ. 166).
Η ΜΟΥΣΑ. Ἀπό τό «μάσσω = σπογγίζω). Πεπλατισμένος
σπόγγος χρησιμοποιούμενος γιά τή μεταφορά τῶν μερίδων στό ἅγιο
Ποτήριο, ἀπόμαξη (καθαρισμός) τοῦ δισκαρίου καί τοῦ εἰλητοῦ, μέσα
στό ὁποῖο, ὅταν διπλώνεται αὐτό, τοποθετεῖται ἡ μοῦσα.
ΤΟ ΜΑΚΤΡΟ. Τό μάκτρο εἶναι ἕνα κόκκινο ἤ πορφυρό μαντήλι
πού κρατᾶ ὁ ἱερέας στή βάση τοῦ Ἁγίου Ποτηρίου κατά τή
θεία Μετάληψη. Οἱ πιστοί τό κρατοῦν μέ εὐλάβεια ἀνοικτό καί
ἀπλωμένο λίγο κάτω ἀπό τά χείλη τους προσέχουν νά μή πέσει
κάτι ἀπειροελάχιστο ἀπό τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου. Τό
χρησιμοποιοῦν καί οἱ Κληρικοί κατά τή θεία μετάληψη. Τό μάκτρο
συμβολίζει τήν χλαμύδα μέ τήν ὁποία ἔντυσαν τόν Χριστό οἱ
στρατιῶτες καί ἡ ὁποία ποτίστηκε ἀπό τό Πανάγιο Αἷμά Του,
καθώς ἔρρεε ἀπό τό μαστιγωμένο Σῶμά Του.
ΤΟ ΑΡΤΟΦΟΡΙΟ. Αὐτό εἶναι ἕνα εὐπρεπές σκεῦος σέ σχῆμα
μικροῦ ναϋδρίου, ξύλινο ἤ μεταλλικό (ἐπιχρυσωμένο ἤ
ἐπασημωμένο) καί εἶναι διακοσμημένο μέ διάφορες ἀνάγλυφες
παραστάσεις. Τοποθετεῖται στό κέντρο - ἐπάνω μέρος τῆς Ἁγίας
Τραπέζης καί συμβολίζει τό θρόνο τοῦ Θεοῦ. Μέσα σέ αὐτό
φυλάσσεται ὁ Ἀμνός - ὁ Ἅγιος Ἄρτος - ἐμποτισμένος στό Αἷμα τοῦ
Κυρίου πού ἁγιάζεται τή Μεγάλη Πέμπτη κατά τήν τέλεση τῆς
Θείας Λειτουργίας καί στή συνέχεια τεμαχίζεται σέ ψιχία πού
ἀποξηραίνονται καί φυλάσσονται γιά νά χρησιμοποιεῖται καθ’ ὅλο
τό ἔτος προκειμένου νά μεταλαμβάνουν οἱ πιστοί σέ ἔκτακτες
περιπτώσεις, ὅταν δέν εἶναι εὔκολο νά τελεσθεῖ Θεία Λειτουργία
π.χ. ἑτοιμοθάνατοι.
Ὁ Νικηφόρος Θεοτόκης γράφοντας γιά τόν τρόπο διατήρησης
τοῦ Ἁγίου Ἄρτου στό Ἀρτοφόριο, συνιστᾶ νά φυλάσσεται ὁ Ἅγιος
Ἄρτος «ἐν τόπῳ ἀνίκμῳ καί ἀνύγρω καί πρός διατήρησιν ἐπιτηδείῳ,
καθάπερ καί τό προτυποῦν αὐτόν μάννα». Ἐπίσης, προσθέτει:
«Ἄπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, κατά τήν Ἁγίαν Πέμπτην, ἁγιάζει μέν τόν
διατηρηθησόμενον τῆς Εὐχαριστίας ἄρτον ὁ ἱερεύς, μεταλαμβάνει δέ
τόν κατά τό παρελθόν ἔτος προαγιασθέντα σῷον δέ καί καθαρόν,
ἄσπιλον καί ἀνεπηρέαστον. Καί ἐν τόπῳ δέ ἐπιτηδείῳ ἐγκλείουσιν,
ὅς ἐστίν ἡ ἐν τῇ Θείᾳ Τραπέζῃ «κιβωτός». Τό ἀρτοφόριο ὀνομάζεται
καί «πυξίον» «περιστέριον», λόγῳ κατασκευῆς καί «κιβωτός» κατά
συμβολισμό. Ὄντως τό Ἅγιο Ἀρτοφόριο, περιέχοντας τήν σάρκα καί
τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ, τοποθετημένο πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα, τήν
μεταμορφώνει σέ τάφο Χριστοῦ, πού ἡ δύναμη τῆς Ἀναστάσεώς Του
συνέτριψε, ἅπαξ διαπαντός, τόν θάνατο.
Ἀρτοφόριο (μικρό) ὀνομάζεται καί ἀνάλογο σκεῦος, στό ὁποῖο
διατηρεῖται ὁ Ἅγιος Ἄρτος κατά τή Μεγάλη Τεσσαρακοστή γιά τήν
τέλεση τῆς Προηγιασμένης Λειτουργίας. Ἐδῶ ὁ ἱερέας ἐξάγει καί
ἄλλους Ἁγίους Ἄρτους στήν Προσκομιδή καί τούς τοποθετεῖ στό
Δισκάριο στή Λειτουργία τῆς Κυριακῆς ἤ καί τοῦ Σαββάτου.
Στή διάρκεια τοῦ «Κοινωνικοῦ» τούς ἐμβαπτίζει ἤ τούς χρίει μέ
Αἷμα Χριστοῦ ἀπό τό Ἅγιο Ποτήριο καί τούς τοποθετεῖ γιά φύλαξη
στό ἱερό σκεῦος.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, πρῶτα ὁ Θεός, στό ἑπόμενο
κήρυγμα. ΑΜΗΝ!    Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 17
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
03-05-2026

Η ΛΑΒΙΔΑ. Αὐτή, ἀδελφοί μου, εἶναι κοχλιάριο (μικρό ἐπίμηκες
κουταλάκι) πού χρησιμοποιεῖται γιά τή μετάδοση τῆς θείας
κοινωνίας στούς πιστούς. Καί αὐτό εἶναι κατασκευασμένο ἀπό
εὐγενῆ μέταλλα. Στά πρῶτα χριστιανικά χρόνια οἱ χριστιανοί
κοινωνοῦσαν πρῶτα τό Σῶμα τοῦ Κυρίου. Ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός
λέγει: «Σταυροειδῶς τάς παλάμας τυπώσαντες, τοῦ ἐσταυρωμένου
τό Σῶμα ὑποδεξώμεθα» (Μigne 94. 1149). Ὁ π. Κων/νος Καλλίνικος
ἐπισημαίνει ὅτι ἡ χρήση τῆς λαβίδας ἐπισῆλθε στή θεία λατρεία
τόν 10ο αἰῶνα. Ὁ Γερμανός Κων/λεως ἀναφερόμενος στό ὅραμα τοῦ
Προφήτη Ἠσαΐα, ὅπου ἄγγελος Σεραφείμ, ἔλαβε διά τῆς λαβίδος
ἄνθρακα ἀπό τό θυσιαστήριο (Ἠσ. 6,6) καί προσῆλθε στόν Προφήτη,
λέγει πῶς «σημαίνει τόν ἱερέα τόν κατέχοντα τόν νοερόν ἄνθρακα,
Χριστόν, τῇ λαβίδι τῆς χειρός αὐτοῦ ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ,
καί ἁγιάζοντα καί καθαίροντα τούς προσερχομένους καί
μεταλαμβάνοντας». Ὁ Σωφρόνιος λέγει πώς «ἡ λαβίς» σημαίνει καί
τήν Παρθένον, βαστάζουσα αὐτόν τόν οὐράνιον Ἄρτον». Καί ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης σημειώνει: «Εἰ δέ τις πρός κοινωνίαν ἱκανός καί, οὗτος
προσιών μετ’ εὐλαβείας καί φόβου διά τῆς λαβίδος, ἱερατική χειρί,
κοινωνεῖ». Ὁ λειτουργός σάν καλός ποιμένας, «καλεῖ κατ’ ὄνομα τά
ἴδια πρόβατα». «Ὅταν, λοιπόν, βλέπεις τόν λειτουργόν νά σοῦ δίνει
τά ἅγια Μυστήρια, μή νομίσης πώς εἶναι ὁ ἱερεύς, πού τό κάνει αὐτό,
ἀλλά τό ἅγιο χέρι τοῦ Χριστοῦ, πού ἁπλώνεται πρός ἐσένα»
(Ε.Π.Ε. 11,58).
Ο ΑΣΤΕΡΙΣΚΟΣ. Αὐτό τό λειτουργικό σκεῦος ἀποτελεῖται ἀπό
δύο εὐγενῆ μετάλλινα ἐλάσματα πού συγκρατοῦνται στό μέσο καί
ἀνοίγουν σταυροειδῶς. Ἐπικαλύπτει τό δισκάριο καί χρησιμεύει σάν
στήριγμα, ὥστε τό κάλυμμα νά μήν ἀγγίζει τόν Ἀμνό, καί τίς μερίδες
τοῦ δισκαρίου. Ὁ ἀρχικός συμβολισμός τοῦ ἀστερίσκου ἦταν «ὁ ὅλος
ἔναστρος οὐρανός» καί, εἰδικώτερα, «ὁ ἐπιφανείς ἀστήρ», κατά τήν
Γέννηση τοῦ Χριστοῦ, ὅπως ἡ Γραφή λέγει: «Kαί ἰδού ὁ ἀστήρ, ὅν
εἶδον, ἐν τῇ ἀνατολῇ, προῆγεν αὐτούς (τούς Μάγους) ἕως ἐλθών ἔστι
ἐπάνω οὗ ἦν τό παιδίον» (Ματθ. 2,9). Ὁ Καβάσιλας προσθέτει καί
τούς ψαλμικούς λόγους: «τῷ λόγῳ τοῦ Kυρίου οἱ οὐρανοί
ἐστερεώθησαν» (Ψαλμ. 32,6). Κατά τόν Γρηγόριο Ναζιανζηνό
ὁ ἀστερίσκος εἶναι «ὁ θεῖος ἀστήρ, ὁ φανείς τοῖς μάγοις, κατά τήν
ἔνσαρκον τοῦ Μεγάλου Θεοῦ, Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ
οἰκονομίαν». Κατά τόν Συμεών Θεσσαλονίκης ὁ ἀστερίσκος
συμβολίζει «τούς ἀστέρας καί αὐτόν τόν ἐπί τῇ γεννήσει Χριστόν».
Ἐπίσης, ὁ ἀστερίσκος λέγει ὁ ἴδιος πατέρας, συμβολικά συνδέεται
καί μέ «τά πραχθέντα ἐν τῇ γεννήσει, ἐπεί καί σπηλαίου καί φάτνης
τύπον» εἶναι ἡ Πρόθεσις.
Ο ΣΠΟΓΓΟΣ. Αὐτό εἶναι ἀκατέργαστο φυσικό σφουγγάρι, πού
χρησιμεύει γιά τήν τελική ἀπόμαξη τοῦ ἁγίου Ποτηρίου καί τίθεται
μέσα σ’αὐτό γιά τή συγκράτηση τῆς ὑγρασίας. Εἰσήχθη γιά νά
συμβολίζει κυρίως τόν σπόγγο τοῦ πάθους τοῦ Κυρίου.
Ἄς θυμηθοῦμε ἐκεῖνο τό ἱερό γεγονός. Ὁ Κύριος εὑρισκόμενος ἐπί
τοῦ Σταυροῦ εἶπε «διψῶ» (Ἰω. 19, 28). «Ἐκεῖνοι δέ (οἱ στρατιῶται), πού
ἤκουσαν τόν λόγον αὐτόν τοῦ Ἰησοῦ ἀφοῦ ἐγέμισαν ξίδι ἕνα σφουγγάρι,
τό ἔφεραν πλησίον τοῦ στόματος τοῦ Ἰησοῦ» (Ἰω. 19, 29). Ἀνάλογα
χωρία ὑπάρχουν στόν Ματθαῖο (27, 48) καί στόν Μᾶρκο (15, 36).
ΤΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΣΚΕΥΩΝ. Ὁ ἱερός Καβάσιλας
γράφει: «Kαί καλύπτει τόν ἄρτον καί τό ποτήριον (ὁ ἱερεύς) πέπλοις
πολυτίμοις». Καί συνεχίζει: «Διότι πραγματικά συγκαλυπτόταν στήν
ἀρχή ἡ δύναμις τοῦ ἐνανθρωπήσαντος, ἕως τόν καιρόν τῶν θαυμάτων
καί τῆς μαρτυρίας ἀπό τόν οὐρανόν» (κατά τήν Bάπτιση στόν
Ἰορδάνη)[Φιλοκαλία σ. 72]. Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει, ὅτι ἡ
κάλυψη τῶν προσφερομένων Δώρων μᾶς ὑπενθυμίζει τό γεγονός,
ὅτι δέν ἀναγνώρισαν ὅλοι τόν Χριστό ἐξἀρχῆς· ὅ,τι ἄν καί
σαρκώθηκε, δέν ἐξῆλθε ἐκ τοῦ μυστηρίου τῆς θεότητος καί τῆς
προνοίας Του (PG 155.729). Τά καλύμματα τῶν ἱερῶν σκευῶν εἶναι
τρία: Δύο ἰσομεγέθη, σέ σχῆμα σταυροῦ μέ τά ὁποῖα καλύπτονται
ἀντίστοιχα τό δισκάριο καί τό ποτήριο κατά τήν προσκομιδή.
Τό τρίτο τό μεγαλύτερο πού καλύπτει καί τά δύο μαζί εἶναι
σέ σχῆμα τετραγώνου καί ὀνομάζεται ἀέρας. Ὁ Γερμανός
Κωνσταντινουπόλεως, διά τό δισκοκάλυμμα γράφει ὅτι συμβολίζει
τό «σουδάριον», πού περικάλυπτε τό πρόσωπο τοῦ Κυρίου στόν τάφο.
«Τό δισκοκάλυμμα ἐστίν, ἀντί τοῦ σουδαρίου, ὅ ἦν ἐπί τοῦ προσώπου
αὐτοῦ, περικαλύπτον αὐτόν ἐν τῷ τάφῳ». Γιά δέ τόν ἀέρα γράφει ὅτι
συμβολίζει τόν λίθο, μέ τόν ὁποῖο ὁ Ἰωσήφ ἀσφάλισε τό μνημεῖο
«Ὁ ἀήρ ἐστί καί λέγεται, ἀντί τοῦ λίθου, οὗ ἠσφαλίσατο τό μνημεῖον
ὁ Ἰωσήφ... Ἰδού ἐσταύρωται ὁ Χριστός, τέθαπται ἡ ζωή, ἠσφαλίσθη
ὁ τάφος». Ἡ κάλυψη τοῦ δισκαρίου συμβολίζει τήν σινδόνα, μέ τήν
ὁποία τύλιξαν τό σῶμα τοῦ Κυρίου (PG 98 σελ. 400). Ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης γράφει, πώς τά καλύμματα τῶν ἱερῶν σκευῶν
συμβολίζουν τά σπάργανα μέ τά ὁποῖα τύλιξαν τό θεῖο βρέφος.
«Εἶτα, τό τοῦ δίσκου κάλυμμα λαβών, σημαῖνον, σύν τοῖς ἄλλοις
καλύμμασι, τά σπάργανα». Καί τοῦτο, γιατί «καί ἡ πρόθεσις τύπον
ἐπέχει τοῦ σπηλαίου καί τῆς φάτνης». Ὁ δέ ἀέρας σημαίνει τό
στερέωμα καί τήν σινδόνα. «Ὅς ἀήρ καί τό στερέωμα, ἐν ᾧ ὁ ἀστήρ
καί τήν σινδόνα σημαίνει» (περί τῆς Θ. Λειτουργίας PG 155 σ. 288).
Ὁ Θεόδωρος Στουδίτης τόν ὀνομάζει «ἀνώτατον πέπλον ἤ ἁπλῶς τό
πέπλον». «Ὁ δέ ἱερεύς τῷ ἀνωτάτῳ πέπλῳ ὅ καί ἀέρα οἶδεν ὁ λόγος
καλεῖν, τά Δῶρα ἐπικαλύπτει» (Migne 99.1689). Ὁ «ἀήρ» εἶναι
σύμβολο τῆς συγκατάθεσης τοῦ οὐρανίου Πατρός στήν προσφορά
τοῦ Υἱοῦ. Αὐτή τήν συγκατάθεση βεβαιώνει καί ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ
στόν Πιλάτο: «Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν οὐδεμίαν κατ’ ἐμοῦ, εἰ μή ἦν
δεδομένον σοι ἄνωθεν» (Ἰω. 19,11). Ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας
παρατηρεῖ ὅτι ἡ ἔκφραση «δεδομένον ἄνωθεν» σημαίνει τήν
συγκατάθεση τοῦ Πατρός στό Πάθος τοῦ Υἱοῦ καί
ταυτόχρονα, ὅτι ὁ Υἱός ἀποδέχθηκε ἑκουσίως τήν σταυρική Του
θυσία (Migne 74.1051 ΑΒ).
Θά συνεχίσουμε, ὅμως, Θεοῦ θέλοντος, στό ἑπόμενο
κήρυγμα. ΑΜΗΝ!    Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 16
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ
26-04-2026

ΤΟ ΑΓΙΟ ΔΙΣΚΑΡΙΟ. Αὐτό, ἀδελφοί μου, εἶναι ἕνα κυκλοτερές
ἀβαθές μικρό δισκάριο γιά τόν ἄρτο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Στόν
ἐπιφανειακό του κύκλο εἰκονίζεται κάποιες φορές ὁ Χριστός καί
κυκλόθεν αὐτοῦ ἡ ἐπιγραφή «ΛΑΒΕΤΕ ΦΑΓΕΤΕ, ΤΟΥΤΟ ΕΣΤΙ ΤΟ
ΣΩΜΑ ΜΟΥ». Σ’ αὐτό τίθεται ὁ ἀμνός, ὁ ὁποῖος καί ἁγιάζεται κατά
τόν καθαγιασμό. Σέ αὐτό τοποθετοῦνται ἡ μερίδα τῆς Θεοτόκου, τῶν
ἐννέα ταγμάτων, τῶν ἁγίων καί τῶν ζώντων καί τεθνεώτων πιστῶν
ἀπό τά πρόσφορα. Σέ αὐτό τίθενται καί οἱ μερίδες τῶν λειψάνων τῶν
ἁγίων κατά τά ἐγκαίνια τοῦ ναοῦ (Ἰ. Φουντούλη – Λειτουργική).
Ἐπάνω στό Δισκάριο τῆς Προθέσεως ἀποκαθίσταται ἡ τέλεια μορφή
τῆς Ἐκκλησίας, πού καλύπτει τόν οὐρανό καί τή γῆ, τούς ζῶντας
ἀκόμη καί τούς κεκοιμημένους.
Τό «Ἀρνίον» εἰσέρχεται μέσα στήν ἱστορία, ἀναφαίρεται σέ ἕνα
σημεῖο τοῦ χώρου καί τοῦ χρόνου, παίρνει τή μορφή τοῦ Παιδιοῦ:
Ἔχομε τή Γέννηση «οὕτω τοιγαροῦν ἀφίεται τό θεῖον σῶμα ἐν τῇ
προθέσει, ὥσπερ ἐν Βηθλεέμ, ὅπου γεγέννηται ὁ Χριστός», γράφει ὁ
Ἅγιος Γερμανός. Καί ὁ ἱερός Καβάσιλας προσθέτει: «Καί τόν ἄρτον
θείς ὁ ἱερεύς ἐν τῷ ἱερῷ πίνακι, ἐκεῖνα ποιεῖ καί λέγει δι’ ὧν αὐτή ἡ
θυσία καί ὁ τοῦ Κυρίου θάνατος καταγγέλεται». Ὡς πρός τήν ὕλη, τό
Ἅγιο Δισκάριο, ἀποτελεῖται ὁμοίως μέ ἐκείνη τήν ὕλη τοῦ Ἁγίου
Ποτηρίου. Τό Ἅγιο Δισκάριο διακοσμεῖται λαμπρῶς ὅπως καί τό Ἅγιο
Ποτήριο.
Κατά τόν Γερμανό τό Ἅγιο Δισκάριο εἶναι ἡ κλίνη στήν ὁποία
«τό σῶμα τοῦ Κυρίου, ὑπό τοῦ ἱερέως καί τοῦ διακόνου
κατασκευάζεται». Αὐτοί δέ ἐπέχουν θέση Ἰωσήφ καί Νικοδήμου πού
κήδευσαν τόν Χριστό (Μυστ. θεωρ. PG 98,σ 397B). Ὁ ἴδιος ἑρμηνευτής
λέγει πώς τό δισκάριο ἑρμηνεύεται «κύκλος οὐρανοῦ», ὅπου ὁ
Χριστός ἐπιφέρεται», καί μάλιστα ἐμφανίζει, σέ μικρή περιγραφή,
«τόν νοητόν ἥλιον, Χριστόν, ἐν τῷ ἄρτῳ ὁρώμενον». Κατά τόν
Συμεών Θεσσαλονίκης συμβολίζει τόν οὐρανό, «τυποῖ τόν οὐρανόν»,
γι’αὐτό εἶναι καί «κυκλοτερής» καί τήν ὥρα αὐτή «κατέχει τόν τοῦ
οὐρανοῦ Δεσπότην» (Περί τῆς Θ. Λειτ. PG 155).
Ὁ καθηγητής Πανώτης συμπληρώνει ἀναφερόμενος στό
χωρίο τοῦ Ματθαίου, γιά τόν πολλαπλασιασμό τῶν πέντε ἄρτων:
«Ὁ Κύριος ἀφοῦ ἐσήκωσε τά μάτια Του εἰς τόν οὐρανόν καί ἀφοῦ
ἔκοψε τούς ἄρτους, τούς ἔδωκεν εἰς τούς μαθητάς καί οἱ μαθηταί
στά πλήθη τοῦ λαοῦ» (Ματθ. 14,19). Τό ἴδιο ἐπαναλαμβάνουν καί
οἱ λειτουργοί μέ ἕνα μικρότερο σκεῦος (τό δισκάριο) ἀντί κοφινιοῦ
(Ἀριστ. Πανώτης «Τά Δεσποτικά τοῦ Χριστοῦ σκεύη).
Ὁ π. Κων. Καλλίνικος, στό βιβλίο του «Ὁ χριστιανικός ναός
καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ», σημειώνει: Φρικίασις δέ μᾶς
καταλαμβάνει ὅταν ἀναγιγνώσκωμεν, ὅτι κατά τήν ἅλωσιν τῆς
Κωνσταντινουπόλεως οἱ Τοῦρκοι περιΰβριζαν τά ἱερά σύμβολά μας,
ἐν συμποσίοις καθήμενοι καί διαφόρους ὀπώρας ἐκ τῶν ἱερῶν
Δίσκων ἐσθίοντες καί τόν ἄκρατον οἷνον πίνοντες ὑπό τῶν ἱερῶν
κρατήρων (ποτηρίων). Βεβαίως εἰς κρισιμωτάτας δεινάς περιστάσεις
τοῦ Γένους ἦτο δυνατόν τά ἱερά σκεύη νά ἀπαλλοτριωθῶσι τοῦ ναοῦ
των καί νά κοσμοποιηθῶσιν· ἀλλά τοῦτο, ἀφοῦ προηγουμένως
ἀνελύετο εἰς μέταλλον. Καί συνεχίζει ὁ π. Κων. Καλλίνικος:
Ἡ Ἐκκλησία ἦλθεν ἐπίκουρος εἰς ἐπείγουσας ἀνάγκας
ἀπογυμνουμένη τοῦ καλλίστου κόσμου της, διά νά δείξει ὅτι ἐν τῇ
σφαῖρα τοῦ πνεύματος ὑπάρχει τι ἀνώτερον καί αὐτῶν τῶν
Δισκοποτήρων, ἡ αὐτοθυσία δηλαδή ἥν ἀποπνέει ἡ θυσία τοῦ
Σταυροῦ. Ἔτσι ἔπραξε ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος ὅταν ἀπελευθέρωσε
αἰχμαλώτους ἀπό τούς Γότθους. Ὁ Ἡράκλειος, συνενοῦντος τοῦ
Πατριάρχου Σεργίου, ἀνέλυε τά ἱερά σκεύη ὑπέρ τῶν μαχῶν. Τό 1203
τό ἴδιο ἔκανε ἡ Πολιτεία «διά τήν τῶν Λατίνων ἄμυναν». Ἀλλά καί
ὁ Κων/νος Παλαιολόγος προσέτρεχεν εἰς τό αὐτό θλιβερόν μέσον,
ἀγωνιζόμενος νά ἀνακόψει, πλήν εἰς μάτην, τόν ὑπερχειλίσαντα τοῦ
τουρκικοῦ ὀλέθρου χείμαρρον. Καί ὅπως γράφει ὁ ἱστορικός Φρατζῆς
«καί μή τις ἐγκαλέσει ἡμᾶς ὡς ἱεροσύλους· ἕνεκεν τῆς τοῦ καιροῦ
ἀνάγκης ἐγένετο», ὡς καί ὁ Δαβίδ «πεπονθώς, πεινάσας τούς ἄρτους
τῆς προθέσεως ἔφαγεν, ἅ οὐκ ἔξεστι φαγεῖν εἰ μή τοῖς ἱερεῦσι
μόνοις». Ἀλλά καί στήν ἐθνική παλλιγγενεσία ἡ Ἐκκλησία πάλι
παρέδωσε τά ἱερά σκεύη της πρός εὐόδωσιν τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνα τῆς
ἀπελευθέρωσης.
Καί συνεχίζουμε τήν ἀναφορά μας γιά τά ὑπόλοιπα ἱερά σκεύη.
Η ΛΟΓΧΗ. Λόγχη ὀνομάζεται μικρό τεμάχιο σιδήρου
ἐπιχρυσομένου ἤ ἀσημομένου καί χρησιμεύει γιά τήν ἐξαγωγή τοῦ
Ἁγίου «Ἀμνοῦ», τή νύξη του καί τήν ἐξαγωγή τῶν μερίδων. Εἶναι
δηλαδή ἕνα κοπτικό ὄργανο (μαχαίρι) σέ σχῆμα λόγχης. Ὁ Γερμανός
Κωνσταντινουπόλεως μνημονεύει τήν λόγχη λέγοντας, ὅτι ὁ Χριστός
θυσίασε τό σῶμά Του ἄμωμο «σφαττόμενος τῇ λόγχῃ τήν πλευράν
αὐτοῦ ὡς ἀμνός». Ὁ Σωφρόνιος γράφει: «Τό καινόν σῶμα ὡς ἔκ τινος
κοιλίας καί αἱμάτων καί σαρκός τοῦ παρθενικοῦ σώματος, τοῦ ὅλου
ἄρτου φημί, παρά τοῦ ἱερέως διατέμνεται». Καί ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης γράφει ὅτι ὁ ἱερεύς, ἀφοῦ λάβει ἕναν ἀπό τούς ἄρτους
(πρόσφορο), «σφραγίζει τοῦτον μετά τῆς λόγχης σταυροειδῶς, τό
σωτήριον πάθος ἐξεικονίζων Χριστοῦ». Μετά «ἀνατέμνει ἐν τῇ
σφραγίδι τετραμερῶς τήν προσφοράν καί ἐκ πλαγίου τήν λόγχην
εἰσαγαγών, ἐκφέρει μετά τῆς σφραγῖδος τετραμερῆ ἄρτον καί εἰς τόν
δίσκον αὐτόν ἀποτίθησιν». Ὁ λειτουργός μέ τήν ἁγία λόγχη
τεμαχίζει τόν Ἀμνόν ἀπό τίς τέσσερις πλευρές τῆς σφραγίδος, τόν
ἀποχωρίζει ἀπό τήν προσφορά καί τόν τοποθετεῖ ἐπάνω στό Ἅγιο
Δισκάριο. Ἔτσι ὁ λειτουργός μέ τήν ἁγία λόγχη «γράφει ἐπάνω στόν
Ἀμνό» τό πάθος τοῦ Χριστοῦ. «Τά ὅσα γίνονται ἀπό τόν ἱερέα,
σημειώνει ὁ Καβάσιλας, εἶναι διήγηση ἔμπρακτος τῶν παθῶν καί
τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ. Στήν ἀκολουθία τῆς Μεγάλης Πέμπτης,
κατά τήν ἔξοδο τοῦ Σταυροῦ, ὁ ἱερεύς λέγει ἐμμελῶς: «Λόγχη
ἐκεντήθη ὁ Υἱός τῆς Παρθένου». Ἡ λόγχη μᾶς ὑπενθυμίζει τή λόγχη
τοῦ στρατιώτη, μέ τήν ὁποία κέντησε τήν πλευρά τοῦ ἐσταυρωμένου
Κυρίου καί ἀπό τήν ὁποία «ἐξῆλθεν αἷμα καί ὕδωρ» (Ἰω. 19,34).
Τό συμβολισμό αὐτό ἐπαναλαμβάνει καί ὁ Γερμανός λέγοντας:
«Ἡ δέ λόγχη, ἀντί τῆς κεντησάσης τήν πλευράν τοῦ Κυρίου» (Μυστ.
θεωρία PG.98.σ 395). Καί ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Εἶτα διά
τῆς λόγχης, ἐκτυπούσης ἐκείνην, δι’ ἧς ἐτρώθη ὁ Κύριος». Καί ἡ νύξη
στόν «Ἀμνό» τῆς προσφορᾶς συμβολίζει «ὅσα δή εἰς τό σωτήριον
σῶμα τοῦ Σωτῆρος ἐγένετο». Ἡ συνέχεια ὅμως, Θεοῦ θέλοντος,
στο ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!   Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

ΑΝΤΙΠΑΣΧΑ Ή ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ

ΚΥΡΙΑΚΗ  19  AΠΡΙΛΙΟΥ  2026

 

 

  Ο εφημέριος του Ναού π. Βασίλειος Φιλιππάκης τέλεσε με ευλάβεια την Θεία Λειτουργία.  

Ολο το εκκλησίασμα  σχεδόν, κρατώντας στα χέρια τους μεγάλοι, μικροί εικόνες και με την Ανάσταση και το Ιερό Ευαγγέλιο ψάλλοντας Χριστός Ανέστη περιήλθαμε  τον γύρο της εκκλησίας.

Και του χρόνου να είμαστε όλοι καλά να ξαναεορτάσομε την Ανάσταση του Κυρίου μας.

 

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ

 

 ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 15
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
19-04-2026

Η ΘΕΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑ. Ὁ Κύριός μας, ἀδελφοί μου, μετεῖχε στή
λατρεία τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ καί στή προσευχή τῆς Συναγωγῆς. Ὁ ἴδιος
προσευχήθηκε στόν Πατέρα Του (Λουκ. 6,12) καί δίδαξε τούς μαθητές
Του πῶς νά προσεύχονται (Ματθ. 5, 44 καί 6, 5-8 κ.ἄ.). Παρέδωσε,
ἐπίσης, τά ἱερά μυστήρια κατά τό Μυστικό Δεῖπνο (Μάρκ. 14, 22-24,
Λουκ. 22, 17-20, Α΄ Κορ.11, 23-25), ἔδωσε παραγγελία στούς Ἀποστόλους
νά βαπτίζουν τούς πιστεύοντες (Ματθ. 28,19).
Τίς πρῶτες πληροφορίες γιά τή χριστιανική λατρεία μᾶς
προσφέρουν τά κείμενα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Μάλιστα ὁ Ἀπόστολος
Παῦλος μαρτυρεῖ: «παρέλαβον ὅ καί παρέδωκα ὑμῖν...» (Α΄ Κορ. 19,23).
Ἡ παράδοση τοῦ Κυρίου καί τῶν Ἀποστόλων ἦταν τό σπέρμα καί ἡ
ζύμη ἀπό τήν ὁποία προῆλθαν οἱ θαυμαστές καί ποικίλες λειτουργικές
πτυχές τῆς θείας Λατρείας, ὅπως αὐτές ἐμφανίζονται μετά τήν
κατάπαυση τῶν διωγμῶν. Ἡ εἰκονομαχία, ἡ τουρκοκρατία ἔχουν
σοβαρές ἐπιπτώσεις στή Θεία Λατρεία. Ἐν τούτοις, τό ὑπόδουλο Γένος
μέ τή βαθιά του πίστη καταφέρνει καί ἀνθίσταται στίς ποικίλες
ἀντιξοότητες.
Σήμερα ἡ ὀρθόδοξη λατρεία συνεχίζει τόν παραδοσιακό δρόμο
της.
Τί εἶναι λατρεία; Λατρεία εἶναι ἡ ἐξωτερική καί ὁρατή ἐκδήλωση
τῆς εὐλάβειας, ἀλλά καί τῶν θρησκευτικῶν τοῦ ἀνθρώπου
συναισθημάτων, σέ τόπο καί χρόνο ὁρισμένο, μέ τυπικές διατάξεις ὑπό
τή χρήση ὁρισμένων ὑλικῶν στοιχείων, ἀκόμη μάλιστα ἱερῶν
συμβόλων, λειτουργικῶν πράξεων καί ἀκολουθιῶν, ἀλλά καί
Μυστηριακῶν τελετῶν. Ἡ Θεία Λατρεία ἀνήκει στήν οὐσία τῆς
θρησκείας, γιατί ἀπορρέει – πηγάζει ἀπό τό θεμελιῶδες θρησκευτικό
τοῦ ἀνθρώπου βίωμα. Πάντοτε ἡ ἀνθρώπινη ψυχή στρέφεται πρός τόν
Πανάγαθο Θεό, ὅπως τά ἄνθη στρέφονται πρός τό ζωογόνο ἥλιο, γιατί
ὁ Θεός εἶναι τό ὕψιστο ἀγαθό, εἶναι ἡ πηγή τῆς ζωῆς καί τῆς εὐτυχίας.
Ὁ ἱερός Αὐγουστῖνος ἔγραφε: «Διά Σέ, ὦ Θεέ μου, μᾶς ἔπλασες καί
εἶναι ἀνήσυχος ἡ καρδία μας, μέχρις ὅτου ἀναπαυθῆ εἰς Σέ».
Ὁ χριστιανός λατρεύει τό Θεό του ἀπό εὐγνωμοσύνη, γιατί τοῦ χαρίζει
τή ζωή Του. Ὁ Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς γράφει χαρακτηριστικά:
«Ὁλόκληρη ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας εἶναι μιά διαρκής λειτουργία καί
λατρεία τοῦ Θεοῦ καί γι’αὐτό κάθε μέρα στήν Ἐκκλησία εἶναι μιά
γιορτή.
Ὁ χαρακτήρας τῆς Ὀρθόδοξης λατρείας μας εἶναι:
Πρῶτον, τριαδικός, γιατί κέντρο αὐτῆς εἶναι ἡ «τρισυπόστατος
θεότης. Ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καί τό Ἅγιον Πνεῦμα». «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος,
Κύριος Σαβαώθ» ὑμνεῖ καί δοξάζει ἡ Ἐκκλησία μας.
Δεύτερον, εἶναι ὑπερκόσμιος, εἶναι οὐράνιος, εἶναι «ἐνώπιον τοῦ
καθημένου ἐπί τοῦ θρόνου» (Ἀποκ. 4,10), «τοῦ Ἀρνίου τοῦ ἑστηκότος ὡς
ἐσφαγμένου» (Ἀποκ. 5,6). «Πᾶσα πνοή αἰνεῖ τόν Κύριον» (Ψαλμ. 150,6).
Γῆ καί οὐρανός, ἄγγελοι καί ἄνθρωποι συνάπτονται σέ ἕνα. Ὁ κόσμος
μεταμορφώνεται σέ «καινή κτίσιν» (Β΄ Κορ. 5, 17, Γαλ. 6, 15).
Τρίτον, εἶναι δοξολογικός: Τά πάντα στή θεία Λατρεία,
ἀποβλέπουν στή δόξα τοῦ Θεοῦ. «Πλήρης ὁ οὐρανός καί ἡ γῆ τῆς δόξης
σου». «Καί σοί τήν δόξαν ἀναπέμπομεν».
Τέταρτον, εἶναι μυστηριακός: Τά πάντα στό Χριστό εἶναι
μυστήριο. Ἡ Θεία Λειτουργία, τό μυστήριο τῶν μυστηρίων, κατά τό
ὁποῖο «σιγᾶ πᾶσα σάρξ βροτεία καί ἵσταται μετά φόβου καί τρόμου».
Πέμπτον, εἶναι μυσταγωγικός: Ἐξυψώνει τόν πιστό ἀπό τά
ἐπίγεια στά οὐράνια, ἀπό τά ὑλικά στά πνευματικά. «Ἄνω σχῶμεν τάς
καρδίας». «Πᾶσαν τήν βιοτικήν ἀποθώμεθα μέριμναν».
Ἕκτον, εἶναι ὁμαδικός: Ἡ λειτουργική πράξη προσφέρεται
ἐκ μέρους ὅλων ἐκείνων πού συμμετέχουν στή Θεία Λειτουργία.
Οἱ προσευχές προσφέρονται σέ πληθυντικό ἀριθμό. «Ἔτι προσφέρομέν
Σοι τήν λογικήν καί ἀναίμακτον λατρείαν καί παρακαλοῦμεν Σε καί
δεόμεθα καί ἱκετεύομεν» (Τύπος καί συμβ. π. Γ. Μεντιδάκη).
ΤΑ ΙΕΡΑ ΣΚΕΥΗ. Ἱερά Σκεύη ὀνομάζονται, ἐκεῖνα πού
χρησιμεύουν γιά τήν τέλεση τῆς θείας Εὐχαριστίας, τῶν λοιπῶν
Μυστηρίων καί γιά ὁποιαδήποτε ἄλλη ἱεροπραξία. Δέν ὑπάρχει πιό
ἱερό πράγμα γιά τούς χριστιανούς, ἀπό τά ἅγια Δισκοπότηρα, γιατί
ἄμεσα ὑπουργοῦν στό Ἱερώτατο Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.
Αὐτό πού κάνει τά ἱερά σκεύη νά εἶναι τίμια καί φρικτά δέν εἶναι ἡ
πολύτιμη ὕλη ἀπό τήν ὁποία κατασκευάσθηκαν, ἀλλά τό Πανάγιο
Πνεῦμα πού τά καθαγίασε (Ε.Π.Ε. 21,74).
ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΟΤΗΡΙΟ. Τό Ἅγιο Ποτήριο εἶναι «μετάλλινον, ἰδίᾳ
ἀργυροῦν ἤ χρυσοῦν, περιλαμβάνον τόν καθαγιασμένον ἐν τῇ θεία
εὐχαριστίᾳ ἄρτον καί οἶνον». Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει: «Τοῦτο τό
ποτήριον ἡ Καινή Διαθήκη ἐστίν ἐν τῷ ἐμῷ αἵματι» (Α΄Κορ. 11,25).
Ἀλλά καί ποτήριο Κυρίου τό καλεῖ ὅταν λέγει: «Οὐ δύνασθε ποτήριον
Κυρίου πίνειν καί ποτήριον δαιμονίων» (Α΄Κορ. 10, 16-21). Ὁ Μέγας
Ἀθανάσιος τό ὀνομάζει «ποτήριον τό μυστικόν». Ὁ ὅρος «ποτήριον»
ἔχει καί μεταφορική ἔννοια καί σημαίνει τή θλίψη, τήν πικρία.
«Παρελθέτω ἀπ’ἐμοῦ τό ποτήριον τοῦτο», λέγει ὁ Κύριος στόν κῆπο
τῆς ἀγωνίας (Ματθ. 26,39). Στήν ἀρχαία Ἐκκλησία καί μάλιστα στούς
χρόνους τῶν διωγμῶν, χρησιμοποιήθηκαν γυάλινα ποτήρια(Ἐπιφανίου
κατ’ αἱρέσεων), ἀλλά καί ξύλινα. Ἀργότερα, ὅταν ἡ Ἐκκλησία ἦταν
ἐλεύθερη, λαμπρή καί ἔνδοξη, χρησιμοποιήθηκαν ὁ χρυσός καί τό
ἀσήμι μέ πολύτιμους λίθους. Μέ αὐτά γίνεται ἡ μετάγγιση τῆς θείας
φύσεως στήν ἀνθρώπινη ἀδυναμία, σημειώνει ὁ π. Κων. Καλλίνικος.
Τό ἅγιο Ποτήριο ἔχει σχῆμα κρατῆρος (ἡμισφαιρικό) μέ βάση.
«Ἐπαίρουσιν οἱ διάκονοι τούς δίσκους καί τούς κρατήρας», ἀναφέρει ἡ
Θ.Λειτουργία τοῦ Ἰακώβου. Τό ἅγιο Ποτήριο συμβολίζει τό ποτήριο πού
χρησιμοποίησεν ὁ Κύριος κατά τήν τέλεση τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου: «Καί
λαβών τό ποτήριον καί εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων: «Πίετε ἐξ
αὐτοῦ πάντες, τοῦτό ἐστι τό αἷμά μου, τό τῆς Καινῆς Διαθήκης, τό περί
πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» (Ματθ. 26, 27-28).
Ὁ Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως λέγει: «τό δέ ποτήριόν ἐστιν
ἀντί τοῦ σκεύους, ὅ ἐδέξατο τό ἐκχυθέν αἷμα τῆς κεντηθείσης
ἀχράντου πλευρᾶς καί χειρῶν καί ποδῶν τοῦ Χριστοῦ τό ἀπομύρισμα»
(PG 98.6.400). «Κρατῆρες ἑρμηνεύονται καί οἱ μαστοί τῆς Θεοτόκου,
ρύσιον εὐφροσύνης ποτήριον καί φυλακτήριον παντός γένους
βροτείου». Πρίν ἀπό τό σημεῖο αὐτό, ὁ Γερμανός παρατηρεῖ καί
ἐπεξηγεῖ ἀναφερόμενος «εἰς τό τῆς Προθέσεως», ὅτι ὁ οἶνος καί τό
ποτήριο «κυρίως καί ἀληθῶς» γίνονται, πρός μίμηση τοῦ Μυστικοῦ
ἐκείνου Δείπνου, «ἐν ᾧ ὁ Χριστός ἔλαβεν ἄρτον καί οἶνον καί εἶπε:
«Λάβετε φάγετε καί πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες»· ἀποκαλύπτοντας ὅτι
«κοινωνούς ἡμᾶς ἐποίησε τοῦ θανάτου καί τῆς ἀναστάσεως καί τῆς
δόξης αὐτοῦ». Ἡ φράση «τό ποτήριόν σου μεθύσκον με» σημαίνει
«τήν ἀθάνατον πόσιν τοῦ θείου αἵματος.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, στό ἑπόμενο
κήρυγμα. ΑΜΗΝ!  Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου

 

 

 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ 

ΚΥΡΙΑΚΗ 12  ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026

 

Η  Ανάσταση  του Κυρίου μας  εορτάστηκε  στην ενορία  Παναγίας Λατομιτίσσης με  κατάνυξη, λαμπρότητα  και μεγαλοπρέπεια.  Όλα ήταν έτοιμα και  διακοσμημένα  με κάθε λεπτομέρεια. 

      Έφθασε και στην ενορία μας το Άγιο  Φως της Αναστάσεως. «Δεύτε λάβετε φως»… έψαλλε ο ιερέας και όλος ο κόσμος  άναψε τις λαμπάδες του γεμάτος χαρά.

 

Η  εκκλησία  έλαμπε, άστραφτε  από καθαριότητα,  και  τάξη.  Η βραδιά  ήταν μαγευτική. Οι λαμπάδες αναμμένες με το φως της Αναστάσεως έλαμπαν στο σκοτάδι.

Όλο το εκκλησίασμα  βγήκε έξωθεν του Ιερού Ναού  και ο παπά Βασίλης  με τους ιεροψάλτες  και την Ανάσταση,  μπροστά στο Κουκουνάρειο Πνευματικό Κέντρο  ανάγνωσε το Ευαγγέλιο της Αναστάσεως. Δώδεκα ακριβώς όταν χτύπησε το ρολόι της εκκλησίας  έψαλλε με όλη τη  δύναμη της ψυχής του  το «Χριστός Ανέστη» ενώ  οι κροτίδες  και οι χαρμόσυνες καμπάνες  κατέκλειναν τον χώρο.  Ωραίες εικόνες,  λάμψεις φωτεινές, βεγγαλικά, λαμπερά χρώματα γέμισε ο ουρανός, ο κόσμος αντάλλασσε ευχές,  και  τα στόματα όλων έψαλλαν το «ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ».

Ακολούθησε το «ΑΡΑΤΕ ΠΥΛΑΣ». Η φράση αυτή συμβολίζει τις πύλες του κάτω κόσμου που με την Ανάσταση καταργούνται.

      Ακολούθησε  η Θεία Λειτουργία της Αναστάσεως  του Κυρίου μας  ενώ πολύς ήταν ο κόσμος που παρέμεινε μέχρι το τέλος  αφού ήταν τόσο όμορφη η βραδιά.

Ευχή όλων  είναι  να είμαστε και του χρόνου καλά με υγεία, και ο Θεός  πάντα να μας  προστατεύει από κάθε κακό.

ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ