ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 12
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
22-03-2026
Ο ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΣ

«Ἀπό τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ μου ἤχθη (ὁδηγήθηκε) εἰς (σταυρικό)
θάνατον» ἀναφωνεῖ, ἀγαπητοί ἀδελφοί, ὁ Προφήτης Ἠσαΐας, πρίν τήν
ἐνσάρκωση τοῦ Θείου Λόγου.
Ὁ σταυρός στήν Παλαιά Διαθήκη συσχετίστηκε μέ γεγονότα
πολλά, τῶν ὁποίων θεωροῦνται ὡς ὁ τύπος καί ἡ προεικόνιση τῆς
Καινῆς Διαθήκης. Ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς λέγει: «Ὁ τοῦ Χριστοῦ
Σταυρός προεκηρύττετο καί προετυποῦτο ἐκ γενεῶν ἀρχαίων». Στόν
Σταυρό συνέθεσε ἡ θεία ἀγάπη τήν ἀπολύτρωσή μας. Ὁ Σταυρός τοῦ
Κυρίου εἶναι ἡ φρίκη καί ὁ τρόμος τοῦ διαβόλου, παρατηρεῖ ὁ Μέγας
Ἀθανάσιος. Γι’αὐτό καί ὁ Παῦλος γεμάτος ἐνθουσιασμό, φωνάζει πρός
τόν ἐξουθενωμένο ᾍδη. «Ποῦ σου, θάνατε, τό κέντρον; Ποῦ σου, ᾃδη, τό
νῖκος; (Α’ Κορ. 15,55). Ὁ Σταυρός θά εἶναι τό σημεῖο τῆς Δευτέρας
Παρουσίας τοῦ Κυρίου, πού θά φανεῖ: «πολύ φαιδρότερον ἀπό τάς
ἡλιακάς ἀκτῖνας» ἐπεξηγεῖ ὁ ἱερός Χρυσόστομος.
Ὁ Ἐσταυρωμένος βρίσκεται στό πίσω μέρος τῆς Ἁγίας Τραπέζης,
στήν κόγχη τοῦ ἱεροῦ βήματος. Λιτανεύεται τή Μεγάλη Πέμπτη καί
τοποθετεῖται στό κέντρο τοῦ Ναοῦ.Στήν ἀποκαθήλωση τῆς Μεγάλης
Παρασκευῆς τό Σῶμα τυλίγεται σέ σινδώνα καί τοποθετεῖται ἐντός τοῦ
βήματος. «Σταυρώνεται» πάλι κατά τόν ἑσπερινό τῆς Ἀναλήψεως στόν
Σταυρό, μετά δηλαδή τή λήξη τῆς πασχαλίου περιόδου, ὁ ὁποῖος ὡς
«ἔνδοξος θρόνος» ἀναμένει στή κόγχη τοῦ ἱεροῦ βήματος τό τίμιο
Σῶμα τοῦ Λυτρωτοῦ μας γιά σαράντα ἡμέρες. Ὁ Ἐσταυρωμένος
ὑπάρχει καί στή κορυφή τοῦ τέμπλου στούς μεγάλους ναούς σέ
μικρότερη διάσταση. Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «ὄπισθεν τοῦ
θυσιαστηρίου ἐξ ἀνατολῶν, τό εὐλογημένον ὄργανον τῆς θυσίας, ὁ
θεῖος ἵσταται Σταυρός, τετραμερής ὤν διά τόν ἐν αὐτῷ προσπαγέντα,
τά τε ἄνω καί κάτω καί τά σύμπαντα πεποιηκότα τε καί συνέχοντα».
Ἀτενίζοντας οἱ Ἱερεῖς καί οἱ πιστοί τόν Ἐσταυρωμένο Σωτήρα μας,
ἐνθυμούμεθα τά Πάθη Του καί τήν ἑκούσια Θυσία Του ὑπέρ ἡμῶν.
Ἡ μορφή Του καθαγιάζει τά μάτια μας καί μᾶς βοηθᾶ στήν
πνευματική μας ἀνύψωση ἀκούοντας, μέ παλμό τά λόγια τοῦ Ἁγίου
Γρηγορίου Νύσσης: «οὐδέποτε ἀντιπαρῆλθον ἀδακρυτί τήν θέαν τοῦ
Ἐσταυρωμένου Χριστοῦ».
ΤΟ ΣΥΝΘΡΟΝΟ. Τό σύνθρονο βρίσκεται πίσω ἀπό τήν Ἁγία
Τράπεζα στούς εὐρύχωρους κυρίως ναούς. Εἶναι ἕνα βαθμιδωτό
κατασκεύασμα στήν κόγχη τοῦ Ἱεροῦ βήματος. Στό μέσο βρίσκεται ὁ
θρόνος τοῦ ἐπισκόπου «τόν πάντα χαίροντα τό δικαίωμα τῆς
ἐκκλησιαστικῆς προεδρείας» (Κ. Καλλινίκου - Ὁ χριστιανικός ναός) καί
δεξιά καί ἀριστερά οἱ θρόνοι τῶν πρεσβυτέρων. Ὁ ἐπίσκοπος, ἀπό τόν
ὑψηλό θρόνο του, ἐπισκοπεῖ τό ἐκκλησίασμα, ἀπ’ ὅπου τό εὐλογεῖ καί
ἁγιάζει. Τοῦτο σημαίνει τήν ἔξαρση «καί τιμήν τοῦ ἐπισκοπικοῦ
ἀξιώματος» (Θρησκευτική καί Ἠθική Ἐγκυκλοπαιδεία, τόμος 11ος,
σελ. 572). Ὁ Ἐπίσκοπος καί οἱ Ἱερεῖς μέ τά πρεσβεῖα ἱερωσύνης τους
συγκάθονται στήν διάρκεια ἀνάγνωσης τοῦ Ἀποστόλου. Ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης λέγει ὅτι τό σύνθρονο συμβολίζει «τήν εἰς οὐρανούς
καθέδραν Χριστοῦ», γιατί εἶναι κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας καί ἀοράτως τή
διοικεῖ. Γιά τό λόγο αὐτό στό ἐπάνω μέρος τοῦ ἐπισκοπικοῦ θρόνου
ζωγραφίζεται ἡ εἰκόνα τοῦ Σωτῆρος, μέ στολή ἀρχιερατική, ἐπειδή
ἔχομε «τόν εἰς οὐρανούς ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός σαρκωθέντα Λόγον
καθήμενον» (Περί θείου Ναοῦ PG 155, σελ. 705). Γιά τά σκαλοπάτια τοῦ
συνθρόνου ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης λέγει πώς οἱ ἀναβάσεις «τάς
τάξεις τῶν ἀγγέλων σημαίνουσι». Ἐπίσης, κατά τόν ἴδιο Πατέρα μέ τό
νά καθήσει στό σύνθρονο ὁ ἀρχιερέας «τόν Χριστόν ἐκμιμεῖται ἔχοντα
συγκαθέδρους καί τούς συνεπισκόπους καί τούς ἱερεῖς, μιμούμενος
τούς Ἀποστόλους». Ἀλλά καί ἡ κάθοδος τοῦ ἀρχιερέως ἀπό τό
σύνθρονο ἔχει συμβολισμό, γιατί «δηλοῖ τήν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ περί ἡμᾶς
τοῦ Σωτῆρος πρόνοιαν καί κηδεμονίαν», καί ὅτι ἄν καί ἀνέβηκε στόν
οὐρανό, ὅμως δέν ἔχει χωρισθεῖ ἀπό μᾶς (Αὐτόθι, σελ. 725).
Η ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΝΑΟΥ. ΤΑ ΑΝΘΗ.
Στά πρῶτα χριστιανικά χρόνια δέν χρησιμοποιοῦνται λουλούδια στή
λατρευτική ζωή τῶν χριστιανῶν, γιατί «οἱ βακχεύοντες ὀργιάζουσι
στεφανηφοροῦντες» (Κλήμης Ἀλεξανδρεύς - Παιδαγωγός PG. 8,484).
Ὅταν, ὅμως, ὁ Χριστιανισμός θριάμβευσε «τά ἄνθη .... δέν ἤργησαν
ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τήν λατρείαν τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, ἐν ὅλῃ τῇ
παρθενικῇ ἀθωότητί των» (Κων. Καλλίνικος, ὁ Χριστιανικός Ναός, σελ.
140). Ἡ ἱστορικός Σύλβια Αἰθερία, 4ος αἰῶνας, ἀναφέρει ὅτι τήν
Κυριακή τῶν Βαΐων «πάντες οἱ παῖδες...κρατοῦν κλάδους ἐλαιῶν καί
φοινίκων» (ὁδοιπ. ἐν Ν. Σιών).
Ὁ βασιλικός: Ἡ Ἁγία Ἑλένη, τό ἔτος 326, ἦλθε στούς Ἁγίους Τόπους
προκειμένου νά βρεῖ τόν τίμιο Σταυρό. Ἡ παράδοση ἀναφέρει ὅτι στό
χῶρο τῆς ἀνεύρεσης εἶχε φυτρώσει πράσινο φυτό πού εὐωδίαζε καί ὅτι
«ὑπ’ αὐτοῦ, ὡς ὑπό θείου ἀπεσταλμένου, καθοδηγηθεῖσα ἡ Ἁγία Ἑλένη
ἀνευρίσκει τῆς ζωῆς τό τρόπαιον» (Κων. Καλλινίκου - Ὁ Χριστιανικός
Ναός, σελ. 142). Ὀνομάσθηκε δέ τό φυτό αὐτό βασιλικός, ἐπειδή
βρέθηκε ἀπό τή βασίλισσα καί ἔκτοτε μένει ἑνωμένο μέ τό Σταυρό καί
ἀδελφωμένο μέ τόν ἁγιασμό. Οἱ Ἑβραῖοι ἔχουν τόν ὕσσωπο, πού
ὁμοιάζει μέ τή κάπαρη ἤ τή ρίγανη καί πού ὁ Δαυΐδ στόν 50ό Ψαλμό
ἀναφέρει λέγοντας: «Ραντιεῖς με ὑσσώπῳ καί καθαρισθήσομαι».
Σήμερα τά ἄνθη ἔχουν γενική καί πλούσια χρήση στό χῶρο τοῦ ναοῦ
καί ἔχουν στενά προσδεθεῖ στή λατρευτική ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας.
Σταυροπροσκύνηση, Ἐπιτάφιος, Εἰκόνες ἑορταζομένων ἁγίων κ.ἄ.
συνδέονται μέ τά εὐώδη ἄνθη. Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Ἔχει
δέ στολισμούς τιμῆς ὁ ναός, διότι ὁ Θεός εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο καί εἰς
τύπον τῆς θείας ἀρετῆς καί δόξης· ἔχει δέ καί στολισμόν πολύτιμον καί
πολυδάπανον, καθότι δόξα εἶναι εἰς αὐτόν καί ὡραιότης καί κάλλος
καί ὁ πλοῦτος τῶν δωρημάτων του πολύς...». Καί συνεχίζει ὁ ἱερός
Πατέρας «Ὅθεν ὁμοῦ μέ τά εὐώδη αὐτά καί πολυδάπανα πρέπει καί
τάς ψυχάς καί τά σώματα ἁγνά καί εὐώδη νά τά προσφέρωμεν εἰς
Αὐτόν, ἐπειδή εἴμεθα ἡμεῖς ἐξαιρέτως ναός Θεοῦ, καθώς λέγει ὁ
Παῦλος, καί σῶμα καί μέλη Χριστοῦ». «Ἐγώ ἄνθος τοῦ πεδίου, κρίνον
τῶν κοιλάδων» ὑπονοώντας τόν Μεσσίαν Χριστό, ἀναφωνεῖ τό «Ἆσμα
Ἀσμάτων» (Β, 1). Ὁ Κύριός μας μιλοῦσε γιά τά κρίνα τοῦ ἀγροῦ.
«Καταμάθετε τά κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾶ, οὐδέ νήθει
(οὔτε γνέθουν)· λέγω δέ ὑμῖν ὅτι οὐδέ ὁ Σολομών ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ
αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἕν τούτων» (Ματθ. 6,28, Λουκ. 12,27).
«Εὐλογεῖτε γῆ, ὄρη καί βουνοί καί πάντα τά φυόμενα ἐν αὐτῇ τόν Kύριον»
(Ψαλμ. 150,6).
«Ὡς ἐμεγαλύνθη τά ἔργα σου Kύριε, πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας»
(Ψαλμ. 103,24).
«Εὐλόγει ἡ ψυχή μου τόν Kύριον» (Ψαλμ. 103,1).
Ἀλλά θά συνεχίσουμε, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη  Χίου