ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 11
ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ
15-03-2026
«Νίψομαι ἐν ἀθώοις τάς χεῖράς μου Κύριε
καί κυκλώσω τό θυσιαστήριόν σου» (Ψαλμ. 25,6)

Στήν ἐρώτηση: γιατί χύνεται, ἀδελφοί μου, Ἅγιο Μύρο πάνω στά
ἅγια λείψανα στά ἐγκαίνια τῆς Ἁγίας Τραπέζης ὁ τῆς Θεσσαλονίκης
ἐπίσκοπος Συμεών ἀπαντᾶ: «Καί χέει (ὁ ἀρχιερέας) θεῖον μύρον εἰς
αὐτά, διά νά ἀποδείξῃ, ὅτι εἶναι ἡνωμένοι οἱ μάρτυρες μέ τόν Χριστόν,
τό ἀληθινόν μύρον καί πλήρεις τῆς εὐωδίας τῆς Χάριτος καί διά νά
παραστήσῃ καί τόν ἐνταφιασμόν τοῦ Χριστοῦ καί τόν ἰδικόν των,
ἐπειδή θάπτονται τρόπον τινά καί αὐτοί κατατιθέμενοι ὑποκάτω εἰς
τόν τάφον τοῦ Χριστοῦ, ὅπου εἶναι ἡ ἱερά Τράπεζα, ἔτι δέ καί ὁ ἴδιος ὁ
Σωτήρ μέλλων νά πάθῃ καί νά ταφῇ ἠλείφθη παρά γυναικός μέ
μύρον». Καί σέ ἄλλο σημεῖο συμπληρώνει: «Χρίεται μέ μύρον, ἐπειδή
εἶναι πλῆρες τό μύρον τῆς ἐνεργείας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί τό ζῶν
μύρον ἔχει ἱερουργούμενον». Καί συνεχίζει λέγοντας: «Μέ ἄμφια δέ
σκεπάζεται καί στολίζεται τό θυσιαστήριον, ἐπειδή εἶναι τά ἐν αὐτῷ
δυσθεώρητα καί οὐχί εἰς ὅλους γνωστά». Πάνω στήν Ἁγία Τράπεζα
εἶναι πάντοτε τοποθετημένα τό Ἱερόν Εὐαγγέλιον καί ὁ Σταυρός καί
ἐπεξηγεῖ ὁ Συμεών λέγοντας: «Τό μέν Ἱερόν Εὐαγγέλιον ἐπάνω εἰς τό
θυσιαστήριον εἰκονίζει αὐτόν τόν Ἰησοῦν, ὁ δέ Σταυρός τήν θυσίαν
αὐτοῦ δηλοῖ» (Αὐτόθι σ. 318 καί 705).
Ὅταν ὁ ἱερέας ἀσπάζεται τό Εὐαγγέλιο καί τήν Ἁγία Τράπεζα
«Χριστόν καί Ἐκκλησίαν» ἀσπάζεται. Ὁ Ἅγιος Γερμανός, Πατριάρχης
Κωνσταντινουπόλεως, λέγει πώς ἡ Ἁγία Τράπεζα συμβολίζει τόν τόπο
τῆς ταφῆς τοῦ Χριστοῦ. «Ἡ Ἁγία Τράπεζα ἐστίν ἀντί τοῦ τόπου τῆς
ταφῆς, ἐν ᾗ ἐτέθη ὁ Χριστός... ἐστί δέ καί θρόνος Θεοῦ ἡ αὐτή, ἐν ᾥ ὁ
ἐπουράνιος Θεός...σωματωθείς ἐπαναπαύσατο. Ἡ Ἁγία Τράπεζα ἐστίν
ἀντί τῆς τραπέζης τοῦ Χριστοῦ σύν τοῖς μύσταις» (Ἐκκλ. Ἱστορία PG 98,
σελ. 388). Καί ὁ Θεόδωρος Ἀνθίδων παρατηρεῖ ὅτι «ἡ θεία καί ἱερά
Τράπεζα καί εἰς τό ἐστρωμένον ἀνώγαιον ἐκλαμβάνεται καί φάτνη
κατονομάζεται καί τάφος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐπικέκληται».
(Προθεωρία κεφαλαίων PG 140,σελ.421). Καί ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς
γράφει ὅτι ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα ἀναβλύζει πηγή, ἡ ὁποία ἐκπηγάζει
πνευματικούς καρπούς «καί ψυχάς ποτίζουσα καί μέχρις οὐρανῶν
ἀνάγουσα». Ἐπίσης, ὁ ὅσιος Νικόλαος Καβάσιλας παρατηρεῖ λέγοντας:
«Τά θυσιαστήρια ἀποτελοῦν μίμησιν τῆς χειρός τοῦ Σωτῆρος»
(ΕΠΕ 22,46). Καί ἀνακεφαλαιώνει ὁ Συμεών: «Ὥστε ἀληθῶς καί
θυσιαστήριον Χριστοῦ εἶναι αὕτη ἡ ἱερά Τράπεζα καί θρόνος δόξης καί
κατοικητήριον Θεοῦ καί μνῆμα καί τάφος καί ἀνάπαυσις τοῦ Χριστοῦ
καί ἀνάστασις Χριστοῦ».
Ἡ Ἁγία Τράπεζα ἔχει καί ἄλλο συμβολισμό, πού ὀφείλεται στήν
ἀρχιτεκτονική κατασκευή της. Ἁγία Τράπεζα μέ μιά κεντρική κολόνα
στό μέσον εἶναι σύμβολο τοῦ Ἱδρυτῆ τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ, «ἐφ’ οὗ
ὁ σύμπας κόσμος ἐστήρικται», καί «ἀκρογωνιαίου λίθου». Μέ τέσσερις
κίονες - κολόνες εἶναι σύμβολο τῶν τεσσάρων Εὐαγγελιστῶν, «ἐφ’ ὧν
ἑδράζεται ἡ χριστιανική πίστις».
ΤΑ ΚΑΛΥΜΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: Ἡ Ἁγία Τράπεζα
στολίζεται καί καλύπτεται ἀναλόγως, ὅπως ἁρμόζει στό βασιλικό αὐτό
θρόνο ἀπό ἱερά καλύμματα: Τό Κατασάρκιο. Εἶναι λευκό λινό
ὕφασμα, μέ τό ὁποῖο καλύπτεται ἡ ἁγία Τράπεζα τήν ὥρα πού
τελοῦνται τά ἐγκαίνια. Ὀνομάζεται ἔτσι γιατί «ἀγγίζει» αὐτήν. Αὐτό
δέν ἀλλάζει, παρά μόνον ὡς ἔλεγε ὁ μακαριστός Ἰ. Φουντούλης, «μετά
τήν παρέλευση ἀρκετῶν ἐτῶν 50, 60, καθαρίζεται μέ μεγάλη προσοχή
καί εὐλάβεια». Ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος περικοσμεῖ τό θεῖο θυσιαστήριο
τοῦ ναοῦ τῆς Ἀναστάσεως στά Ἱεροσόλυμα «βασιλικοῖς
παραπετάσμασι». Ἀλλά καί εὐσεβεῖς κυρίες, ὅπως ἡ Ὀλυμπιάδα,
προσφέρουν τά βαρύτατα ἐνδύματα στά ἐγκαίνια τῆς Ἁγίας Τραπέζης
τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας στή Κωνσταντινούπολη. Πάνω ἀπό τό
κατασάρκιο τοποθετεῖται ἡ «Ἐνδυτή».
Εἶναι κάλυμμα πού βλέπουμε, πολυτελείας, καθώς δίδουμε στό
Χριστό ὅ,τι πολύτιμο ἔχουμε νά προσφέρουμε. Ἡ ἐναλλαγή χρωμάτων
τῆς «ἐνδυτῆς», πορφυροῦν κατά τήν περίοδο τῆς Μεγάλης
Τεσσαρακοστῆς, λευκό κατά τήν περίοδο τοῦ Πάσχα, γαλάζιο στά
Θεοφάνεια καί ἄλλων χρωμάτων σέ ἄλλες ἐποχές καί περιόδους
ἐνδείκνυται.
Τρίτο κάλυμμα τό «Εἰλητό». Ὕφασμα πού ἁπλωνόταν μόνο κατά
τήν Θεία Λειτουργία μετά τήν ἀπόλυση τῶν κατηχουμένων καί ἔμενε
μετά διπλωμένο κάτω ἀπό τό Εὐαγγέλιο. Σήμερα τό εἰλητό ὅπου
ὑπάρχει, χρησιμοποιεῖται γιά κάλυμμα τοῦ Ἀντιμηνσίου.
Τό τέταρτο κάλυμμα τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἶναι τό Ἀντιμήνσιο
(ἀντί καί ἡ λατινική λέξη mensa= τράπεζα). Εἶναι τεμάχιο ὑφἀσματος
(διαστάσεων 40 χ 50 περίπου ἑκατοστῶν). Πάνω σ’αὐτό εἶναι
ζωγραφισμένος ὁ Χριστός κατά τόν τύπον τοῦ Ἐπιταφίου ἤ ὁ Χριστός
στήν ἄκρα ταπείνωση. Τά ἀντιμήνσια καθαγιάζονται καί
ὑπογράφονται στά ἐγκαίνια τῶν ναῶν ἀπό τόν Ἐπίσκοπο. Ὅταν
τελεῖται Θεία Λειτουργία ξεδιπλώνεται τό ἱερό Ἀντιμήνσιο καί πάνω
ἐκεῖ τοποθετοῦνται τά Τίμια Δῶρα. Ὅταν τελειώσει ἡ Θεία Εὐχαριστία
τό ξαναδιπλώνει ὁ ἱερέας καί τό τοποθετεῖ μέσα στό Εἰλητό
(διπλωμένο καί αὐτό) καί ἔτσι προστατεύεται ἀπό τή φθορά (π.χ. τριβή
μέ τό Ἱ. Εὐαγγέλιο).
Ὁ Θεόδωρος Μοψουεστίας γράφει ὅτι «τά καλύμματα τοῦ
θυσιαστηρίου εἶναι οἱ σινδόνες τοῦ ἐνταφιασμοῦ». Καί ὁ Ἰσίδωρος
Πηλουσιώτης (5ος αἰώνας) ἀναφέρει: «Ἡ καθαρά σινδών, ἡ
ὑφαπλωμένη τῇ τῶν θείων δώρων διακονίᾳ ἡ τοῦ Ἀριμαθέως ἐστίν
Ἰωσήφ λειτουργία». Τό Κατασάρκιο δηλ. συμβολίζει τήν καθαρή
σινδόνα, μέ τήν ὁποία «ὁ εὐσχήμων βουλευτής» τύλιξε τό Ἄχραντο
Σῶμα τοῦ Κυρίου.
Ὁ Σωφρόνιος γράφει: «Ἡ Ἐνδυτή, ὁ κόλπος ὁ ἁγνός τῆς
Θεοτόκου». Καί ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει, ὅτι τό Εἰλητό
εἰκονίζει τό σουδάριο. «Τό σουδάριον δέ εἰκονίζει τό ἐν τῇ Ἁγίᾳ
Τραπέζῃ Εἰλητόν» (Migne P.G 155, σελ. 717). Γιά δέ τό Κατασάρκιο καί
τήν Ἐνδυτή γράφει, ὅτι, ἐπειδή ἡ Ἁγία Τράπεζα εἶναι τάφος καί Θρόνος
τοῦ Ἰησοῦ, «τό μέν ἐστίν ὡς σινδών, ᾗ περιειλήθη νεκρός, τό δέ, ὡς
δόξης περιβολή». Τό Εὐαγγέλιο καί ὁ Σταυρός καί τό ἱερατικό βιβλίο
καλύπτονται μέ ὕφασμα. Ἐπάνω στήν Ἁγία Τράπαεζα συνυπάρχουν
κηροπήγια μέ λαμπάδες ἤ κανδύλια, πού καίουν στή διάρκεια τῶν
ἱερῶν ἀκολουθιῶν, καί συμβολίζουν τό ἀνέσπερο Φῶς τῆς Χριστοῦ
διδασκαλίας. Ἐδῶ ὑπάρχουν τά ἑξαπτέρυγα, ὁρώμενα δίπλα στόν
ἐσταυρωμένο, τό Ἱερό Ἀρτοφόριο, γιά τά ὁποῖα θά κάνουμε ἐκτενῆ
ἀναφορά σέ ἄλλη ἑνότητα πού περιλαμβάνει «Τά Ἱερά Σκεύη».
Σύν Θεῷ θά συνεχίσωμε στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!     Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου