ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
Ἀριθμός 19
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ
17-05-2026

Συνεχίζουμε, ἀδελφοί μου, τήν ταπεινή ἀναφορά μας στά ἱερά
σκεύη τῆς Ἐκκλησίας.
ΤΟ ΙΕΡΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ. Ἀπό τό «εὖ» καί «ἀγγέλω» πού σημαίνει
τήν χαρμόσυνη εἴδηση. Τό Εὐαγγέλιο περιέχει τήν ὅλη βιοτή καί
διδασκαλία τοῦ Θεανθρώπου, ἀποτελεῖ θεμέλιο λίθο, ἐπί τοῦ ὁποίου
στηρίζεται ἡ χριστιανική πίστη καί θεμελιώθηκε καί στηρίχθηκε ἡ
χριστιανική θρησκεία. Εἶναι ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ, τόν ὁποῖο ὁ
ἀνθρωπος καλεῖται νά τηρεῖ καί νά σέβεται γιά τή σωτηρία του. Γιά
τόν λόγο αὐτό ἡ Ἐκκλησία ἔχει δώσει πρέπουσα τιμή καί ἐξαιρετική
θέση στό Εὐαγγέλιο κατά τή θεία λατρεία . Τοποθετεῖται πάντοτε
στό κέντρο τῆς Ἁγίας Τραπέζης. «Τάς δέ θείας τῶν πανιέρων
βιβλίων ἀναγνώσεις, τάς θείας καί μακαρίας τοῦ παναγίου Θεοῦ
βουλήσεις τε καί βουλάς ὑπεμφαίνειν» θά πεῖ ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ
Ὁμολογητής. Τό κάλυμμα τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου εἶναι διακοσμημένο
μέ πολύτιμα μέταλλα καί χρυσοποίκιλτα στολίδια. Στή μπροστινή
ὄψη ἀναπαριστάνεται ἡ Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου πλαισιωμένη ἀπό
τούς τέσσερις Εὐαγγελιστές, ἐνῶ στήν ὀπίσθια εἶναι φιλοτεχνημένη
ἡ Σταύρωση.
Ο ΤΙΜΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ. Ὁ Νικήτας Στηθάτος γράφει:
«Ὁ Σταυρός ἐπί τοῦ ὁποίου προσέφερε ὁ Θεάνθρωπος τόν ἑαυτό
Του θυσία, γιά νά ἀπελευθερώσει τόν ἄνθρωπο ἀπό τά δεσμά τῆς
ἁμαρτίας εἶναι τό μέσον τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων ἀπό τή
φθορά καί τό θάνατο». “Πάντα διά τοῦ Σταυροῦ ἡμῖν τά χαρίσματα”.
Ἡ Ἐκκλησία ἔκανε τό Σταυρό σύμβολο τῆς χριστιανοσύνης, γιά νά
εὐλογεῖ παντοῦ τούς ἱερούς χώρους λατρείας, τά στήθη τῶν πιστῶν
καί τῶν ἱερωμένων, τίς ἀσπίδες τῶν στρατιωτῶν, τά ἐθνόσημα
τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, τίς ταυτότητές μας, τή Σημαία τοῦ
Ἔθνους μας. Κοσμεῖ κάθε ἱερό σκεῦος καί δεσπόζει σέ τρούλλους
καί κωδωνοστάσια ὡς ὁ ἀκοίμητος φρουρός τῆς πίστεως. Ὁ Συμεών
Θεσσαλονίκης γράφει: «Ὄπισθεν τοῦ θυσιαστηρίου ἵσταται ὁ Τίμιος
Σταυρός... καί τῷ ὑψηλῷ τῆς δόξης καί τῷ βάθει τῆς πτωχείας τῆς
ταπεινώσεως, καί τῷ πλάτει τοῦ ἐλέους καί τῆς ἀγάπης ἡμᾶς
ἀναπλάσαντα καί ἐκ τοῦ ᾃδου ἐγείραντα, καί ἀντί ἐπιγείων
ἐπουρανίους ἡμᾶς ποιήσαντα (ὁ σταυρωθείς Λυτρωτής)». Ὁ Τίμιος
Σταυρός προηγεῖται στίς λιτανεῖες καί σέ κάθε θρησκευτική
πανήγυρη. Τά Θεοφάνεια γίνεται ἡ κατάδυσή του στή θάλασσα
κατά τή διάρκεια τελετῆς καί ἁγιάζονται μέ αὐτόν τά ὕδατα. Μέ
αὐτόν γίνεται ὁ Μικρός καί ὁ Μεγάλος Ἁγιασμός. Μέ αὐτόν ὁ ἱερέας
ἁγιάζει τούς πιστούς (Ἰ. Φουντούλη Λειτουργική). Τήν Κυριακή τῆς
Σταυροπροσκυνήσεως περιφέρεται στολισμένος μέ πολύχρωμα
ἄνθη. Τήν 14η Σεπτεμβρίου, ἑορτή τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου
Σταυροῦ, περιφέρεται ἐντός τοῦ ναοῦ μέσα σέ κλάδους βασιλικοῦ.
Μέ αὐτόν εὐλογεῖ ὁ ἀρχιερέας τό ἐκκλησίασμα καί τόν δίνει πρός
ἀσπασμόν. Τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ εἶδε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, μέ
τήν προτροπή «ἘΝ ΤΟΥΤῼ ΝΙΚΑ». Ἀνάλογα μέ τή λειτουργική του
χρήση ἔχουμε: Τόν Σταυρό τοῦ ἁγιασμοῦ. Στηρίζεται σέ βάση,
εἰκονίζει ἐκατέρωθεν τήν Σταύρωση καί τήν Βάπτιση τοῦ Κυρίου καί
εἶναι διακοσμημένος μέ πολύτιμα στολίδια. Ἔχουμε, ἐπίσης, καί τόν
Σταυρό εὐλογίας καί εἶναι καί αὐτός διακοσμημένος χωρίς βάση πού
ἀπόκειται στήν Ἁγία Τράπεζα δίπλα στό Εὐαγγέλιο καί μέ αὐτόν
δίνονται οἱ εὐλογίες ἀπό τόν ἀρχιερέα ἤ ἱερέα. Στήν κόγχη τοῦ ἱεροῦ
Βήματος δεσπόζει ὁ Ἐσταυρωμένος Κύριος σέ μεγάλο Σταυρό. Τήν
Μεγάλη Πέμπτη λιτανεύεται καί τοποθετεῖται στό κέντρο τοῦ ναοῦ.
Τή Μεγάλη Παρασκευή τό Σῶμα τοῦ Κυρίου ἀποκαθηλοῦται καί
ἐνδύεται σέ σινδόνα συμβολίζοντας τήν πράξη τοῦ εὐσχήμονος
Ἰωσήφ. Ὁ Σταυρός τοποθετεῖται πάλι στή κόγχη τοῦ ἱεροῦ, χωρίς τό
Σῶμα, τό ὁποῖο καί πάλι ἐπαναφέρεται σέ 40 ἡμέρες, στόν ἑσπερινό
τῆς Ἀναλήψεως.
Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ. Ὕφασμα μέ κεντημένο ἤ ζωγραφισμένο τόν
Χριστό νεκρό μετά τήν ἀποκαθήλωση. Ἐδῶ ὑπάρχει τό ἱερό πρόσωπο
τῆς Θεοτόκου, τοῦ Ἰωσήφ τοῦ ἀπό Ἀριμαθαίας, τοῦ Νικοδήμου, τῶν
Μυροφόρων γυναικῶν, τῶν Ἀγγέλων σέ «ἐπιτάφιο θρῆνο». Ὁ
Ἐπιτάφιος λιτανεύεται κατά τά ἀπόστιχα τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς
Μεγάλης Παρασκευῆς καί, μαζί πάντα μέ τό Εὐαγγέλιο, ἀποτίθεται
στό μέσον τοῦ ναοῦ σέ εἰδικό τραπέζι. Ἐδῶ δέχεται τίς προσκυνήσεις
τῶν πιστῶν (ἄνθη, μύρα κ.λ.π.) μέχρι τήν ὥρα τῆς εἰκονικῆς
«ταφῆς», μετά τό τέλος τῆς «νεκρωσίμου ἀκολουθίας» - ὄρθρου τοῦ
Μεγάλου Σαββάτου (ἀκολουθία τοῦ Ἐπιταφίου Θρήνου). Τό τραπέζι
μέ τό ὅλο κουβούκλιο πού ἐναποτίθεται ὁ Ἐπιτάφιος συμβολίζει τόν
λίθο πάνω στόν ὁποῖο κατά τήν παράδοση τό Σῶμα του Κυρίου
δέχθηκε τίς μεταθανάτιες περιποιήσεις (καθ. Φουντούλη).
ΤΑ ΕΞΑΠΤΕΡΥΓΑ. Εἶναι ἐπιχρυσωμένοι ἤ ἐπασημωμένοι
δίσκοι καί βρίσκονται πάνω σέ κοντάρια. Στά ἑξαπτέρυγα
εἰκονίζονται τά τάγματα τῶν ἀγγέλων, τῶν Χερουβείμ καί τῶν
Σεραφείμ, πού ἔχουν ἕξι πτέρυγες. Ἀπό αὐτό τό συμβολισμό πῆραν
καί τό ὄνομα τους. Τοποθετοῦνται στά ἄκρα τῆς Ἁγίας Τραπέζης.
Παλαιότερα ἔφεραν βιβλικές παραστάσεις ὅπως τῆς Ἀποκάλυψης
τοῦ Ἰωάννη (βλ. Δ΄ 6,8), τῆς ὀπτασίας τοῦ Ἠσαΐα (ΣΤ΄ 1-20). Κατά τήν
ὀπτασία αὐτή ὁ Κύριος κάθεται σέ θρόνο ὑψηλό σέ πλήρη δόξα, καί
Σεραφείμ καί Χερουβείμ μέ ἕξι πτέρυγες βρίσκονται σέ κύκλο γύρω
Του. Ἀρχικά τά ἑξαπτέρυγα ἦσαν ριπίδια, κατασκευαζόταν ἀπό
ὑμένες ἤ πτερά καί σκοπό εἶχαν νά ἐκδιώκουν τά ἔντομα,
ἐπισειόμενα ὑπό διακόνου, ἐπάνω ἀπό τά τίμια δῶρα, ὅταν ἦταν
ἀκάλυπτα. Ἡ πράξη αὐτή ἔχει ἁπλουστευθεῖ καί ὁ «ριπισμός τῶν
δώρων» γίνεται μέ τόν ἀέρα. Τά ἑξαπτέρυγα χρησιμοποιοῦνται σέ
ὁρισμένες στιγμές τῆς θείας λατρείας, ὅπως στή Μικρή καί στή
Μεγάλη Εἴσοδο τῆς Θείας Λειτουργίας ἤ σέ λιτανεῖες. Τά συνοδεύει
καί ὁ Σταυρός ἀπό τό ἴδιο εὐγενές μέταλλο, στηριζόμενος σέ κοντάρι
στό ἴδιο ὕψος μέ τά δύο πρῶτα. Στή μιά ὄψη εἰκονίζεται ἡ Σταύρωση
καί στήν ἄλλη ἡ Ἀνάσταση.
Θά συνεχίσουμε ὅμως, σύν Θεῷ, στό ἑπόμενο κήρυγμα. ΑΜΗΝ!

Πηγή: Ιερά Μητρόπολη Χίου