ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 31
ΚΥΡΙΑΚΗ Ι΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
09-08-2026
Συνεχίζεται, ἀδελφοί μου, ἡ ἀναφορά μας γιά τά ἱερά σύμβολα
τῆς Ἐκκλησίας μας.

Η ΕΛΑΙΑ (Ή ΕΛΙΑ) Στόν χριστιανισμό «ἡ ἐλαία διά τόν καρπόν
τοῦ ἐλαίου, τήν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ μηνύει», σημειώνει ὁ ἱερός
Χρυσόστομος. Ἡ ἐλιά εἶναι σύμβολο ἀθανασίας ὡς δένδρο ἀειθαλές.
Τό κλαδί τῆς ἐλιᾶς ἦταν πάντοτε σύμβολο εἰρήνης. Περιστέρι μέ
κλάδο ἐλιᾶς στό ράμφος εἰκονίζει τήν θεία εὐσπλαχνία καί τήν
εἰρήνη μεταξύ οὐρανοῦ καί γῆς, ὅπως συνέβη στόν κατακλυσμό τοῦ
Νῶε. Ἡ καρποφορία τῆς ἐλιᾶς συμβολίζει τίς πλούσιες εὐλογίες τοῦ
Θεοῦ στή ζωή τῶν πιστῶν. «Ἐγώ δέ ὡσεί ἐλαία κατάκαρπος ἐν τῷ
οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἤλπισα ἐπί τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τόν αἰῶνα καί εἰς
τόν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος», ἀναφωνεῖ ὁ Δαβίδ στόν ψαλμό του (51,10).
Ἡ πολύκαρπος ἐλιά συμβολίζει, εἰδικώτερα, τήν χριστιανή μητέρα,
πού μέ τούς καρπούς τῆς ἀγάπης της, τά παιδιά της, πλουτίζει τό
σπίτι της. «Ἡ γυνή σου ὡς ἄμπελος εὐθυνοῦσα ἐν ταῖς κλίτεσι τῆς
οἰκίας σου· οἱ υἱοί ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύκλῳ τῆς τραπέζης σου»
(Ψαλμ. 127,3). Τό περιστέρι μέ τό κλαδί ἐλιᾶς στό ράμφος του
ἀπεικονίζει καί τίς ψυχές τῶν πιστῶν, πού ἀποχωροῦν ἐν εἰρήνῃ.
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος παρομοιάζει τόν μή χριστιανό ἄνθρωπο,
μέ ἄγρια ἐλιά «ἀγριέλαιον», ἐνῶ τήν Ἐκκλησία μέ «καλλιέλαιον».
Ἡ «ἀγριέλαιος», ὅταν ἐμβολιασθεῖ μέ «καλλιέλαιον» τότε ἀποκτᾶ τίς
ἰδιότητες τῆς «καλλιελαίου» καί γίνεται ἥμερο δένδρο, γιατί
«δυνατός γάρ ὁ Θεός ἐστι πάλιν ἐγκεντρίσαι αὐτόν» (Ρωμ. 11,16-24).
Η ΦΟΙΝΙΚΙΑ. Ὁ συμβολισμός τῆς φοινικιᾶς εἶναι
ἀξιοσημείωτος. Συμβολίζει τήν ἀγαλλίαση, τήν δικαιοσύνη, τήν
φήμη, ἐπειδή ἀναπτύσσεται πάντα ὄρθια, τήν εὐλογία, τόν θρίαμβο
καί τήν νίκη. Οἱ κλάδοι τοῦ φοίνικα, κοινῶς βάγια, ἦταν σύμβολο
νίκης καί μέ αὐτούς στεφάνωσαν τούς νικητές. Ὁ Πλούταρχος
ἀναφέρει ὅτι «ἡ φοινικιά ποτέ δέν ρίχνει τό φύλλωμά της, εἶναι
πάντα στολισμένη μέ τό ἴδιο πράσινο. Αὐτή τήν δύναμη τοῦ δένδρου
οἱ ἄνθρωποι τήν θεωροῦν σύμφωνη καί κατάλληλη, γιά νά
ἀντιπροσωπεύει τήν νίκη». Τό ᾎσμα Ἀσμάτων στήν Παλαιά
Διαθήκη παρατηρεῖ: «Τό παράστημα σου εἶναι σάν τήν φοινικιά, τά
στήθη σου σάν τσαμπιό» (7,8). Στούς Ἑβραίους εἶναι σύμβολο τοῦ
δικαίου ἀνθρώπου καί ἔμβλημα τῆς Ἰουδαίας μετά τήν Ἔξοδο. Στόν
χριστιανισμό συμβολίζει τούς δικαίους πού θά «ἀνθίσουν σάν
φοίνικες». Πάνω στόν τάφο τοῦ μάρτυρα συμβολίζει τόν θρίαμβο.
Οἱ χριστιανοί συνοδεύουν τούς νεκρούς τους μέ κλάδους φοινίκων,
ψάλλοντες τόν στίχο τοῦ Ψαλμοῦ: «Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθίσει»
(Ψαλμ. 91,13), γιατί ἦταν σύμβολο νίκης καί θριάμβου κατά τοῦ
θανάτου, ἀλλά καί σύμβολο πίστεως στήν ἀθανασία. Ὁ κορμός τοῦ
φοίνικα εἶναι στενός, γυμνός, περιορισμένος καί συμπιεζόμενος ἀπό
τόν φλοιό. Ἀντίθετα ἡ κορυφή εἶναι καταστολισμένη ἀπό καρπούς
καί ἐλεύθερη νά ἀνεμίζει στούς ἀνέμους. Ἔτσι καί ἡ ζωή τοῦ δικαίου
ἀνθρώπου ἀρχίζει πάνω στή γῆ μέ ταπεινώσεις καί στερήσεις,
κορυφώνεται δέ στούς οὐρανούς μακάρια καί εὐτυχισμένη.
Ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου ἀναφέρει πώς «ὁ λευκοχειμονών ὄχλος»
δηλαδή ὁ ἀσπροφορεμένος ὄχλος πού στέκεται μπροστά στόν Θρόνο
τοῦ Ἀρνίου, φέρει στά χέρια του φοίνικες (Ἀποκ. 7,9). Ὁ ὄχλος τῶν
Ἰουδαίων, ὅταν ὁ Κύριος θριαμβευτικά εἰσῆλθε στά Ἱεροσόλυμα
κατά τήν Κυριακή τῶν Βαΐων, τόν ὑποδέχθηκε μέ κλάδους φοινίκων
λέγοντας: «Ὠσαννά εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Kυρίου,
ὁ βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ» (Ἰω. 12,13-14).
Ο ΣΙΤΟΣ (ΤΟ ΣΙΤΑΡΙ). Στούς ἀρχαίους Ἕλληνες καί Ρωμαίους
ὁ σῖτος ἦταν σύμβολο γονιμότητας, ἀφθονίας, ζωῆς. Ὁ καρπός τῶν
δημητριακῶν ἦταν τό κεντρικό σύμβολο τῶν Ἐλευσινίων μυστηρίων.
Στήν Ἁγία Γραφή γίνεται πολύς λόγος γιά τό σιτάρι. Στήν Παλαιά
Διαθήκη ἄλλοτε μέν ὀνομάζεται πυρός: «Ἐπορεύθη δέ Ρουβήμ ἐν
ἡμέρᾳ θερισμοῦ πυρῶν» (Γεν. 30,14), ἄλλοτε δέ σῖτος, «καί Γεδεών ὁ
υἱός αὐτοῦ ραβδίζων σῖτον ἐν λινῷ» (Κριτ. 6,11). Στήν Καινή Διαθήκη
ὀνομάζεται σῖτος: «σύ δέ πόσον ὀφείλεις; ὁ δέ εἶπεν· ἑκατόν κόρους
σίτου» (Λουκ. 16,7). Στήν Καινή Διαθήκη ὁ ὅρος αὐτός ἔχει
μεταφορική καί συμβολική σημασία γιά τόν Κύριο. Ὁ Ἰωάννης ὁ
Βαπτιστής λέγει γιά τόν Κύριο: «οὗ τό πτύον ἐν τῇ χειρί αὐτοῦ καί
διακαθαριεῖ τήν ἅλωνα αὐτοῦ, καί συνάξει τόν σῖτον αὐτοῦ εἰς τήν
ἀποθήκην, τό δέ ἄχυρον κατακαύσει πυρί ἀσβέστῳ» (Ματθ. 3,12).
Αὐτός δέ ὁ Κύριος λέγει: «Ἀμήν, ἀμήν λέγω ὑμῖν, ἐάν μή ὁ κόκκος τοῦ
σίτου πεσών εἰς τήν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτός μόνος μένει» (Ἰω. 12,24).
Εἰκόνες τόσο ἀπό τή σπορά, ὅσο καί τό θερισμό τοῦ σιταριοῦ
δανείστηκε ὁ Κύριος, προκειμένου νά διδάξει τήν παραβολή τοῦ
Σπορέως (Λουκ. 8,5), νά τονίσει τή συμβολική ἔννοια τοῦ
σπειρόμενου λόγου τοῦ Θεοῦ στίς ψυχές τῶν ἀνθρώπων καί νά
διαβεβαιώσει τούς μαθητές του, ὅτι ὁ κόσμος εἶναι ἤδη ἕτοιμος νά
δεχθεῖ τήν σωτηρία του: «...Ἐπάρατε τούς ὀφθαλμούς ὑμῶν καί
θεάσασθε τάς χώρας, ὅτι λευκαί εἰσί πρός θερισμόν ἤδη» (Ἰω. 4,35).
Στήν λειτουργική πράξη τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ σῖτος ἔχει ἐξαιρετική
θέση καί σημασία. Πρῶτα - πρῶτα τό σιτάρι εἶναι σύμβολο τοῦ
Χριστοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας Του. Ὁ Χριστός παρομοίασε τόν λόγο Του
μέ κόκκο σιταριοῦ. Ὁ γεωργός σπέρνει τό σιτάρι στήν ἀγκαλιά τῆς
γῆς καί τρόπον τινά πεθαίνει. Μέ τόν θάνατο, ὅμως, αὐτό ἀρχίζει
μιά διαδικασία ζωῆς. Τήν λειτουργική αὐτή διαδικασία τοῦ σπόρου
χρησιμοποίησε ὁ Κύριος στόν συμβολισμό τοῦ θείου Πάθους Του καί
τῆς Ἀναστάσεώς Του (Ἰω. 12,24). Ἀπό τό σιτάρι παρασκευάζεται τό
ψωμί, πού γίνεται ὁ Ἄρτος τῆς θείας Εὐχαριστίας, τό Σῶμα τοῦ
Κυρίου, «ἡ τροφή τοῦ παντός κόσμου». Τό σιτάρι συμβολίζει τήν
Ἐκκλησία! Ὅπως τό σιτάρι, πού εἶναι ἁπλωμένο στό χωράφι,
συγκεντρώνεται καί γίνεται ἕνα ψωμί, ἔτσι καί οἱ πιστοί
διασκορπισμένοι σέ διάφορα μέρη, συγκεντρώνονται σ’ ἕνα τόπο,
στόν Ναό (ἰδιαίτερα τήν Κυριακή), καί συγκροτοῦν ἕνα σῶμα, τό
σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Ἀνάμεσα στόν Χριστό, πού εἶναι ὁ «κόκκος»
καί ὁ Ἄρτος τῆς ζωῆς, καί τούς πιστούς, τούς κόκκους τοῦ σιταριοῦ,
πού συγκροτοῦν τό σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, ὑπάρχει μιά στενή
λειτουργική καί σωτήρια σχέση, σχέση ζωῆς καί ἀνάστασης. Ἐπίσης,
βρασμένο σιτάρι χρησιμοποιεῖται στά μνημόσυνα τῶν κεκοιμημένων
ἀδελφῶν μας. Ὅπως τό σιτάρι, ὅταν φυτεύεται στή γῆ, δέν πεθαίνει
ἀλλά ἀπό αὐτό δημιουργεῖται ὁ νέος καρπός, ἔτσι καί τό σῶμα τοῦ
τεθνεῶτος ἀνθρώπου εἰσέρχεται στή γῆ. Ἐξ ἄλλου ἀπό αὐτή ἔχει
πλασθεῖ καί ἀναμένει τήν ἀνάστασή Του ἀπό τόν Κύριο στή Δευτέρα
Παρουσία.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!  

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου