ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 36
ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΗΣ ΥΨΩΣΕΩΣ
13-09-2026

Συνεχίζουμε τήν ἀναφορά μας, ἀδελφοί μου, στά ἱερατικά ἄμφια.
ΤΑ ΑΜΦΙΑ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ. Τό στιχάριο ἤ στοιχάριο
εἶναι κοινό ἄμφιο καί στούς τρεῖς βαθμούς τῆς ἱερωσύνης καί
συνδέεται μέ τόν «ποδήρη χιτῶνα» τοῦ ἱερέα Ἀαρών τῆς Παλαιᾶς
Διαθήκης (Ἐξόδ. 28,4). Ὁ Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως γράφει:
«Ἡ στολή τοῦ ἱερέως ὑπάρχει κατά τόν ποδήρη Ἀαρών, τοὐτέστιν
ἱμάτιον, ὅ ἐστίν ἱερατικόν ἔνδυμα, τό μέχρι τῶν ποδῶν τό
τιμιώτατον». Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Ὁ ἱερεύς εὐλογεῖ
καθώς καί ὁ Ἀρχιερεύς ἕκαστον τῶν ἱερῶν ἐνδυμάτων καί τά
ἀσπάζεται καί οὕτω τά φορεῖ, δεικνύων ὅτι εἶναι ἡγιασμένα καί ὅτι
μέ τόν σταυρόν τοῦ Χριστοῦ ἁγιάζονται, καί εἶναι πάλι μεταδοτικά
ἁγιασμοῦ, ὅταν φορῶνται. Φορεῖ δέ πέντε ἐνδύματα, ἐπειδή εἶναι
τέλειος καί αὐτός, καί ἔχει τελειοποιόν χάριν· διότι πέντε εἶναι αἱ
δυνάμεις τῆς ψυχῆς, τάς ὁποίας ἁγιάζει ὁ ἱερεύς βαπτίζων καί
ἁγιάζων τόν ἄνθρωπον! Ἐκεῖνα δέ, τά ὁποῖα ἐνδύεται, εἶναι
στιχάριον, ἐπιτραχήλιον, ζώνη, ἐπιμανίκια καί φελόνιον». Ὁ
λειτουργός ἱερεύς ἀγάλλεται, γιατί ὁ Κύριος τόν ἐνδύει, μέ «ἱμάτιον
σωτηρίου καί χιτῶνα εὐφροσύνης», καί εὐχαριστεῖ τόν Νυμφίο τῆς
Ἐκκλησίας, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὁ «ὡραῖος κάλλει παρά τούς υἱούς τῶν
ἀνθρώπων», γιατί τόν στολίζει μέ τήν δική Του ὡραιότητα: «ὡς
νύμφην κατεκόσμησε με κόσμῳ». Καί ὁ κόσμος, τό στολίδι τῆς
νύμφης ψυχῆς, εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Νυμφίος «Χριστός, τό ἐξ οὐρανοῦ...
ἄμφιον, ὁ τῆς ἀφθαρσίας χιτών» (Ψαλμ. 44,3), συμπληρώνει ὁ
Συμεών. Ὡς πρός τήν ἐτυμολογία τῆς λέξεως ὁ ἅγιος Σωφρόνιος
Ἱεροσολύμων παράγει τήν λέξη ἀπό τό «ἕστηκε», γιατί ἡ χάρις τοῦ
Θεοῦ ἕστηκεν ἐν αὐτῷ». Ἄλλοι ἀπό τό «στίχος» γιατί ἀποτελεῖ μιά
συνεχῆ «ἀπό ἄνω ἕως κάτω γραμμῆς», ἄλλοι, τέλος, τό παράγουν
ἀπό τό ρῆμα στοιχῶ (=βαδίζω, περιπατῶ), ἐπειδή τό ἔνδυμα εἶναι
στενό καί μακρύ καί ἀναγκάζει αὐτόν πού τό φορεῖ νά «περιπατεῖ»,
«νά στοιχῇ κανονικῶς καί συνετῶς» (π. Κων. Καλλίνικος). Τό
στιχάριο ἔχει πολλούς συμβολισμούς. Σέ λευκό χρῶμα συμβολίζει
τήν ἁγνότητα καί πνευματική χαρά καί τό ἀγγελικό κάλλος τῆς
ἱερατικῆς διακονίας. Στό βιβλίο τῆς «Ἀποκάλυψης» διαβάζουμε:
«Μετά ταῦτα εἶδον ... περιβεβλημένους στολάς λευκάς» (Ἀποκ. 7,9).
Ἐπίσης, συμβολίζει τόν φωτεινόμορφο χιτῶνα τοῦ Βαπτίσματος, τήν
χάρη, πού εἶναι κοινή γιά ὅλους τούς πιστούς. Ὁ ἅγιος Σωφρόνιος
δέχεται ὅτι τό στιχάριο εἶναι «τύπος» «τῆς σαρκός τοῦ Χριστοῦ, ὡς
λευκόν, καθώς καί ἡ ἀνθρωπίνη σάρξ». Ὁ Γερμανός
Κωνσταντινουπόλεως γράφει: «τό στιχάριον λευκό ὄν, τῆς θεότητος
τήν αἴγλην ἐμφαίνει καί τοῦ ἱερέως τήν λαμπράν πολιτείαν. Τά
λωρία (γαλόνια, συρίτια) τοῦ στιχαρίου εἰσί τά ἐν τῇ χειρί
ἐμφαίνοντα τόν δεσμόν τοῦ Χριστοῦ· «δήσαντες γάρ αὐτόν
ἀπήγαγον καί παρέδωκαν αὐτόν Ποντίῳ Πιλάτῳ τῷ ἡγεμόνι»
(Ματθ. 27,2). Κατά τόν Συμεών Θεσσαλονίκης τό στιχάριον
συμβολίζει: α) Τήν φωτεινή στολή τῶν Ἀγγέλων (Μάρκ. 16,5).
β) Τό «καθαρόν» καί «ἀμόλυντον» τῆς ἱερατικῆς τάξεως.
γ) Τήν θείαν ἔλλαμψη. «Ἀγαλλιάσεται ἡ ψυχή μου ἐπί τῷ Κυρίῳ,
ἐνέδυσε γάρ με ἱμάτιον σωτηρίου» (Ψαλμ. 34, 9). «Τό στιχάριον ἄν
εἶναι λευκόν, σημαίνει τό φῶς τό καθαρόν τοῦ Θεοῦ, καί ὅτι ὁ Θεός
ἔκτισε καί προσέλαβεν εἰς τόν ἑαυτόν Του τήν φύσιν μας
«καθαράν». Ὁ παραπάνω συμβολισμός τοῦ λευκοῦ χρώματος ἰσχύει
καί γιά ὅλα τά μέρη τῶν ἱερατικῶν ἀμφίων. Γιά τό κόκκινο χρῶμα ὁ
Γερμανός ὑπενθυμίζει: α) τούς προφητικούς λόγους «ὁ ποιῶν τούς
ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα καί τούς λειτουργούς αὐτοῦ πυρός
φλόγα» (Ψαλμ. 103,4) καί πάλι: «Διά τί σου ἐρυθρά τά ἱμάτια, καί τά
ἐνδύματά σου, ὡς ἀπό πατητοῦ ληνοῦ;» (Ἠσ. 63,2). β) συμβολίζουν
τή βαμμένη μέ αἷμα στολή τοῦ Χριστοῦ στό Σταυρό: «ἐμφαίνοντος
τήν βαφεῖσαν τοῦ Χριστοῦ στολήν τῆς σαρκός ἐν αἵμασι ἐν τῷ
ἀχράντῳ αὐτοῦ σταυρῷ», γ) τήν κόκκινην χλαμύδα. «Πάλιν δέ ὅτι
καί κοκκίνην χλαμύδα ἐφόρεσεν ἐν τῷ πάθει ὁ Χριστός»
(Ματθ. 27,28). Ἐπίσης, τό κόκκινο χρῶμα στά ἱερατικά ἄμφια
συμβολίζει καί τό αἷμα τῶν Μαρτύρων. Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης
γράφει: «Πολλάκις δέ καί πορφυρᾶ (ἡ στολή) εἰς τόν καιρόν τῶν
νηστειῶν, τόσον διά τήν ἰδικήν μας λύπην, τήν ὁποίαν ἡμαρτήσαμεν,
ὅσον καί δι’ Ἐκεῖνον, ὁ Ὁποῖος ἐσφάγη δι’ ἡμᾶς, καί τοῦτο διά νά
μιμηθῶμεν Αὐτόν, ἐρχόμενοι εἰς ἐνθύμησιν τοῦ Πάθους Του, τό
ὁποῖον καί μέλλομεν νά ἑορτάσωμεν».
ΤΟ ΕΠΙΤΡΑΧΗΛΙΟ ἤ περιτραχύλιο ἤ πετραχήλι. Αὐτό εἶναι
τό διακριτικό ἄμφιο τοῦ δευτέρου βαθμοῦ τῆς ἱερωσύνης. Ὁ ἱερέας
εἶναι ὁ σύνδεσμος ἀνάμεσα στό Θεό καί στόν πιστό ἄνθρωπο.
Γίνεται ὁ ἀγωγός τῆς Θείας Χάριτος. Διά τοῦ ἱερέως οἱ πιστοί
ἁγιάζονται, καθότι ὁ ἱερεύς ἱερουργεῖ, ὡς ἀπεσταλμένος τοῦ
Χριστοῦ. Ὁ ἱερεύς, μαζί μέ τόν Χριστό ἱερουργεῖ τό μυστήριο τοῦ
Χριστοῦ. «Τά Αὐτοῦ πράττει μετ’ Αὐτοῦ». Τό ἐπιτραχήλιο
ἀποκαλύπτει «ὅτι ὁ ἱερεύς βρίσκεται κάτω ἀπό τήν κεφαλήν, τόν
Χριστό, καί ὅτι ὀφείλει νά ἐπιτελῇ τάς τελετάς ἔχοντας ὑπεράνω του
Ἐκεῖνον ὡς τελετάρχη. Ὀφείλει νά ἐργάζεται τά ἔργα τοῦ Χριστοῦ,
μαζί μέ τόν Χριστό κάι χωρίς Αὐτόν νά μή πράττῃ τίποτε»,
σημειώνει ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης καί συνεχίζει: «Διά τοῦτο χρεία
εἶναι τῶν ἱερῶν Ἀμφίων καί χωρίς ἐπιτραχήλιον δέν πρέπει ὁ ἱερεύς
νά διενεργῇ τίποτε, διότι καί τά ἱερά Ἄμφια χάριν ἔχουσι θείαν καί
ἕκαστον ἔχει σημασίαν πνευματικήν ἰδίαν καί δι’ εὐλογίας
ἀρχιερατικῆς ἕκαστον δίδοται». Ὁ Συμεών θεωρεῖ τήν χρήση τοῦ
ἐπιτραχηλίου ἀπαραίτητη καί ἀναγκαία καί παραγγέλει: «χωρίς
ὅμως Ἐπιτραχήλιον δέν πρέπει οὐδεμίαν τελετήν νά τελέσῃ· καί ἐάν
τύχῃ ἀνάγκη τις καί εἶναι βία νά γίνῃ τελετή ἤ εὐχή ἤ Βάπτισμα, ἤ
ἄλλο τι ἐκ τῶν ἱερῶν καί δέν εὑρεθῆ Ἐπιτραχήλιον, διά νά μή λείψῃ
τό ἔργον, ἄς εὐλογήσῃ ὁ ἱερεύς ἤ ζώνην ἤ τι μέρος σχοινίου ἤ
ὑφάσματος καί ὡς Ἐπιτραχήλιον ἄς τό περιβάλῃ καί ἄς ἐνεργῇ τήν
τελετήν». Ὁ ἱερέας φορῶντας τό Ἐπιτραχήλιό του, λέγει: «Εὐλογητός
ὁ Θεός ὁ ἐκχέων τήν χάριν αὐτοῦ ἐπί τούς ἱερεῖς αὐτοῦ ὡς μύρον ἐπί
κεφαλῆς, τό καταβαῖνον ἐπί πώγωνα, τόν πώγωνα τοῦ Ἀαρών, τό
καταβαίνον ἐπί τήν ᾤαν τοῦ ἐνδύματος αὐτοῦ» (Ψαλμ. 132,2). Τό
Ἐπιτραχήλιο σημαίνει τήν Θεία Χάρη, πού κατέρχεται στούς ἱερεῖς,
ὅπως παλιά εἴχαμε τήν χρίση μέ μύρο στόν Ἀαρών. Ἡ Θεία Χάρη
κατέρχεται, ὡς μύρο ἀπό τήν κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας – τό Χριστό –
στόν πώγωνα, πού εἶναι ὁ ἱερέας, καί προχωρεῖ ὡς τήν ἄκρη τοῦ
ἐνδύματος (ᾤα = οὔγια) πού εἶναι οἱ πιστοί. Οἱ κρωσσοί – κρόσσια,
στό κάτω μέρος τοῦ Ἐπιτραχηλίου, συμβολίζουν τίς ψυχές τῶν
πιστῶν τοῦ ποιμνίου τοῦ ἱερέως, γιά τίς ὁποῖες ἔχει εὐθύνη καί θά
λογοδοτήσει τήν ἡμέρα τῆς κρίσεως.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου