ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 20
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ
Α΄ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
24-05-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου τήν ἀναφορά μας στά ἱερά σκεύη,
ὅπως τά παρουσιάζει ὁ ἀείμνηστος Λειτουργιολόγος Ἰωάννης
Φουντούλης. Βέβαια, σέ προηγούμενες ἑνότητες ἔγινε λόγος σέ
ὁρισμένα ἀπ’αὐτά.
ΤΑ ΛΑΒΑΡΑ. Εἶδος ἱερῶν σημαιῶν, πού κατασκευάζονται ἀπό
ὕφασμα ἤ καί μέταλλο καί ἔχουν ἐγχάρακτες, κεντητές ἤ
ζωγραφισμένες ἀμφιπρόσωπες παραστάσεις ἁγίων πολιούχων τοῦ
ναοῦ, δεσποτικῶν ἑορτῶν κ.λ.π. καί συνοδεύουν τίς ἐκτός τοῦ ναοῦ
λιτανεῖες. Εἶδος λαβάρου εἶναι καί ἡ «ἀνάστασις», εἰκόνα δηλαδή
τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ, πού φέρεται σέ κοντάριο καί
χρησιμοποιεῖται κατά τίς τελετές καί λιτανεῖες τοῦ Πάσχα, γιά
ἀνάδειξη τοῦ γεγονότος. Ὁ ἱστορικός Εὐσέβιος στό «βίο τοῦ
Μεγάλου Κωνσταντίνου» σημειώνει: Τό πρῶτον λάβαρον βεβαίως
εἶναι ἐκεῖνο, ὅπερ ὁ Μ. Κωνσταντῖνος κατεσκεύασε κατά θείαν
ἐπίπνοιαν, ὅτε κατά τοῦ δυσσεβοῦς Μαξεντίου ὁδήγει ἀριθμητικῶς
ἥσσονα στρατόν του. Μεσημβριναί ὧραι ἦσαν, ὅτε ὁ βασιλεύς, ὁ
λιπαρῶς τόν Θεόν ἱκετεύων πρός εὐόδωσιν τοῦ δυσχεροῦς ἔργου του,
βλέπει εἰς τόν οὐρανόν στῦλον φωτός σταυροειδῆ, περί τόν ὁποῖον
τά γράμματα ΕΝ ΤΟΥΤῼ ΝΙΚΑ ἠκτινοβόλουν. Ἔκπληκτος ἐπί τῇ
θεοσημείᾳ κατεκλίθη τήν νύκτα καί ὁρᾷ καθ’ ὕπνους τόν Χριστόν
κελεύοντα αὐτῷ νά κατασκευάσῃ σημαίαν κατά τόν τύπον τοῦ
ὀφθέντος σημείου καί ταύτην ὡς τρόπαιον νά μεταχειρισθῇ κατά
τῶν ἐχθρῶν (Migne 20, 944).
ΤΑ ΘΥΜΙΑΤΗΡΙΑ. Τά θυμιατήρια εἶναι κινητά πύραυνα μέ
κάλυμμα ἤ χωρίς κάλυμμα, ἐπιχρυσωμένα ἤ ἐπασημωμένα μέ
δώδεκα κωδωνίσκους πού συμβόλίζουν τούς Ἀποστόλους. Μέ αὐτά
προσφέρεται τό θυμίαμα καί θυμιῶνται εἰκόνες, ἱερά ἀντικείμενα
καί ὁ λαός, κατά τίς ἱερές ἀκολουθίες, τά μυστήρια καί τίς ἱερές
τελετές, λιτανεῖες κ.λ.π., ὅπου καί ὅταν τό τυπικό τό καθορίζει.
Παράλληλα ὑπάρχουν καί ἁπλούστερα θυμιατήρια χωρίς ἁλυσίδες,
τά «κατσία» ἤ «κατζία», πού, πάλι κατά τίς προδιαγραφές τοῦ
τυπικοῦ, χρησιμοποιοῦνται γιά τή θυμίαση σέ ὁρισμένες ἀκολουθίες
π.χ. τῶν ὡρῶν κ.λ.π.). Καί αὐτά εἶναι ἐφοδιασμένα μέ κωδωνίσκους
καί λειτουργοῦν ὡς εἶδος κυμβάλου πού συνοδεύει τήν ψαλμῳδία.
Ὁ Ἅγιος Γερμανός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως γράφει:
«τό θυμίαμα ὑπομιμνῆσκον τόν ἀρωματισμόν τοῦ Κυριακοῦ
σώματος καί τόν λίβανον τῶν μάγων καί τούς λόγους τοῦ
Ἀποστόλου Παύλου περί τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων ὡς Χριστοῦ
εὐωδία», ἐνῶ ἀλλοῦ σημειώνει τό ἑξῆς: «Ὁ θυμιατήρ ὑποδεικνύει τήν
ἀνθρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, τό πῦρ τῆς θεότητος, καί ὁ εὐώδης
καπνός μηνύει τήν εὐωδίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος προπορευομένην.
Ἡ γαστήρ τοῦ θυμιατηρίου νοηθῇ ἡ ἡγιασμένη μήτρα τῆς ἁγίας
Παρθένου καί Θεοτόκου φοροῦσα τόν θεῖον ἄνθρακα Χριστόν, ἐν ᾧ
κατοικεῖ πᾶν τό πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς, διό καί τήν
ὀσμήν τῆς εὐωδίας ἀναδίδωσιν εὐωδιάζον τά σύμπαντα. Ἤ πάλιν ἡ
γαστήρ τοῦ θυμιατηρίου δηλοῖ τήν κολυμβήθραν τοῦ Ἁγίου
Βαπτίσματος, ἐν ἄνθρακι τοῦ θείου πυρός τῆς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος
ἐνεργείας τήν εὐώδη τῆς θείας Χάριτος υἱοθεσίαν διά τῆς πίστεως
ἑαυτῇ εἰσοικίζουσα καί δι’αὐτῆς εὐωδιάζουσα» (Μigne 98,400).
Η ΚΙΒΩΤΟΣ. Κυτίο ἤ ναϋδριόσχημο σκεῦος, στό ὁποῖο τίθεται
τό θυμίαμα καί φέρεται στόν ἀριστερό ὦμο τῶν διακόνων κατά τή
θυμίαση, γιά τήν ἀνανέωσή του κατά τίς μακρές θυμιάσεις, τίς
λιτανεῖες κ.λ.π..Ἔτσι εἰκονίζονται στίς τοιχογραφίες οἱ ἅγιοι
διάκονοι. Ἡ πράξη αὐτή διατηρεῖται σέ πανηγυρικές συνάξεις στίς
μονές καί ἀλλοῦ, κατά τή τοπική συνήθεια (Ἰ. Φούντουλης).
ΤΑ ΚΗΡΟΠΗΓΙΑ. Αὐτά εἶναι μεταλλικές βάσεις,
διακοσμημένες ἀπό εὐγενῆ μέταλλα ἤ σμάλτα, γιά τή στήριξη
λαμπάδων πού ἀνάβονται γιά φωτισμό ἤ ἔνδειξη τιμῆς καί
εὐλαβείας στήν Ἁγία Τράπεζα καί στή Προσκομιδή. Εἶδος
κηροπηγίων εἶναι καί τά μικρά μανουάλια μιᾶς λαμπάδας πού
προηγοῦνται κατά τίς εἰσόδους (εἰσοδικό) ἤ τό πεντάκηρο τῆς
ἀρτοκλασίας καί τά ὑψηλότερα καί μόνιμα τριμερῆ ἐνώπιον τῆς
Ὡραίας Πύλης καί τά συνθετώτερα γιά τό ἄναμμα τῶν κεριῶν ἀπό
τούς πιστούς. Τό φῶς τους συμβολίζει τό φῶς τοῦ Χριστοῦ πού
πρέπει νά φαίνει στή ζωή μας. Τό ἴδιο καί οἱ κανδῆλες, οἱ ὁποῖες
καίουν μέ ἐλαιόλαδο ἐνώπιον τῶν ἱερῶν εἰκόνων. Ὁ Γρηγόριος ὁ
Θεολόγος ἀναφωνεῖ: Γενώμεθα φῶς παρά τοῦ Μεγάλου Φωτός (τοῦ
Χριστοῦ). Γεννώμεθα φωστῆρες ἐν κόσμῳ, λόγον ζωῆς ἐπέχοντες.
Ὁδεύσωμεν πρός τήν λάμψιν αὐτοῦ, πρό τοῦ προκόψαι τούς πόδας
ἡμῶν ἐπί ὄρη σκοτεινά καί πολέμια.
Η ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ. Μεταλλικό δοχεῖο σέ σχῆμα
κολυμβήθρας, μέ βάση ἤ χωρίς βάση, γιά τήν τέλεση τῶν ἁγιασμῶν,
πού πρέπει νά ἔχει κατάλληλο βάθος, ὥστε νά ἐμβαπτίζεται ὄρθιος
ὁ σταυρός, ὅπως ἀπαιτῆ ἡ τυπική διάταξη.
Η ΚΟΛΥΜΒΗΘΡΑ. Αὐτή εἶναι μαρμάρινη σταθερή ἤ
μεταλλική φορητή μέ βάση γιά τή Βάπτιση τῶν νηπίων, πού πρέπει
νά πληροῖ τίς τυπικές προδιαγραφές τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος, τήν
πλήρη δηλαδή κατάδυση τοῦ σώματος τοῦ νηπίου. Οἱ ἐνήλικοι
βαπτίζονται σέ εἰδικά βαπτιστήρια, πού πρέπει νά ἐξασφαλίζουν
τούς ἴδιους ὅρους, εἰδεμή στή θάλασσα ἤ σέ ποταμούς ἤ σέ
δεξαμενές (Καθ. Ἰ. Φουντούλης). Ὁ π. Δανιήλ Γεωργόπουλος στό
βιβλίο του «Ἱερατική Ἀνθολογία» σημειώνει: Ἡ ἁγία κολυμβήθρα ὡς
πρός τήν ἀναγέννηση, φέρει τόν τύπο μήτρας, ὡς πρός τήν κάθαρση
σημαίνει λουτρό καί ὡς πρός τήν ταφή συμβολίζει τόν τάφο τοῦ
παλαιοῦ ἀνθρώπου, γιά τήν ἀναγέννηση τοῦ νέου χριστιανοῦ.
Ἡ κολυμβήθρα κατασκευάζεται ἀπό χαλκό ἤ ὀρείχαλκο καί ἔχει
σχῆμα κρατήρα. Αὐτή στηρίζεται σέ ἕνα κυκλικό πόδι, τό ὁποῖο
καταλήγει σέ εύρεία βάση. Συμβολίζει τόν Ἰορδάνη ποταμό, ὅπου
βαπτίσθηκε ὁ Κύριος (Ματθ. 3,13). Οἱ βαπτιζόμενοι στό ὄνομα τοῦ
Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἀπαλλάσσονται
ἀπό τό προπατορικό ἁμάρτημα, καθαρίζονται ἀπό κάθε μολυσμό
(Πράξ. 2,38) καί ἀνανεώνονται πνευματικά (Ἰωάν. 3,3-6), (Γαλ. 3,27).
Ἄς θυμηθοῦμε τή κολυμβήθρα τοῦ Σιλωάμ (Ἰωάν. 9,7-12) καί τή
Βηθεσδά (Ἰωάν. 5,2).
Θά συνεχίσουμε, ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου