ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 5
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ
01-02-2026

«Οὐρανός πολύφωτος ἡ Ἐκκλησία, συγκαλοῦσα ἅπαντας,
πρός εὐφροσύνην τούς πιστούς, ἐν ᾧ ἐστῶτες κραυγάζομεν:
τοῦτον τόν οἶκον στερέωσον, Kύριε»
Μέ αὐτά τἀ ὡραῖα λόγια, ἀγαπητοί ἀδελφοί, χαιρετίζει τήν
Ἁγία μας Ἐκκλησία ἕνας ὕμνος. Ὁ Ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης
λέγει ὅτι «ὁ ναός εἶναι ἡ εἰκών τῆς θείας Ἐκκλησίας καί παριστάνει
ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τήν γῆν, ὅ,τι ὑπάρχει εἰς τόν οὐρανόν καί ὅ,τι
ὑπάρχει ὑπεράνω τοῦ οὐρανοῦ». Καί συνεχίζει· «μία λατρεία ἄνω τε
καί κάτω τελεῖται, μέ τήν διαφοράν ὅτι ἐκεῖ μέν χωρίς
παραπετασμάτων καί συμβόλων τινῶν, ἐνταῦθα δέ διά συμβόλων,
ὅτι τό βαρύ τοῦτο καί ὑπό τήν φθοράν σαρκίον ἡμεῖς περικείμεθα».
Ὁ Χριστιανισμός δέν ἀνακάλυψε τά σύμβολα. Χρησιμοποιεῖ τήν
κοινή πανανθρώπινη αὐτή γλῶσσα «γιά νά ἀναγάγει τόν ἄνθρωπο
ἀπό τά γνωστά στά ἄγνωστα, ἀπό τά αἰσθητά στά νοητά καί ἀπό τίς
εἰκόνες καί τά ἀπομιμήματα στό ἀρχέτυπο καί ἄρρητο θεῖο κάλλος»
γράφει ὁ ἀείμνηστος καθηγητής Ἰωάννης Φουντούλης. Ἡ συμβολική
σκέψη εἶναι σύμφυτη στόν ἄνθρωπο. Εἶναι οἰκουμενικό,
πανανθρώπινο καί διαχρονικό φαινόμενο, ὡς ἐκφραστικό μέσο
ἐπικοινωνίας καί συνεννόησης καί ὡς ὁρατή καί ὑλική φανέρωση
τῶν πνευματικῶν πραγμάτων. Ὁλόκληρο τό σύμπαν εἶναι ἕνα
σύμβολο ἐν δυνάμει, ἐφ’ ὅσον στό κάθε τι μπορεῖ νά ἀποδοθεῖ μία
συμβολική σημασία (πέτρες, φυτά, ἀριθμοί κ.λ.π.). Εἶναι γνωστό ἀπό
τά Ἱερά Εὐαγγέλια ὅτι ὁ Κύριος κατά τή διδασκαλία Του,
χρησιμοποίησε συχνά τόν παραβολικό λόγο. Δίδαξε ὑψηλές
ἀλήθειες μέ ἁπλό καί ἐπαγωγικό τρόπο. Ἡ παραβολή εἶναι μιά
διήγηση, καταληπτή κατ’ἀρχήν ἀπό ὅλους, ἀλλά συγχρόνως καί
ἀκατάληπτος ἀπό τούς πολλούς. Οἱ πολλοί «βλέποντες» δέν
βλέπουν καί «ἀκούοντες» δέν ἀκούουν καί δέν κατανοοῦν
(Ματθ. 13, 13-14). Γιατί ἡ γλῶσσα τῆς Ἐκκλησίας εἶναι εἰκονική καί
συμβολική. Οἱ θεῖες ἀλήθειές της ἐκφράζονται μόνο «εἰκόσι καί
τύποις καί συμβόλοις». Ἐπειδή εἴμαστε αἰσθητά ὄντα καί δέν
μποροῦμε νά ἀνυψωθοῦμε στά νοητά «εἰ μή δι’αἰσθητῶν
συμβόλων». Ἡ Ἐκκλησία ἐξ ἄλλου «εἶναι προτύπωσις τῆς
Βασιλείας». Τώρα «ἐκ μέρους γινώσκομεν (Α΄Κορ. 13,9) καί βλέπουμε
«δι’ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι» (Α΄Κορ. 13,12), διατυπώνει ὁ καθηγητής
Παναγιώτης Σκαλτσῆς.
Τά παρόντα, λέγει, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, «πρόγραμμα
καί τύπος καί σύμβολόν ἐστι πρός τήν μέλλουσαν ἀποκαλύπτεσθαι
περί αὐτό θειοτάτην καί οὐράνιον δόξαν».
Ὁ Ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης διακηρύττει ὅτι «διά συμβόλων
ἱερῶν διδάσκει τά ὑπέρ ἔννοιαν ἡ Ἐκκλησία». Τά σύμβολα - τά
«αἰσθητά» - ἁγιάζουν τίς αἰσθήσεις καί τά «νοητά», τά ὁποῖα
ἐγκρύπτονται σ’αὐτά, ἁγιάζουν τό πνεῦμα. Κάθε σύμβολο ἔχει
δύναμη, συνεχίζει λέγοντας ὁ Ἅγιος Συμεών, ἔχει «δύναμιν» καί
«λόγους» καί «σημασίαν» καί ὁ πιστός καλεῖται νά διαβεῖ «πρός τήν
γνῶσιν τῶν τελουμένων» καί ὅσων δι’αὐτῶν ἡ Ἐκκλησία «κηρύττει
τε καί διενεργεῖ» κατά τό θέλημα τοῦ Θεοῦ γιά τή σωτηρία τοῦ
κόσμου.
Ὁ Ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης γράφει: «Ἄλλωστε εἶναι
ἀνάγκη νά ἐννοηθεῖ καί τοῦτο, ὅτι ἡ παράδοση τῶν Θεολόγων εἶναι
διπλῆ, ἡ μέν μυστική, ἡ δέ γνωστή, καί ἡ μέν πρώτη συμβολική, ἡ δέ
δεύτερη ἀποκαλυπτική». Ὁ Ἅγιος Διονύσιος θεωρεῖ τά σύμβολα ὡς
ὁρατές εἰκόνες τῶν ἀοράτων ἰδεῶν, γεννήματα τῶν θείων ἰδιοτήτων
καί συνεπῶς μετέχοντα τῆς θείας φύσεως. Τό σύμβολο εἶναι μιά
γέφυρα πού ἑνώνει τό ὁρατό καί τό ἀόρατο, τό γήινο καί τό οὐράνιο,
τό ἐμπειρικό καί τό ἰδεῶδες (Migne P.G., σελ. 1108).
Μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ θά ἐξετάσουμε λεπτομερῶς τόν ὀρθόδοξο
ναό. Ἡ ἐκκλησιαστική ἀρχιτεκτονική ἔχει τή συμβολική της γλῶσσα.
Ἡ πέτρα καί τά ἄλλα ὑλικά ἐξαγγέλουν μεγάλες ἀλήθειες τοῦ
χριστιανισμοῦ. Ἐδῶ ἡ ὕλη καί ὁ χρόνος ἐξαϋλώνονται,
πνευματοποιοῦνται μέ τήν ἁγιάζουσα Θεία Χάρη καί τίς
λειτουργικές εὐχές τοῦ ἱερέως. Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει:
«Καί δέν τόν ὀνομάζομεν πλέον οἶκον μόνον ἁπλῶς, ἀλλ’οἶκον
ἅγιον... Ὅπου, λοιπόν, εἶναι Θεοῦ ὀνομασία καί ἐπίκλησις τοῦ
Ποιητοῦ τοῦ παντός, τῆς μακαρίας Τριάδος, τοῦ μόνου ὄντος Θεοῦ,
ἐκεῖ ἅγια πάντα καί ὅλα ἐνεργοῦν καί σώζουν, διά τῆς ἐν αὐτοῖς
χάριτος». Ἡ λέξη ναός (ἀπό τό ρῆμα ναίω = κατοικῶ), σημαίνει
κατοικία, καί μάλιστα τήν ἐπίγεια κατοικία τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Προφήτης Ἠσαΐας γράφει: «Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δέ γῆ
ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι;»
(Ἠσ. 6,61). Τό σχῆμα τοῦ ναοῦ εἶναι ἐπίμηκες, ὀμοιάζον πρός
ἀληθινό πλοῖο, ἀλλά καί σταυροειδές τό σχῆμα του καί τετράγωνο
καί ὀκτάγωνο καί στρογγυλό, μέ τό ἱερότερο μέρος, σάν πρώρα,
στραμμένο πρός ἀνατολάς, ὥστε αὐτοί πού πελαγοδρομοῦν στό
πέλαγος τῆς ζωῆς νά ἀτενίζουν, πρός φάρο, σύμβολο τοῦ νοητοῦ
Ἡλίου τῆς Δικαιοσύνης.
Ὁ Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως γράφει: «τό νά προσεύχεται
ὁ χριστιανός πρός ἀνατολάς, εἶναι παράδοσις ἀποστολική
«διά Χριστόν τόν Θεόν ἡμῶν», σύμφωνα καί μέ τόν Προφήτη πού
λέγει: «Ἀνατολή ὄνομα αὐτῷ» (Ζαχ.6,12). Ταυτοχρόνως ἐπιζητοῦμε
καί τήν Παλαιά Πατρίδα τόν Παράδεισο, τόν ὁποῖον ἐφύτευσεν
ὁ Θεός στήν Ἐδέμ, πού βρίσκεται πρός τήν Ἀνατολή» (Γεν. 2,8).
Ὁ Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει: «Ὁ ναός δέ, ὡς οἶκος Θεοῦ,
ὅλον τόν κόσμον, ἀλλά κυρίως τόν ἐν Τριάδι Θεόν εἰκονίζει: Ὅθεν
εἰς τρία (μέρη) διαιρεῖται, Ἅγιον Βῆμα, κυρίως Ναό, Νάρθηκα, ὅτι
καί Τριάς ὁ Θεός... Ἔχει, λοιπόν, ὁ ναός μας πρῶτον τό ἱερότατον
Βῆμα, τό ὁποῖον εἰς τύπον εἶναι τῶν ἐπουρανίων, τό ὁποῖον
λέγουσιν, ὅτι εἶναι καί ὁ θρόνος τοῦ ἀΰλου Θεοῦ... Αὐτός δέ ὁ ναός,
τόν φαινόμενον κόσμον παριστᾶ καί τά ὑπεράνω μέν τοῦ Ναοῦ,
αὐτόν τόν ὁρώμενον οὐρανόν, τά δέ κάτω, τά ἐπίγεια καί αὐτόν τόν
Παράδεισον.» Σέ ἄλλο κεφάλαιο λέγει: «Αὐτός δέ ὁ Ναός εἶναι
διπλοῦς, ἤγουν – δηλαδή ἔχει τό θυσιαστήριον καί τά ἔξω, καί οὕτως
εἰκονίζει τόν Χριστόν ὡς Θεόν καί ἄνθρωπον...Εἰκονίζει δέ ὁμοίως
καί τόν ἄνθρωπον, διπλοῦν ὄντα ἐκ ψυχῆς τε καί σώματος», γι’ αὐτό
καί χαρακτηρίζεται ἅγιος.
Ἄς εἰσερχόμεθα, λοιπόν, μέ εὐλάβεια καί φόβο Θεοῦ
σ’ αὐτόν. ΑΜΗΝ!    Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου